Με τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κυριαρχεί στην πρώτη ημέρα των εργασιών, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ξεκίνησε με σαφή μηνύματα για τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του ζητήματος των F-35 για την Τουρκία και έκανε λόγο για άρση των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ παράλληλα εξαπέλυσε νέες αιχμές κατά Ευρωπαίων συμμάχων.
Την ίδια στιγμή, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται η αύξηση των αμυντικών δαπανών, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και ο αναβαθμισμένος ρόλος που διεκδικεί η Άγκυρα στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι δρόμοι της Άγκυρας το μεσημέρι της Τρίτης μετατράπηκαν σε ένα εντυπωσιακό σκηνικό για την υποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο μιας από τις σημαντικότερες Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ των τελευταίων ετών.
Η τουρκική πρωτεύουσα φιλοξενεί τους ηγέτες της Συμμαχίας σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με τα ζητήματα της Ουκρανίας, των αμυντικών δαπανών και του ρόλου της Τουρκίας να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Το ενδιαφέρον στράφηκε από την πρώτη στιγμή στην άφιξη του Αμερικανού προέδρου. Η προεδρική θωρακισμένη λιμουζίνα, που διέσχισε τους δρόμους της Άγκυρας συνοδευόμενη από έφιππους της τιμητικής φρουράς, ενώ ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επεφύλαξε προσωπική υποδοχή στον Αμερικανό ηγέτη.
Κατά την άφιξή του στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε το στρατιωτικό άγημα στα τουρκικά, ενώ το ιδιαίτερα θερμό κλίμα επιβεβαιώθηκε και από τις δηλώσεις του ίδιου, ο οποίος αναφέρθηκε επανειλημμένα στη στενή προσωπική του σχέση με τον Τούρκο πρόεδρο.
Στη συνάντηση των δύο ηγετών κυριάρχησε το ζήτημα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, με αιχμή το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει ξεκάθαρη απάντηση, δηλώνοντας ωστόσο ότι το θέμα «θα εξεταστεί» και αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο λήψης σχετικής απόφασης. Παράλληλα, εμφανίστηκε θετικός στο ενδεχόμενο άρσης των αμερικανικών κυρώσεων κατά της Άγκυρας.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε τη δυσαρέσκειά του απέναντι σε ευρωπαϊκές χώρες της Συμμαχίας, υποστηρίζοντας ότι δεν στάθηκαν στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών σε κρίσιμες στιγμές και ειδικότερα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν. Οι δηλώσεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο τις γνωστές διαφωνίες Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων σχετικά με την κατανομή των βαρών και των ευθυνών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να αποφύγουν νέες εντάσεις κατά τη διάρκεια της Συνόδου, καθώς βασικός στόχος παραμένει η διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε κάλεσε τις αμυντικές βιομηχανίες να επιταχύνουν τις επενδύσεις και την παραγωγή εξοπλισμών, επισημαίνοντας ότι οι σημερινές προκλήσεις δεν αφήνουν περιθώριο καθυστερήσεων.
Στο επίκεντρο των εργασιών αναμένεται να βρεθεί και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η Συμμαχία αναζητεί τρόπους ενίσχυσης της αεράμυνας του Κιέβου και μακροπρόθεσμης στήριξης της χώρας απέναντι στη ρωσική εισβολή, ενώ οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Άγκυρα εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν καθοριστικά τον στρατηγικό προσανατολισμό του ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια.
Διπλωματικός μαραθώνιος για τον Ερντογάν μετά το τετ α τετ με τον Τραμπ
Μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ και τις κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών στο Προεδρικό Μέγαρο της Άγκυρας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εισέρχεται σε έναν κύκλο διμερών επαφών στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ανταποκρίτρια της ΕΡΤ στην Τουρκία, Ελβίρα Κρίθαρη, ο Αμερικανός πρόεδρος έτυχε μιας ιδιαίτερα εντυπωσιακής υποδοχής από την τουρκική πλευρά, με τον τουρκικό Τύπο να κάνει λόγο για μία από τις πιο μεγαλοπρεπείς τελετές υποδοχής ξένου ηγέτη που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στη χώρα.
Ο Ερντογάν αναμένεται να έχει επαφές με ηγέτες της Γαλλίας, της Φινλανδίας, της Σλοβακίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Αλβανίας, του Μαυροβουνίου και της Βουλγαρίας, ενώ στο πρόγραμμά του περιλαμβάνεται και συνάντηση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Παράλληλα, είχε ήδη κατ’ ιδίαν συνομιλία με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
Το βράδυ, το προεδρικό ζεύγος της Τουρκίας θα παραθέσει επίσημο δείπνο προς τους ηγέτες που συμμετέχουν στη Σύνοδο, στο οποίο θα δώσει το «παρών» και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Οι εργασίες της Συνόδου κορυφώνονται την Τετάρτη, με τα βασικά θέματα να αφορούν την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τη στήριξη της Ουκρανίας, τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και τον ρόλο της Τουρκίας στο ευρύτερο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Η εντυπωσιακή υποδοχή και τα εγκώμια Τραμπ στον Ερντογάν
Η υποδοχή του Αμερικανού προέδρου ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή, με έφιππους της προεδρικής φρουράς και μαχητικά αεροσκάφη να αφήνουν χρωματιστούς καπνούς στον ουρανό της Άγκυρας.
