Ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια του νέου πλαισίου διαχείρισης ιδιωτικού χρέους εισέρχεται στην τελική φάση υλοποίησης, καθώς η κυβέρνηση προχωρά τις διαδικασίες για τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός μηχανισμού που φιλοδοξεί να αποτελέσει την τελευταία γραμμή άμυνας για τους οικονομικά ευάλωτους δανειολήπτες.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η διαδικασία επιλογής του αναδόχου βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο, με τις δεσμευτικές προσφορές να αναμένονται το αμέσως επόμενο διάστημα. Η ολοκλήρωση του διαγωνισμού θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς θα ανοίξει τον δρόμο για την ενεργοποίηση ενός θεσμού που εκκρεμεί εδώ και χρόνια και συνδέεται άμεσα με την προστασία της πρώτης κατοικίας των πλέον αδύναμων νοικοκυριών.
Το χρονοδιάγραμμα
Το χρονοδιάγραμμα που θέτει η κυβέρνηση προβλέπει ότι ο Φορέας θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία έως το τέλος του φθινοπώρου. Όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, πρόκειται για ένα σύνθετο έργο με σημαντικές τεχνικές και χρηματοοικονομικές απαιτήσεις, ωστόσο πλέον βρίσκεται στην τελική ευθεία.
Η δημιουργία του Φορέα έρχεται να καλύψει ένα κενό που παρέμενε ανοιχτό από την εφαρμογή του νέου Πτωχευτικού Κώδικα. Ο βασικός στόχος είναι να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε πολίτες που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους και βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο απώλειας της κύριας κατοικίας τους.
Ο μηχανισμός στηρίζεται σε μια διαφορετική φιλοσοφία από τα παραδοσιακά προγράμματα προστασίας. Αντί να αναστέλλει ή να μεταθέτει τις διαδικασίες εκτέλεσης, παρεμβαίνει αγοράζοντας το ακίνητο και επιτρέποντας στον ιδιοκτήτη να συνεχίσει να κατοικεί σε αυτό ως ενοικιαστής.
Το ύψος του ενοικίου
Συγκεκριμένα, ο Φορέας θα αποκτά την πρώτη κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη στην εμπορική της αξία, εφαρμόζοντας έκπτωση 30%. Στη συνέχεια το ακίνητο θα μισθώνεται υποχρεωτικά στον πρώην ιδιοκτήτη για χρονικό διάστημα 12 ετών.
Κατά τη διάρκεια της μίσθωσης το Δημόσιο θα παρέχει στεγαστική συνδρομή μέσω επιδόματος ενοικίου. Η επιδότηση θα κυμαίνεται από 70 ευρώ τον μήνα για μονοπρόσωπα νοικοκυριά έως 210 ευρώ για οικογένειες με πέντε ή περισσότερα μέλη, περιορίζοντας μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης.
Το ύψος του ενοικίου θα συνδέεται με τις συνθήκες της αγοράς χρήματος, καθώς θα υπολογίζεται με βάση το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων, προσαυξημένο με συγκεκριμένο περιθώριο επί της αξίας αγοράς του ακινήτου από τον Φορέα.
Δικαίωμα επαναγοράς
Η σημαντικότερη πρόβλεψη αφορά το δικαίωμα επαναγοράς της κατοικίας. Εφόσον ο ενοικιαστής παραμένει συνεπής στις υποχρεώσεις του, θα μπορεί μέσα στη δωδεκαετή περίοδο να επανακτήσει την κυριότητα του ακινήτου, καταβάλλοντας την τότε εμπορική αξία με έκπτωση 30%.
Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς επιτρέπει σε νοικοκυριά που βρέθηκαν σε οικονομικό αδιέξοδο να αποκτήσουν τον απαραίτητο χρόνο ώστε να βελτιώσουν τη χρηματοοικονομική τους κατάσταση και να επιστρέψουν σταδιακά στην ιδιοκτησία της κατοικίας τους.
Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει ασφαλιστικές δικλείδες για την ομαλή λειτουργία του συστήματος. Σε περίπτωση που οι καθυστερήσεις στην καταβολή των ενοικίων υπερβούν τους τρεις μήνες, ο δικαιούχος χάνει τόσο το δικαίωμα μίσθωσης όσο και τη δυνατότητα επαναγοράς.
Η πρόσβαση στον μηχανισμό δεν θα είναι καθολική. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η απόκτηση της ιδιότητας του ευάλωτου οφειλέτη, η οποία πιστοποιείται μέσω συγκεκριμένων εισοδηματικών, περιουσιακών και οικογενειακών κριτηρίων.
Η έναρξη λειτουργίας του Φορέα αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία κοινωνικής πολιτικής στον χώρο της στεγαστικής προστασίας. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη σταθερότητα του συστήματος διαχείρισης ιδιωτικού χρέους, δημιουργώντας μια οργανωμένη λύση για περιπτώσεις νοικοκυριών που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις αλλά επιδιώκουν να διατηρήσουν δεσμό με την κύρια κατοικία τους.
