Της Εύας Καλογήρου
Η ανάθεση ενός νέου έργου από την Εθνική Λυρική Σκηνή αποτελεί μία ακόμη σημαντική διάκριση για τον Λαρισαίο μουσικοσυνθέτη Ευριπίδη Μπέκο, ο οποίος συνεχίζει να διαγράφει μια ιδιαίτερα δημιουργική πορεία στον χώρο της σύγχρονης μουσικής. Με αφορμή τη νέα αυτή συνεργασία, μιλά στη LarissaPress για το έργο «THELXINOË», τις σκέψεις που τον συνοδεύουν στη δημιουργική διαδικασία, τις σημαντικές συνεργασίες της πορείας του, αλλά και τα επόμενα καλλιτεχνικά του βήματα.
Ακολουθεί η συνέντευξη:
Η ανάθεση ενός νέου έργου από την Εθνική Λυρική Σκηνή είναι μια σημαντική στιγμή για κάθε συνθέτη. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η συνεργασία και πότε αναμένεται να ολοκληρωθεί το έργο;
Είναι μια πολύ σημαντική ευκαιρία και αισθάνομαι ιδιαίτερα χαρούμενος για αυτή τη συγκυρία ιδίως γνωρίζοντας το πόσο δύσκολο είναι στην Ελλάδα του σήμερα να δίνεται βήμα σε νέους δημιουργούς. Και η σύγκριση με τις χώρες του εξωτερικού και κυρίως της κεντρικής Ευρώπης είναι αναπόφευκτη, επομένως οι δράσεις όχι μόνο της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, αλλά και άλλων φορέων όπως οι Κρατικές μας Ορχήστρες, η Ένωση Ελλήνων Μουσουργών κ.ά. δίνουν ανάσα και οξυγόνο στη νέα δημιουργία, επιτρέποντάς της να εκφραστεί και να επικοινωνηθεί υπό τις καλύτερες προϋποθέσεις.
Το έργο, γραμμένο ειδικά για τον εξαιρετικά ταλαντούχο βιολοντσελίστα Arne Jeller, αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του καλοκαιριού, ενώ η πρώτη του παρουσίαση θα γίνει τον Νοέμβριο στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Ποια ήταν η πρώτη σας σκέψη όταν μάθατε ότι η Εθνική Λυρική Σκηνή σας επέλεξε για αυτή τη δημιουργία;
Σίγουρα αισθάνθηκα μεγάλη χαρά και τιμή, ενώ αμέσως άρχισα να σκέφτομαι τι θα μπορούσε αυτό το έργο να σημαίνει και τι θα εκπροσωπεί καλλιτεχνικά, αισθητικά αλλά και κοινωνικά κατά μία έννοια. Επίσης, ο ενθουσιασμός μου για τη συνεργασία μου με έναν τόσο ταλαντούχο μουσικό όπως ο Arne Jeller ήταν πολύ μεγάλος, μιας και η δημιουργική συνύπαρξη με μουσικούς αυτού του επιπέδου δίνει στον συνθέτη την ελευθερία να γράψει μουσική η οποία δύναται να παρουσιάζει αυξημένο δεξιοτεχνικό επίπεδο και απελευθερώνει ακόμη περισσότερα εκφραστικά μέσα.
Επίσης, στο σημείο αυτό, θα ήθελα να ευχαριστήσω και τον Γιάννη Αγγελάκη, τον νέο Σύμβουλο Προγραμματισμού της Εναλλακτικής Σκηνής, για την εμπιστοσύνη του σε αυτό το project μέσω της ανάθεσης του έργου.
Τι θα θέλατε να μας αποκαλύψετε για το νέο έργο; Υπάρχει κάποιο μήνυμα ή συναίσθημα που επιδιώκετε να μεταφέρετε στο κοινό;
To έργο ονομάζεται «THELXINOË» (Θελξινόη) από τη μυθική σειρήνα που σαγήνευε τον νου μέσω του ήχου. Και, αν και συνήθως αποφεύγω να έχω συγκεκριμένες «επιδιώξεις» ως προς την πρόσληψη του έργου από το κοινό, αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τουλάχιστον αφετηρία μου αποτέλεσε το στοιχείο της επικοινωνίας με τον ακροατή μέσω αφηρημένων – σχεδόν ονειρικών – ηχητικών κόσμων, με τη ροή της μελωδίας να αποτελεί κεντρικό πυλώνα του έργου, ενώ παράλληλα δεν απέτρεψα και έναν εσωτερικευμένο λυρισμό να εκφραστεί ελεύθερα, ενσωματώνοντάς τον σε μια μουσική γλώσσα που κινείται στα πλαίσια μιας μεταμοντέρνας αισθητικής με έντονη όμως απόχρωση ρομαντισμού και ιμπρεσσιονισμού.
