Η Οθωμανική κυριαρχία του Τυρνάβου είναι συνδεδεμένη με το όνομα του Τούρκου πολέμαρχου Τουραχάν, ο οποίος κατέλαβε την πόλη το 1423. Ο Τουραχάν επεδίωξε την ανάπτυξη της περιοχής προς όφελος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, παραχωρώντας μια σειρά προνομίων στους κατοίκους του Τυρνάβου, τα οποία έγιναν δεκτά από την Υψηλή Πύλη και τέθηκαν υπό την έγκριση του τουρκικού ιερατείου και υπό την επίβλεψη του αρχικλητήρα της Μέκκας. Οι ξένοι απαλλάσσονταν για 10 χρόνια από κάθε φορολογική εισφορά. Η πόλη έγινε βακούφι κι έτσι απαλλάχθηκε από τον έλεγχο της τοπικής διοίκησης. Κανένας πασάς δεν επιτρεπόταν να εισέλθει στον Τύρναβο και απαγορευόταν η διέλευση των τουρκικών στρατευμάτων. Στους κατοίκους δεν επιβάλλονταν αγγαρείες ή άλλες αναγκαστικές εργασίες και από εισφορές πλήρωναν μόνο τον κεφαλικό φόρο (χαράτσι) και την δεκάτη. Έτσι ο Τύρναβος καθιερώθηκε ως μία πόλη άσυλο.
Απόρροια των προνομίων ήταν η άμεση πληθυσμιακή, οικονομική και πνευματική έκρηξη του Τυρνάβου. Τα προνόμια διατηρήθηκαν μέχρι και τον 19ο αι., διάστημα κατά το οποίο υπήρξε μεγάλη άνθηση της κλωστοϋφαντουργικής βιοτεχνίας και του εμπορίου (βαφική τέχνη, παραγωγή μεταξωτών και βαμβακερών υφασμάτων), κυρίως κατά τον 17ο και 18ο αι. Στα μέσα του 18ου αι. ο πληθυσμός ανερχόταν στις 35.000 κατοίκους και παρέμενε το αδιαφιλονίκητο εμπορικό κέντρο της περιοχής, σε αντίθεση με τη Λάρισα που κατοικούνταν σχεδόν αποκλειστικά από Τούρκους.
Η παρακμή του Τυρνάβου άρχισε το 1813 με την επιδημία της πανώλης που έπληξε την πόλη και την γύρω περιοχή, την βιομηχανική εξέλιξη παραγωγής υφασμάτων στην Ευρώπη που οδήγησε στη μείωση της ντόπιας υφασματοποιίας, και τέλος, με την κατάργηση των προνομίων κατά την επανάσταση του 1821.
Ωστόσο, λόγω της οικονομικής ευημερίας και των προνομίων, το θρησκευτικό αίσθημα των κατοίκων του Τυρνάβου ήταν ιδιαίτερα υψηλό, καθώς το 1770 καταγράφονται 16 εκκλησίες, 2 μοναστήρια και 6 τζαμιά. Αναφέρονται επίσης πολλά μετόχια και περίπου 40 ιδιωτικά παρεκκλήσια. Η Μητρόπολη του Τυρνάβου τότε ήταν ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, όπου και μεταφέρθηκε η έδρα του Μητροπολίτη από την Λάρισα.
Ο σεισμός της 3ης Μαρτίου 2021 αποδείχθηκε ιδιαίτερα καταστροφικός ως προς τους Ιερούς Ναούς του Τυρνάβου , με αποτέλεσμα πολλές εκκλησίες να κριθούν είτε επικινδύνως ετοιμόρροπες, είτε ακατάλληλες για άμεση χρήση. Φαίνεται ότι το κύριο πρόβλημα των εκκλησιών βρίσκεται στην περιοχή της θολοδομίας τους. Πράγματι, οι τρούλοι μεταβιβάζουν τα φορτία τους μέσω καμπύλων φορέων (τόξων, ημιχωνίων και σταυροθολίων, κατά περίπτωση) στα κατακόρυφα στοιχεία. Όλοι οι καμπύλοι φορείς, ακόμη και όταν ασκούνται μόνον τα φορτία λειτουργίας, ασκούν οριζόντιες δυνάμεις στα κατακόρυφα στοιχεία.
Αυτή η δράση καθίσταται κρίσιμη στην περίπτωση σεισμού. Σε συνδυασμό δε με την συχνά σημαντική λυγηρότητα των κατακόρυφων στοιχείων, οδηγεί σε σημαντικές βλάβες ή και σε καταρρεύσεις οι οποίες συγκεντρώνονται στο υψηλότερο τμήμα των ναών, δηλαδή, στην περιοχή της θολοδομίας και της έδρασής της στα κατακόρυφα στοιχεία (τοίχους και πεσσούς).
Βεβαίως, εμφανίσθηκαν τυπικές (εντός και εκτός επιπέδου) βλάβες και στα κατακόρυφα στοιχεία, τα οποία εν γένει είναι καλοδομημένα. Τέλος, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στα καμπαναριά, τα περισσότερα από τα οποία εμφανίζουν σοβαρές βλάβες στα τόξα τους.
Παρόλο που τα κτίρια θρησκευτικού χαρακτήρα συνήθως αποτελούνται από τοιχοποιία καλής κατασκευής, πολλά από αυτά δεν πληρούν καμία αντισεισμική προδιαγραφή και τελικά κρίθηκαν ως επικίνδυνα ή ακατάλληλα για άμεση χρήση. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα από τα κτίρια θρησκευτικού χαρακτήρα που υπέστησαν ζημιές έχουν ηλικία άνω των 80 ετών.
Στο βίντεο, ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, Επίτιμος Προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της ΕΦΑΛΑΡ πραγματοποιεί ένα οδοιπορικό σε τρείς εκκλησίες του Τυρνάβου οι οποίες παρουσιάζουν προβλήματα, σχολιάζοντας την σημερινή κατάσταση τους…
