Τους 40 εκτελεσθέντες πατριώτες από τις φασιστικές δυνάμεις κατοχής το 1944, τίμησε σήμερα 27 Μαϊου 2026, ο Δήμος Λαρισαίων, με επιμνημόσυνη δέηση από τον Αιδεσιμώτατο Πρεσβύτερο π. Νικόλαο Παπακοσμά και κατάθεση τιμητικών στεφάνων στο μνημείο στο Αντιαεροπορικό (Ομορφοχώρι) Λάρισας, με τη Φιλαρμονική του Δήμου να αποδίδει τιμές.
Οι αγωνιστές πατριώτες εκτελέστηκαν ως αντίποινα για την ανατίναξη στα Τέμπη της αμαξοστοιχίας του Γερμανικού εξπρές (ταχείας 53) από το τάγμα Μηχανικού του ΕΛΑΣ. Η αμαξοστοιχία μετέφερε χίλιους περίπου Γερμανούς, αξιωματικούς των SS, το επιτελείο και τη Διοίκηση μιας ολόκληρης μεραρχίας, στο Ανατολικό μέτωπο. Το πλήγμα για τους Ναζί ήταν ισχυρό και λίγες ημέρες αργότερα, στις 8 Μαρτίου 1944 η ανωτέρα Διοίκηση των Γερμανών διέταξε την εκτέλεση ως αντίποινα, 40 πατριωτών Λαρισαίων από τα περίχωρα, και από το στρατόπεδο κρατουμένων του “Αντιαεροπορικού”.
“Στεκόμαστε σήμερα σε έναν τόπο που δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη της Λάρισας. Είναι τόπος μνήμης. Τόπος σιωπής. Τόπος χρέους.
Εδώ, στο «Αντιαεροπορικό», η γη της Λάρισας κράτησε μέσα της μια από τις πιο βαριές στιγμές της κατοχικής μας ιστορίας. Στις 8 Μαρτίου 1944, σαράντα πατριώτες οδηγήθηκαν στον θάνατο από τις δυνάμεις της φασιστικής κατοχής. Σαράντα άνθρωποι. Όχι αριθμοί. Όχι απλές εγγραφές σε ένα ιστορικό αρχείο. Σαράντα ζωές. Σαράντα οικογένειες. Σαράντα φωνές που κόπηκαν βίαια, αλλά δεν σίγησαν.
Η εκτέλεση των 40 πατριωτών δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Ήταν πράξη τρομοκράτησης. Ήταν η ωμή γλώσσα της κατοχής απέναντι σε έναν λαό που δεν γονάτιζε.
Ο φόβος δεν έγινε υποταγή. Ο πόνος δεν έγινε λήθη. Το αίμα των εκτελεσμένων έγινε μνήμη, και η μνήμη έγινε ευθύνη.
Σήμερα, λοιπόν, δεν ήρθαμε απλώς να καταθέσουμε στεφάνια. Ήρθαμε να καταθέσουμε συνείδηση.
Ήρθαμε να πούμε ότι η Λάρισα θυμάται. Θυμάται τα χρόνια της Κατοχής, την πείνα, τις συλλήψεις, τις φυλακές, τις εκτελέσεις, τα μπλόκα, τις μάνες που περίμεναν και δεν
ξαναείδαν τα παιδιά τους, τα σπίτια που έμειναν με μια καρέκλα άδεια, τα ονόματα που έγιναν ψίθυρος, προσευχή και περηφάνια.
Θυμάται, όμως, και κάτι ακόμη: ότι μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι, υπήρξαν άνθρωποι που κράτησαν αναμμένο το φως της αξιοπρέπειας.
Αυτούς τιμούμε σήμερα. Όχι ως μακρινούς ήρωες, αλλά ως ανθρώπους δικούς μας.
Σήμερα, μπροστά στο μνημείο των 40, σκύβουμε το κεφάλι με σεβασμό. Αλλά δεν το σκύβουμε από αδυναμία. Το σκύβουμε από ευγνωμοσύνη. Και ύστερα το σηκώνουμε ξανά, γιατί αυτό μας δίδαξαν εκείνοι: να στεκόμαστε όρθιοι.
Η Λάρισα έχει χρέος να κρατήσει αυτή τη μνήμη ζωντανή.
Γιατί ένας λαός που θυμάται δεν είναι αιχμάλωτος του παρελθόντος. Είναι πιο ελεύθερος στο παρόν και πιο υπεύθυνος για το μέλλον.
Ας είναι, λοιπόν, η σημερινή ημέρα μια υπόσχεση.
Υπόσχεση ότι οι 40 πατριώτες της 8ης Μαρτίου 1944 δεν θα χαθούν στη σιωπή του χρόνου.
Σαράντα εκτελεσθέντες.
Σαράντα πατριώτες.
Σαράντα λόγοι να θυμόμαστε.
Σαράντα λόγοι να αντιστεκόμαστε στη λήθη.
Αιωνία τους η μνήμη.
Τιμή και δόξα στους 40 εκτελεσθέντες πατριώτες της Λάρισας.