Άλλωστε σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε και το γεγονός ότι το έργο γράφτηκε γνωρίζοντας ήδη τα υπόλοιπα έργα του προγράμματος, επομένως προσπάθησα να διατηρήσω το «νήμα» της μελωδικής ροής που ξεκινά από τον Felix Mendelssohn, περνά στον Frank Bridge, έπειτα στον Thomas Adés και καταλήγει στο δικό μου έργο.
Βλέπουμε ότι η πορεία σας εξελίσσεται συνεχώς, με σημαντικές συνεργασίες και διακρίσεις. Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
Νομίζω η απάντηση στην ερώτηση αυτή μπορεί να κινηθεί σε δύο πλαίσια. Αφενός, όνειρό μου όπως και κάθε δημιουργού είναι να μπορώ να συνεχίσω να επικοινωνώ μέσω της μουσικής με τον κόσμο, παίρνοντας θέση στο σήμερα μέσω της τέχνης.
Αφετέρου, η προσφορά μέσω της διδασκαλίας αποτελεί κεντρικό πυλώνα της δραστηριότητάς μου, όπως στο Δημοτικό Ωδείο Λάρισας όπου διδάσκω σύνθεση και ανώτερα θεωρητικά την τελευταία δεκαετία, αλλά και μια θέση σε κάποιο πανεπιστήμιο της Ελλάδας ή του εξωτερικού, έχοντας ολοκληρώσει πλέον και τη διδακτορική μου διατριβή.
Πέρα από τη συνεργασία με τη Λυρική, είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος και για την πρώτη παρουσίαση του χορωδιακού έργου μου «Hope is the thing with feathers», ανάθεση της Χορωδίας της ΕΡΤ, καθώς και για μια δημιουργική σύμπραξη Ελλάδας και Αυστρίας που θα παρουσιαστεί μέσα στο 2027.
Από τις συνεργασίες που έχετε πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα, υπάρχει κάποια που ξεχωρίζετε ως ιδιαίτερα σημαντική για την εξέλιξή σας;
Αυτή η ερώτηση είναι ιδιαίτερα δύσκολη, διότι κάθε συνεργασία, κάθε σύμπραξη και κάθε άνθρωπος με τον οποίο αλληλοεπιδρούμε έχει κάτι να προσφέρει.
Ξεκινώντας από τα νεανικά μου χρόνια, άνθρωποι όπως ο Γιάννης Ζουγανέλης, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου διαμόρφωσαν τον πυρήνα της επικοινωνιακής μου διάστασης μουσικά, ενώ αργότερα οι καθηγητές μου Χρήστος Σαμαράς, Νίκος Σταυρόπουλος, Γιώργος Κυριακάκης, Ευαγγελία Κίκου και άλλοι μου έδειξαν τον δρόμο προς την ακαδημαϊκή αρτιότητα και την ουσία της μουσικής μέσω της γνώσης.
Θα πρέπει επίσης να αναφερθώ και στον πρώτο μου δάσκαλο στη σύνθεση, τον Αντώνη Νταρακλίτσα, ο οποίος πάντοτε παρότρυνε τον πειραματισμό και τη δημιουργική προσέγγιση στη μουσική.
Έχοντας ήδη διανύσει μια ιδιαίτερα δημιουργική πορεία, τι θεωρείτε ότι σας έχει διδάξει περισσότερο μέχρι σήμερα η διαδρομή σας ως συνθέτη;
Ότι η μουσική είναι ένα πολύ ισχυρό μέσο επικοινωνίας και έκφρασης, όχι μόνο συναισθημάτων αλλά και ιδεών. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο δημιουργός παίρνει θέση στο σήμερα, δηλώνει παρουσία και απόψεις, ενώ ταυτόχρονα έρχεται σε επαφή με κάτι διαχρονικό, που απευθύνεται όχι μόνο στο συνειδητό αλλά και στο ασυνείδητο.