Κατά τις κοινές δηλώσεις τους, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Ερντογάν «πολύ καλό ηγέτη», ενώ έκανε λόγο για «πολύ καλή χημεία» και μια σχέση που διατηρούν εδώ και χρόνια.
«Είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Από την πρώτη στιγμή είχαμε πολύ καλή χημεία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.
«Η Τουρκία έχει εξαιρετικούς στρατιώτες και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η προσωπική σχέση των δύο ηγετών έχει συμβάλει στη διατήρηση καλών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Μάλιστα, δήλωσε πως «αν δεν ήταν και η Τουρκία», ίσως να αντιμετώπιζε διαφορετικά ορισμένα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο της πρώτης συνάντησης των δύο ηγετών βρέθηκε το ζήτημα των F-35 και η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών.
Η δυσαρέσκεια Τραμπ για τους συμμάχους
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε παράλληλα νέα επίθεση εναντίον ευρωπαϊκών χωρών, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση τους κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι όταν η Ουάσιγκτον αναζήτησε πολιτική στήριξη, βασικοί σύμμαχοι δεν ανταποκρίθηκαν.
Κατονόμασε μάλιστα τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ δαπανούν εδώ και δεκαετίες τεράστια ποσά για την άμυνα της Συμμαχίας και περίμεναν μεγαλύτερη στήριξη από τους Ευρωπαίους εταίρους.
Στο επίκεντρο η Ουκρανία και οι νέες ισορροπίες
Ιδιαίτερο βάρος στις συνομιλίες δίνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία, με τον Τραμπ να εμφανίζεται αισιόδοξος ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές επιθυμούν μια συμφωνία και ότι μπορεί να υπάρξει διευθέτηση της σύγκρουσης σύντομα.
Παράλληλα, οι ηγέτες καλούνται να τοποθετηθούν για τη μελλοντική στήριξη προς το Κίεβο, για την αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής, για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώνεται στην Ευρώπη
Η διήμερη Σύνοδος της Άγκυρας θεωρείται καθοριστική, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν αναμένεται να επηρεάσουν τον προσανατολισμό και τη συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας τα επόμενα χρόνια.
Πιέσεις Τραμπ προς την Ευρώπη και ανοιχτά μέτωπα για Τουρκία και F-35
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα καλείται να δώσει απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και κυρίως για τον ρόλο που θα αναλάβει η Ευρώπη στη συλλογική της άμυνα τα επόμενα χρόνια.
Όπως μετέδωσε ο απεσταλμένος του ΕΡΤnews, Πιέρρος Τζανετάκος, το βασικό ζητούμενο είναι κατά πόσο οι ευρωπαϊκές χώρες θα δείξουν έμπρακτα ότι μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλειά τους, σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται αποφασισμένες να περιορίσουν σταδιακά τον παραδοσιακό τους ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η στάση με την οποία προσήλθε στη Σύνοδο ο Ντόναλντ Τραμπ. Παρά τις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε να προωθήσει τη συνεργασία μέσω νέων αμυντικών επενδύσεων και εξοπλιστικών συμβολαίων, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να ασκήσει εκ νέου σκληρή κριτική προς βασικούς Ευρωπαίους συμμάχους.
Κατά τις δηλώσεις του δίπλα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επενδύσει επί δεκαετίες τεράστια ποσά για την προστασία της Ευρώπης μέσω του ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να λάβουν την αντίστοιχη στήριξη όταν τη ζήτησαν.
Παράλληλα, στο επίκεντρο βρέθηκε και η συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο. Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι το θέμα των F-35 εξακολουθεί να εξετάζεται, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι η αμερικανική πλευρά «θα το σκεφτεί» και ότι πρόκειται για ζήτημα που παραμένει ανοιχτό.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα δεν αποτελεί εύκολη διαδικασία. Πέρα από τις αμερικανικές κυρώσεις και τις θεσμικές διαδικασίες στο Κογκρέσο, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά ζητήματα που σχετίζονται με τους ρωσικούς πυραύλους S-400 και τη συνολικότερη σχέση της Άγκυρας με τη Μόσχα.
Η Δύση αναμένει σαφείς ενδείξεις ότι η Τουρκία απομακρύνεται στρατηγικά από τη Ρωσία προτού προχωρήσουν οριστικά αποφάσεις για τα F-35 ή για την πλήρη άρση των κυρώσεων. Αυτό καθιστά την εξίσωση ιδιαίτερα σύνθετη τόσο για την Ουάσιγκτον όσο και για την Άγκυρα.
Παράλληλα, η Ευρώπη καλείται να λάβει αποφάσεις για μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων, όπως η στήριξη της Ουκρανίας, η αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής, η παρουσία της στη Μέση Ανατολή και η διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Στο τραπέζι βρίσκεται και το θέμα του ρόλου που θα διαδραματίσει η Τουρκία στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας που βρίσκεται υπό διαμόρφωση.