Τιμή και δόξα σε όλους όσοι αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας”, ανέφερε μεταξύ άλλων η Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Λάρισας κ. Γαρυφαλλιά Καρυστιανού-Γκολφινοπούλου
Για τους 40 εκτελεσθέντες μίλησε και το μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας κ. Δαμιανός Τσιλφόγλου, ο οποίος ξεκίνησε την ομιλία του με λόγια του Μανώλη Γλέζου πως ”Η Εθνική Αντίσταση αποτελεί, μετά την Επανάσταση του ‘21 το δεύτερο μεγάλο σταθμό της ιστορίας του νεοελληνικού έθνους”, ενώ συνέχισε λέγοντας, ”Η Εθνική Αντίσταση δεν ήρθε από το πουθενά, δεν γεννήθηκε από το τίποτα, ήταν βγαλμένη από το παρελθόν, την παράδοση, την ιστορία του πολιτισμού μας. Στην κατεχόμενη Ελλάδα οι ομάδες σαμποτάζ του Ολύμπου σε συνεννόηση με το Συμμαχικό Στρατηγείο Μ.Α κάθε τόσο επιδιδόταν σε μάχες φθοράς στις Γερμανικές γραμμές. Η ομάδα των σαμποταζ αποτελούμενη από παλικάρια της περιοχής του Ολύμπου, της Ραψάνης, τους Γόννους πολλοί από αυτούς με εμπειρία σε ανατινάξεις σε νταμαρια της περιοχής, άλλοι έχοντας υπηρετήσει σε μονάδες Μηχανικού στον Ελληνικό Στρατό..πλαισίωσαν από το 1942 τις ομάδες του Αντώνη Αγγελούλη (του επονομαζόμενο Βρατσάνου), του Δημοσθένης Φαρμάκα, του Βάγιου Κορδέλα, προκαλώντας τον τρόμο σε Γερμανους και Ιταλους”. Ο κ. Τσιλφόγλου, αναφέρθηκε και στον ηρωισμό της Δήμητρας Τσάτσου και στα λόγια της “Μανούλα χάνεις μια κόρη που δεν σου ανήκε, γιατί ανήκε πριν απ’ όλα στην Ελλάδα. Με το θάνατό μου γίνονται κόρες σου όλες οι κόρες της Ελλάδας…”
Τα ονόματα των εκτελεσθέντων στις 8 Μάρτίου του 1944 είναι τα εξής: Δεκέλης Δημήτριος, Ζήσης Παναγιώτης, Κότσιρας Σταύρος, Κατσιρούμπας Αναστάσιος, Μακρής Ιωάννης, Πετσάνης Ιωάννης, Πετσάνης Χρήστος, Στυλιάρας Νικόλαος,Τσάτσου Δήμητρα, Παναγούλης Θεόδωρος, Παπαιωάννου Γεώργιος, Ράπτης Ιωάννης, Σταυρόπουλος Σωτήριος, Πατέρας Ιωάννης, Τσαπραλής Βασίλειος, Μητσούλη Κατερίνα, Μητσούλης
Κωνσταντίνος, Κοκότης Νικόλαος, Σουλτούκη Βασιλική, Παπακωνσταντίνου Χριστίνα, Τσάντζος Σωκράτης, Αντωνίου Γεώργιος, Παππάς Χρήστος, Νίτσας Αθανάσιος, Μπλούτσος Φώτιος, Γούλας Γεώργιος, Τσάκαλος Κωνσταντίνος, Παπαδοπούλου Βασιλεία, Λιόλιος Ευάγγελος, Πανάγος Θωμάς, Τσιγάρας Βασίλειος, Ζώης Κωνσταντίνος, Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος, Ζώης Σπυρίδων, Μπακόπουλος Απόστολος, Στεργιάδης Μενέλαος, Τορές Αλβέρτος, Σονίνο Μπένιος, Σονίνο Ηλίας, Μαγριές Ιωάννης, Καστανίδης Ιωάννης, Γιαννόπουλος Αναστάσιος.
Στεφάνια κατέθεσαν οι:Γαρυφαλλιά Καρυστιανού-Γκολφινοπούλου, πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Λάρισας, Βασίλης Σίμος, Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού, Παιδείας και Ισότητας, Χρήστος Γιακουβής πρόεδρος Επιμελητηρίου Λάρισας, Κατερίνα Εμμανουήλ πρόεδρος Συλλόγου Φίλων Εθνικής Αντίστασης, Ο Εκπρόσωπος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Λάρισας κ. Αλμπέρτος Μπέγας.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επίσης ο Εκπρόσωπος του Γενικού Επιθεωρητή Στρατού: Φρύδας Λάζαρος Αντισυνταγματάρχης, η Εκπρόσωπος της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Δ/νσης Θεσσαλίας Ταξίαρχος Ζήνδρου Ζωή, ο Εκπρόσωπος του Αστυνομικού Διευθυντή Λάρισας -Διοικητής τμήματος Κιλελέρ Αθ. Μπαντής, ο Εκπρόσωπος του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας Αντισμήναρχος Φιλιππίδης Χαράλαμπος και οι μαθητές του δημοτικού σχολείου Ομορφοχωρίου με τη Διευθύντρια του σχολείου Σεβδάλη Χρυσούλα. Χαιρετισμό απέστειλε ο βουλευτής Λάρισας της Ν.Δ. κ. Χρήστος Κέλλας.
Ακολούθησαν καταθέσεις στεφάνων στην προτομή του Γιάννη Πατέρα στην πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως (συνοικία Αγ. Κωνσταντίνου Λάρισας), και στην προτομή της “Δήμητρας Τσάτσου” στην πλατεία Δ. Τσάτσου (συνοικία Νεάπολης Λάρισας), όπου εκτός από την Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, κατάθεση στεφάνου πραγματοποίησε επίσης και η οικογένεια της εκτελεσθείσας ηρωίδας.