Όταν ακούτε για πρώτη φορά ένα δικό σας έργο να παρουσιάζεται στη σκηνή, ποιο είναι το συναίσθημα που κυριαρχεί;
Zen! Ό,τι έγινε, έγινε! (αστειεύομαι).
Βλέπετε, για να φτάσει ένα έργο στο σημείο να παρουσιαστεί σημαίνει ότι η δουλειά του συνθέτη έχει ολοκληρωθεί προ πολλού. Πάντα υπάρχει μια αγωνία ώστε να πάνε όλα καλά, όμως το συναίσθημα που κυριαρχεί είναι αυτό της πληρότητας και της χαράς, καθώς οι κόποι μηνών ή και χρόνων βρίσκουν τελικά τον δρόμο τους και επικοινωνούνται με το κοινό.
Επίσης, κάτι που μου αρέσει πολύ να κάνω είναι να παρατηρώ το ακροατήριο και να μελετώ τις αντιδράσεις του. Είναι κάτι που κάνω ενστικτωδώς από την πρώτη παρουσίαση έργου μου έως και σήμερα και νομίζω ότι μου έχει διδάξει πολλά.
Σύντομο Βιογραφικό Ευριπίδη Μπέκου
Ο Ευριπίδης Μπέκος (γεν. 1991) είναι συνθέτης, ερευνητής και καθηγητής. Για το έργο του έχει χαρακτηριστεί ως «κατόχος ἄψογου συνθετικοῦ métier καὶ ἐνορχηστρώσεως» (Γ. Λεωτσάκος, Critic’s Point) παρουσιάζοντας «καλή οικονομία εκφραστικών μεγεθών, ωραία, λαμπερή ενορχήστρωση καθώς επίσης καλλιεργημένο αισθητήριο εκλεκτικιστικών αναφορών» (Γ. Σβώλος, ΕφΣυν). Είναι κάτοχος Διδακτορικού Διπλώματος στη Σύνθεση για μεγάλη ορχήστρα και ηλεκτρονικά περιβάλλοντος ήχου από το Leeds Beckett University (Ηνωμένο Βασίλειο). Έχει βραβευθεί με πλήθος πανελλήνιων και διεθνών διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το Β΄ Βραβείο στον «Διεθνή Διαγωνισμό Σύνθεσης Δημήτρης Μητρόπουλος» (2025), το Διεθνές Βραβείο Σύνθεσης «Νίκος Σκαλκώτας» και το βραβείο «Καλύτερου Έλληνα Συνθέτη κάτω των 35 ετών» στο πλαίσιο του ίδιου διαγωνισμού (2019), καθώς και το Α΄ Βραβείο στον «1ο Διαγωνισμό Σύνθεσης Θεόδωρος Αντωνίου» (2020), μεταξύ άλλων. Έχει δεχθεί αναθέσεις από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, την Εθνική Λυρική Σκηνή, την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών και άλλους φορείς, ενώ τα έργα του έχουν παρουσιαστεί σε Ελλάδα και εξωτερικό.
THELXINOË (2026) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Το έργο THELXINOË (2026) αντλεί τον τίτλο του από την Θελξινόη, μία εκ των Σειρήνων της ελληνικής μυθολογίας, η οποία συνδέεται με τη γοητεία του νου μέσω του ήχου. Το έργο διερευνά έννοιες ρευστότητας, αντιληπτικής αμφισημίας και συνέχειας της κίνησης, ξεδιπλώνοντας τον αφηγηματικό του ιστό μέσα από μεταβαλλόμενες υφές, λυρικές μελωδικές γραμμές και σταδιακά μεταμορφούμενα αρμονικά περιβάλλοντα. Κινούμενο μεταξύ άμεσων και αφαιρετικών ηχητικών καταστάσεων, το έργο επιδιώκει τη δημιουργία μιας αίσθησης αιώρησης, όπου οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ του απτού και του ονειρικού παραμένουν ασταθείς.
