Για πρώτη φορά, οι προεκλογικές δεσμεύσεις των κομμάτων θα περνούν από το «κόσκινο» της δημοσιονομικής αξιολόγησης, αποκτώντας συγκεκριμένο οικονομικό αποτύπωμα. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) ενεργοποιεί έναν νέο μηχανισμό ανεξάρτητης κοστολόγησης των προτάσεων που περιλαμβάνονται στα προεκλογικά προγράμματα, με στόχο οι πολίτες να έχουν σαφέστερη εικόνα για το πραγματικό κόστος των εξαγγελιών πριν από την κάλπη.
Η διαδικασία θα έχει προαιρετικό χαρακτήρα, καθώς κάθε κόμμα θα αποφασίζει αν θα υποβάλει τις προτάσεις του προς αξιολόγηση. Παράλληλα, η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της τελικής κοστολόγησης θα προϋποθέτει τη γραπτή συναίνεση του ίδιου του κόμματος.
Η περίοδος υποβολής των αιτημάτων ξεκινά την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα ολοκληρωθεί 120 ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών, ώστε το Συμβούλιο να διαθέτει τον απαραίτητο χρόνο για την επεξεργασία των στοιχείων και την ολοκλήρωση των εκτιμήσεων. Κάθε κόμμα θα έχει τη δυνατότητα να καταθέσει μία φορά έως δέκα προτάσεις για κοστολόγηση.
Με βάση τους κανόνες που έχει θέσει το ΕΔΣ, προτεραιότητα θα δίνεται σε μέτρα με ουσιαστική δημοσιονομική επίδραση, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως. Αντίθετα, παρεμβάσεις ιδιαίτερα σύνθετες, όπως μεγάλα έργα υποδομών ή αμυντικά εξοπλιστικά προγράμματα, καθώς και προτάσεις των οποίων οι επιπτώσεις αφορούν κυρίως ευρύτερες μακροοικονομικές μεταβολές, ενδέχεται να μην εντάσσονται στη βασική διαδικασία ή να εξετάζονται μόνο υπό ειδικές προϋποθέσεις, ανάλογα με τα διαθέσιμα δεδομένα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διασφάλιση της εμπιστευτικότητας. Μετά την επιβεβαίωση κάθε αιτήματος, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα ανακοινώνει μόνο τον αριθμό των προτάσεων που έχει καταθέσει κάθε κόμμα, χωρίς να γνωστοποιεί το περιεχόμενό τους. Η πλήρης κοστολόγηση θα δημοσιοποιείται αποκλειστικά μετά από έγγραφη εξουσιοδότηση του ενδιαφερόμενου φορέα. Επιπλέον, δεν θα ανακοινώνονται αποτελέσματα κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές, ώστε να διατηρείται η θεσμική ουδετερότητα της διαδικασίας.
Η μεθοδολογία της κοστολόγησης θα ακολουθεί τον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η βασική αξιολόγηση θα αφορά τη στατική επίπτωση κάθε μέτρου στον προϋπολογισμό, ενώ όπου υπάρχουν επαρκή στοιχεία θα λαμβάνονται υπόψη και άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις. Δεν θα ενσωματώνονται στη βασική εκτίμηση οι συνολικές μακροοικονομικές επιπτώσεις των προτάσεων.
Για την άντληση στοιχείων και τεχνογνωσίας, το ΕΔΣ θα συνεργάζεται με την ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τον e-ΕΦΚΑ, την ΕΛΣΤΑΤ και άλλους αρμόδιους φορείς. Ωστόσο, η ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές και τις τελικές εκτιμήσεις θα παραμένει αποκλειστικά στο ίδιο το Συμβούλιο.
Η ανάρτηση των τελικών αποτελεσμάτων στην ιστοσελίδα του ΕΔΣ θα γίνεται μόνο μετά την έγγραφη αποδοχή της κοστολόγησης από το κόμμα που υπέβαλε την πρόταση. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται ο εθελοντικός χαρακτήρας του νέου μηχανισμού, καθώς καμία αξιολόγηση δεν θα δημοσιοποιείται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του πολιτικού φορέα.
Παράλληλα, τα κόμματα θα έχουν τη δυνατότητα να αποστέλλουν ερωτήματα και αιτήματα διευκρινίσεων έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, με το ΕΔΣ να έχει προγραμματίσει να απαντήσει, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Οι σχετικές ερωταπαντήσεις θα δημοσιοποιούνται χωρίς αναφορά στο κόμμα που υπέβαλε κάθε ερώτημα.
Η πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Αναστασία Μιαούλη, χαρακτήρισε τη νέα διαδικασία σημαντική θεσμική εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά θεσπίζεται στη χώρα ένας ανεξάρτητος μηχανισμός αξιολόγησης του κόστους των προεκλογικών προτάσεων. Όπως σημείωσε, η αξιόπιστη αποτύπωση των οικονομικών συνεπειών των μέτρων μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών και σε έναν πιο ποιοτικό δημόσιο διάλογο.
