Με ιδιαίτερα μεγάλη συμμετοχή κοινού και σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 25 Ιουλίου 2026, στο Μουσείο Καλαρρυτινής Αργυροτεχνίας στους Καλαρρύτες, η εκδήλωση «Στη Στράτα των Καλαρρυτινών – Εικόνες και Μνήμες. Το Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής και η πολιτιστική κληρονομιά των μετακινούμενων κτηνοτρόφων», που διοργάνωσε ο Πανθεσσαλικός Σύλλογος Καλαρρυτινών «Οι Καλαρρύτες», σε συνεργασία με το Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας «Γιώργος & Λένα Γουργιώτη» και σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων.
Η εκδήλωση αποτέλεσε ένα ουσιαστικό αφιέρωμα στην ιστορία, την παράδοση και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των μετακινούμενων κτηνοτρόφων αναδεικνύοντας τη διαχρονική σχέση της ετήσιας μετακίνησης των κτηνοτρόφων με το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, έναν θεσμό που επί αιώνες σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της στράτας και αποτελεί κορυφαία στιγμή της κοινωνικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής ζωής των Καλαρρυτών.
Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση κατείχε η φωτογραφική έκθεση από το αρχείο του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας «Γιώργος & Λένα Γουργιώτη», με σπάνιες φωτογραφίες της δεκαετίας του 1970. Οι φωτογραφίες αποτελούν καρπό της εθνογραφικής έρευνας που πραγματοποίησε στους Καλαρρύτες η αείμνηστη ιδρύτρια του Μουσείου, Λένα Γουργιώτη, μαζί με τον κορυφαίο εθνογράφο και φωτογράφο Τάκη Τλούπα, καταγράφοντας με τον φακό τους τη στράτα των Καλαρρυτινών, τη ζωή των μετακινούμενων κτηνοτρόφων, το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής και την καθημερινότητα μιας κοινότητας, δημιουργώντας ένα μοναδικό φωτογραφικό και εθνογραφικό τεκμήριο ανεκτίμητης αξίας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η κ. Φανή Καλοκαιρινού, Αρχαιολόγος – Λαογράφος και Επιστημονική Διευθύντρια του Λαογραφικού Ιστορικού Μουσείου Λάρισας «Γιώργος & Λένα Γουργιώτη», ανέπτυξε την εισήγησή της με θέμα το Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, ερμηνεύοντας τον κοινωνικό, θρησκευτικό και συμβολικό του χαρακτήρα και αναδεικνύοντας τη στενή και διαχρονική σύνδεσή του με τη ζωή και τις ετήσιες μετακινήσεις των Καλαρρυτινών κτηνοτρόφων. Μέσα από ιστορικές και λαογραφικές αναφορές ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το πανηγύρι λειτουργεί ως σημείο επανένωσης των ανθρώπων της στράτας, ως φορέας συλλογικής μνήμης και ως ζωντανή έκφραση της πολιτιστικής ταυτότητας της κοινότητας.
Στη συνέχεια, ο κ. Ευάγγελος Καραμανές, Διευθυντής Ερευνών και Διευθυντής του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, παρουσίασε την ιστορική πορεία των μετακινούμενων κτηνοτρόφων στον ελληνικό χώρο, αναδεικνύοντας τη σημασία της μετακινούμενης κτηνοτροφίας για την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική εξέλιξη των ορεινών κοινοτήτων, καθώς και τη συμβολή των ανθρώπων της στράτας στη διαμόρφωση του πολιτισμικού τοπίου της χώρας.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η προβολή κινηματογραφικής ταινίας από το προσωπικό αρχείο του Σπύρου Φασούλα, με αυθεντικές εικόνες από τη μετακίνηση των κοπαδιών των Καλαρρυτινών κτηνοτρόφων από τα χειμαδιά της Θεσσαλίας στους Καλαρρύτες κατά τη δεκαετία του 1970.
Το πρόγραμμα πλαισιώθηκε ακόμη από βιωματικές αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τη στράτα, μεταφέροντας στο κοινό προσωπικές εμπειρίες και πολύτιμες μνήμες ενός τρόπου ζωής που εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητική ατμόσφαιρα με την ερμηνεία δύο παραδοσιακών τραγουδιών από τον κ. Ναπολέοντα Ζάγκλη, ο οποίος με τη φωνή του ταξίδεψε το κοινό στις μουσικές παραδόσεις των Καλαρρυτών, προσφέροντας το πιο ταιριαστό επίλογο σε μια βραδιά αφιερωμένη στη μνήμη, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της στράτας.
Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η κ. Όλγα Γεροδήμου. Χαιρετισμό απηύθυναν η Πρόεδρος του Πανθεσσαλικού Συλλόγου Καλαρρυτινών «Οι Καλαρρύτες» κ. Κλεοπάτρα Καποδίστρια, ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Καλαρρυτών κ. Μπακαγιάννης Σωτήριος και οι αντιδήμαρχοι του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων κ. Ρένα Παπαϊωάννου και κ Κοτσιας Γεώργιος
Η θερμή ανταπόκριση του κοινού και η εξαιρετικά μεγάλη προσέλευση επιβεβαίωσαν το έντονο ενδιαφέρον για την ανάδειξη και διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των μετακινούμενων κτηνοτρόφων. Η εκδήλωση αποτέλεσε μια ουσιαστική συνάντηση επιστήμης, ιστορίας, λαογραφίας, μνήμης και βιωμένης εμπειρίας, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας επιστημονικών και πολιτιστικών φορέων για τη διάσωση και προβολή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
