Με συγκεκριμένες προτάσεις για τον έλεγχο των τιμών και σαφείς προειδοποιήσεις προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης δανείων εμφανίστηκε στην εκπομπή «Ώρα Ελλάδος» του OPEN, ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας και πρώην υφυπουργός κ. Βασίλης Κόκκαλης. Περιέγραψε μια αγορά χωρίς ουσιαστικό μηχανισμό ελέγχου της αισχροκέρδειας, με τον παραγωγό να πουλά συχνά κάτω από το κόστος και τον καταναλωτή να περιορίζει πλέον ακόμη και τις αγορές βασικών τροφίμων.
Ο κ. Κόκκαλης παρουσίασε συγκεκριμένους μηχανισμούς που, όπως υποστήριξε, μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση για ουσιαστική παρέμβαση. «Μαγικές λύσεις για την καταπολέμηση της αισχροκέρδειας δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως εφαρμόσιμες λύσεις», τόνισε, επισημαίνοντας πως το ζητούμενο δεν είναι να ορίζει το κράτος τις τιμές, κάτι που θα προσέκρουε στους ευρωπαϊκούς κανόνες ανταγωνισμού, αλλά να διασφαλίζει ότι κανένας κρίκος της εφοδιαστικής αλυσίδας δεν επιβάλλει τα συμφέροντά του εις βάρος των υπολοίπων.
Ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη αναλυτικής κοστολόγησης σε κάθε στάδιο της εμπορικής διαδρομής ενός προϊόντος. Πόσο κοστίζει η παραγωγή στον αγρότη, ποιο είναι το πραγματικό κόστος για τον μεταποιητή, ποια έξοδα επιβαρύνουν τον έμπορο και με ποιο περιθώριο φτάνει τελικά το προϊόν στον καταναλωτή.
Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι ήδη από το 2008 είχε θεσπιστεί η πρόσληψη ειδικών κοστολόγων, οι οποίοι θα μπορούσαν να παρακολουθούν το κόστος στη μεταποίηση και στον εφοδιασμό. Κατά τον ίδιο, χωρίς τέτοια στοιχεία το κράτος αδυνατεί να διαπιστώσει τεκμηριωμένα αν σε κάποιο στάδιο υπάρχει υπερβολικό περιθώριο κέρδους. «Μόνο έτσι ένα σοβαρό κράτος μπορεί να διαπιστώσει αν υπάρχει αισχροκέρδεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην παρακολούθηση των αποθεμάτων βασικών προϊόντων. Ως παράδειγμα έφερε την Ισπανία, όπου το αρμόδιο υπουργείο διαθέτει μηχανισμό που γνωρίζει τις διαθέσιμες ποσότητες ελαιολάδου και άλλων αγαθών. Αντίθετα, στην Ελλάδα μπορεί να ζητούνται αυξήσεις σε προϊόντα τη στιγμή που υπάρχουν ήδη σημαντικά αποθέματα στις αποθήκες.
Η συζήτηση ανέδειξε τις τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ της τιμής παραγωγού και της τελικής τιμής. Το καρπούζι, για παράδειγμα, μπορεί να φεύγει από το χωράφι ακόμη και προς 5 ή 6 λεπτά το κιλό και να φτάνει στον καταναλωτή στα 50 ή 70 λεπτά.
Ο κ. Κόκκαλης απέφυγε να βάλει συλλήβδην στο στόχαστρο όλους τους εμπόρους και τους μεσάζοντες. Αντιθέτως, ζήτησε να εξετάζεται ξεχωριστά το κόστος και το κέρδος κάθε εμπλεκόμενου, ώστε να εντοπίζεται πού ακριβώς δημιουργείται η δυσανάλογη επιβάρυνση.
Όπως σημείωσε, στην αλυσίδα «χωράφι – ράφι» οι δύο πιο ευάλωτοι κρίκοι είναι ο πρώτος και ο τελευταίος. Ο παραγωγός, που συχνά αναγκάζεται να διαθέσει τα προϊόντα του κάτω από το κόστος, και ο καταναλωτής, ο οποίος πληρώνει την τελική τιμή χωρίς να γνωρίζει πώς αυτή διαμορφώθηκε.
«Μπερδέψαμε την ελεύθερη με την ασύδοτη αγορά», είπε, περιγράφοντας με μία φράση την κατάσταση που, κατά την άποψή του, έχει δημιουργηθεί.
Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν για το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο. Όπως υποστήριξε, μετά την κατάργηση του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους δεν υπάρχει πλέον συγκεκριμένη διάταξη που να επιτρέπει τον άμεσο έλεγχο της αισχροκέρδειας.
Μπορεί να ελεγχθεί ένα νοθευμένο προϊόν, μια παραπλανητική πρακτική ή μια περίπτωση αθέμιτου ανταγωνισμού, όχι όμως η ίδια η υπερβολική κερδοφορία, καθώς απουσιάζει το αναγκαίο νομικό εργαλείο.
Παράλληλα, κατήγγειλε ότι ακόμη και την περίοδο που ίσχυε το πλαφόν, είχαν περιοριστεί οι δυνατότητες των περιφερειακών διευθύνσεων εμπορίου να πραγματοποιούν σχετικούς ελέγχους, με την αρμοδιότητα να συγκεντρώνεται στη νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία διαθέτει, όπως είπε, ανεπαρκές προσωπικό.
«Σήμερα ο καταναλωτής δεν έχει ουσιαστική προστασία από την αισχροκέρδεια», υπογράμμισε, εκφράζοντας την αντίθεσή του στην επιλογή της κυβέρνησης να στηρίζεται σε εθελοντικές συμφωνίες με τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ για τη συγκράτηση των τιμών.
Τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΝΚΑ Θεσσαλίας αποτυπώνουν την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά. Έξι στους δέκα πολίτες περιορίζουν τις δαπάνες τους για τρόφιμα, ενώ αυξάνεται η στροφή προς φθηνότερα προϊόντα και ιδιωτικές ετικέτες. Το 63% δηλώνει ότι σχεδιάζει νέες περικοπές στις αγορές του.
Ο κ. Κόκκαλης επανέλαβε ότι η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με επιδόματα. Ζήτησε μείωση των έμμεσων φόρων, ενίσχυση των ελεγκτικών υπηρεσιών και πραγματική εποπτεία της αγοράς, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά οι πολίτες θα συνεχίσουν να αφαιρούν ακόμη και βασικά αγαθά από το καλάθι τους.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στις διακοπές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σχεδόν ένας στους δύο μειώνει τις σχετικές δαπάνες, ενώ πολλοί επιλέγουν εξοχικά συγγενών και φίλων ή οικονομικά καταλύματα. Μόλις το 4% κατευθύνεται σε ξενοδοχεία, ποσοστό που, όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας, δείχνει τη δυσκολία των πολιτών να καλύψουν το κόστος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η προειδοποίησή του προς τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και τις τράπεζες. Ο κ. Κόκκαλης αποκάλυψε ότι το ΙΝΚΑ Θεσσαλίας δέχεται πολλές καταγγελίες για μη εφαρμογή πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου που αφορά τον νόμο Κατσέλη.
Προειδοποίησε τέλος ότι η μη συμμόρφωση με εκτελεστή δικαστική απόφαση μπορεί να συνιστά αξιόποινη πράξη και προανήγγειλε συγκεκριμένες ενέργειες του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας, εφόσον οι καταγγελλόμενες πρακτικές συνεχιστούν.
