Επιμέλεια – Φωτογραφία: Δημήτρης Καστανάρας // LarissaPress
Στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης των Ιωαννίνων διατηρείται μέχρι σήμερα μια μοναδική καστροπολιτεία, σημείο αναφοράς της πόλης.
Αποτελεί το αρχαιότερο βυζαντινό κάστρο της ελληνικής επικράτειας, με αδιάκοπη ιστορία καθώς είναι ένα από τα ελάχιστα κάστρα στην Ελλάδα που εξακολουθεί να κατοικείται μέχρι σήμερα.
Περνώντας την μεγάλη πύλη με το οικόσημο του Αλή Πασά, μεταφερόμαστε σε μια άλλη εποχή, τότε που το κάστρο αποτελούσε το μεγαλύτερο διοικητικό κέντρο ολόκληρης της περιοχής.
Εδώ αναπτύχθηκαν τα ελληνικά γράμματα, εδώ δίδαξαν οι μεγάλοι δάσκαλοι του Γένους, εδώ σπούδασαν την τέχνη του πολέμου οι μεγάλοι οπλαρχηγοί. Εδώ έζησε ο Αλή Πασάς, αυτή η εμβληματική και αινιγματική μορφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το κάστρο των Ιωαννίνων σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες χτίστηκε επί Αυτοκράτορα Ιουστινιανού του Α’, το 528 μΧ., στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την οχύρωση του Βυζαντινού κράτους.
Η σημερινή μορφή του Κάστρου είναι στο μεγαλύτερο μέρος έργο της εποχής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με ενσωματωμένες παλαιότερες βυζαντινές οικοδομικές φάσεις.
Το κάστρο χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα: τον εξωτερικό περίβολο, τη ΒΔ ακρόπολη, όπου δεσπόζει το Ασλάν Τζαμί, τη ΝΑ ακρόπολη με το περίφημο Ιτς Καλέ και, τέλος, την καθαυτό Καστροπολιτεία, την παλαιά, περίτειχη πόλη των Ιωαννίνων. Η έκταση μέσα στα τείχη του είναι 200 στρέμματα περίπου.
Στη ΒΑ ακρόπολη, ήταν κτισμένα τα ανάκτορα των Βυζαντινών ηγεμόνων της πόλης. Σήμερα στην κορυφή της δεσπόζει το Τζαμί του Ασλάν πασά (1618) που φιλοξενεί το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο Ιωαννίνων, τον μεσαιωνικό πύργο, το Μουσείο και τον Mεντρεσέ (ιεροδιδασκαλείο).
Η δεύτερη ακρόπολη νοτιοανατολικά, είναι γνωστή ως Ιτς-Καλέ, δηλ. εσωτερικό φρούριο με το Φετιχέ Τζαμί (1795), χτισμένο και ανακαινισμένο από τον Αλή Πασά. Στο κέντρο της, στη θέση που βρίσκονταν τα Σεράγια του Αλή πασά, στεγάζεται σήμερα το Βυζαντινό Μουσείο με σημαντικότατες συλλογές νομισμάτων, γλυπτών και κειμηλίων. Εδώ βρίσκονται επίσης οι τάφοι του Αλή Πασά και της πρώτης του γυναίκας, η πυριτιδαποθήκη, το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων και το θησαυροφυλάκιο με τη βυζαντινή συλλογή αργυροχοΐας.
Μέσα στο Κάστρο και ανάμεσα στα σπίτια του οικισμού σώζεται το μεγαλόπρεπο Σουφαρί Σαράι, με τους δυο ορόφους που στέγαζε τη σχολή ιππικού των Ιωαννίνων, η Τουρκική βιβλιοθήκη, η Εβραϊκή συναγωγή, τα ερείπια του βυζαντινού Λουτρού.
