Την Αττική «κυκλώνει» ο ιός του δυτικού Νείλου αυτό το καλοκαίρι, όπως φαίνεται από τα μέχρι τώρα επίσημα δεδομένα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Ο βόρειος τομέας Αθηνών και η ανατολική Αττική βρίσκονται στο επίκεντρο, με συνολικά 19 δήμους του Λεκανοπεδίου να επηρεάζονται από τη λοίμωξη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα ερωτήματα «για ποιο λόγο ο ιός προτιμά την Αττική» και «γιατί συγκεντρώνει τα περισσότερα περιστατικά».
Σύμφωνα με τους ειδικούς που ασχολούνται με τη μετάδοση ασθενειών μέσω των κουνουπιών, η προτίμηση του ιού του δυτικού Νείλου σε μία ή περισσότερες Περιφέρειες της χώρας κάθε χρόνο φαίνεται πως είναι ένα γεγονός… τυχαίο. Σίγουρα υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης, όπως είναι η υγρασία, η συγκέντρωση στάσιμων νερών και ο αυξημένος πληθυσμός κουνουπιών, εν μέρει ως απόρροια των δύο παραπάνω. Όλα αυτά εξηγούν με ακρίβεια, για παράδειγμα, για ποιο λόγο το 2023 με τις φονικές πλημμύρες Daniel στη Θεσσαλία καταγράφηκε σημαντικός αριθμός κρουσμάτων της λοίμωξης από τον ιό του δυτικού Νείλου.
Στην περίπτωση της Αττικής, όμως, στο πλαίσιο της εντομολογικής παρακολούθησης των κουνουπιών που διενεργεί το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, δεν παρατηρείται αύξηση του πληθυσμού του κύριου διαβιβαστή του ιού του δυτικού Νείλου, Culex pipiens, σε σύγκριση με τα ιστορικά δεδομένα των τελευταίων έξι ετών, σύμφωνα με όσα εξηγεί στο ygeiamou.gr o ερευνητής του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, κ. Αντώνης Μιχαηλάκης.
Επομένως, τόσο για εφέτος όσο και για πέρυσι που βάσει της επίσημης ετήσιας έκθεσης του ΕΟΔΥ, αρκετοί δήμοι της Αττικής, επίσης, κατέγραψαν περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του δυτικού Νείλου, οι πληθυσμοί των κουνουπιών δεν εξηγούν την ευρεία μετάδοση στο Λεκανοπέδιο. Ενδιαφέρον, όπως σημειώνει ο ερευνητής, έχουν τα είδη και οι πληθυσμοί των πτηνών που αποτελούν τους κύριους ξενιστές του ιού του δυτικού Νείλου. Παρ’ όλα αυτά, η επιτήρηση του ιού γίνεται μέσω των ιατρικών επισκέψεων. Δηλαδή κάποιος που μολύνθηκε πρέπει να πάει στο γιατρό να καταγραφούν συμπτώματα και να επιβεβαιωθεί έπειτα εάν πρόκειται για επιβεβαιωμένο κρούσμα. Επομένως, είναι πολύ δύσκολο να γίνουν κατανοητές οι… διαδρομές του και οι ακριβείς λόγοι πίσω από μια εστία μετάδοσης.
Όπως εξηγεί ο ΕΟΔΥ στην ιστοσελίδα του, άλλωστε, η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, με αποτέλεσμα οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού και οι περιοχές εμφάνισης κρουσμάτων σε κάθε περίοδο μετάδοσης να μην μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.
Ο κύκλος μετάδοσης του ιού
Το κουνούπι μολύνεται όταν τσιμπήσει ένα πτηνό (άγριο ή οικόσιτο) που νοσεί από τον ιό. Στη συνέχεια, εάν το μολυσμένο πλέον κουνούπι τσιμπήσει κάποιο άλλο πτηνό ή θηλαστικό (σε αυτή την κατηγορία ανήκουν κατά βάση οι άνθρωποι και τα άλογα), θα μεταφέρει σε αυτό τον ιό. Τα κουνούπια δε νοσούν από τον ιό και συνήθως χρειάζονται 10-14 ημέρεςαπό τη μόλυνσή τους για να πολλαπλασιαστεί ο ιός στον οργανισμό τους και να μπορέσουν να το μεταδώσουν στο επόμενο θύμα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ιός δε μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, ο άνθρωπος οφείλει να λαμβάνει μέτρα προστασίας για να μειώσει τις πιθανότητες να τον τσιμπήσει μολυσμένο κουνούπι. Η αποφυγή παραμονής σε εξωτερικούς χώρους τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών (από το σούρουπο έως την αυγή), η χρήση εντομοαπωθητικών, η χρήση προστατευτικού ρουχισμού είναι τα ατομικά μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται. Σε ό,τι αφορά στο σπίτι, οι ειδικοί συστήνουν να μπαίνουν σήτες στα παράθυρα και στις πόρτες, να γίνεται χρήση κουνουπιέρας, χρήση εντομοκτόνων, να αποφεύγεται η δημιουργία εστιών στάσιμων νερών.
Οι 19 δήμοι της Αττικής και η διαχρονική μετάδοση στη Λάρισα
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, έως και τις 29 Ιουλίου, 19 δήμοι της Αττικής χαρακτηρίζονται ως «επηρεαζόμενοι» και «υψηλού κινδύνου» όσον αφορά στη μετάδοση του ιού του δυτικού Νείλου. Πρόκειται για τους: Δήμος Αγίας Παρασκευής, Νέας Ιωνίας, Χαλανδρίου, Παπάγου-Χολαργού, Αμαρουσίου, Ηρακλείου, Φιλοθέης – Ψυχικού, Σπάτων – Αρτέμιδος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Παλλήνης, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Παιανίας, Ραφήνας – Πικερμίου, Γλυφάδας, Αθηναίων (6η, 1η και 4η δημοτική κοινότητα), Ηλιούπολης και Φυλής.
«Την περίοδο 2026, έως τις 29/07/2026, έχουν καταγραφεί πανελλαδικά 42 εγχώρια περιστατικά λοίμωξης από τον ιό Δυτικού Νείλου στη χώρα, εκ των οποίων τα 35 στην Περιφέρεια Αττικής, τα πέντε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, και δύο στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Στην Περιφέρεια Αττικής, έχουν καταγραφεί, μέχρι στιγμής, κρούσματα στις Περιφερειακές Ενότητες (Π.Ε.) Ανατολικής Αττικής, Βορείου Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Κεντρικού Τομέα Αθηνών και Δυτικής Αττικής.
Όπως υποδεικνύεται από τα τρέχοντα επιδημιολογικά δεδομένα, ιδίως στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος -αρκετά νωρίς στην περίοδο μετάδοσης- ταχέως αυξανόμενος αριθμός περιστατικών, σε συγκεκριμένες περιοχές. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των κρουσμάτων κορυφώνεται συνήθως από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου κάθε έτος, αναμένεται τις ερχόμενες εβδομάδες ακόμη μεγαλύτερη αύξηση κρουσμάτων. Ως εκ τούτου, ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει εκ νέου την ανάγκη προστασίας από τα κουνούπια με συνέπεια», ανέφερε ο ΕΟΔΥ σε χθεσινή του ανακοίνωση ειδικά για τη μετάδοση του ιού στην Αττική, καλώντας τους πολίτες να τηρούν μέτρα προστασίας από τα κουνούπια.
