Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας η ΟΜΣΕ αναφέρει:
«Για χιλιετίες, οι μέλισσες και οι άνθρωποι μοιράζονται μια στενή και εξελισσόμενη σύνδεση, η οποία διαμορφώνεται από τους τρόπους με τους οποίους οι κοινότητες σε όλο τον κόσμο βασίζονται στις μέλισσες για τροφή και βιοπορισμό, με τις μέλισσες να γίνονται συχνά μέρος της πολιτιστικής τους ταυτότητας. Από το κυνήγι μελιού έως μια μεγάλη ποικιλία συστημάτων μελισσοκομίας, αυτή η σχέση προσαρμόζεται συνεχώς σε διαφορετικά περιβάλλοντα, τεχνολογίες και κοινωνικοπολιτισμικές ανάγκες»,αναφέρει, στην ανακοίνωσή της για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας,η Διεθνής Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ, αναδεικνύοντας και γιορτάζοντας την δυνατή και μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ ανθρώπων και μελισσών.
Μελισσοκόμοι και μέλισσες συνεργάζονται για να θρέψουν και να στηρίξουν την ανθρωπότητα και το περιβάλλον.
Η επικονίαση των καλλιεργειών και μυριάδων άγριων φυτών εξασφαλίζει από τη μια επαρκή και θρεπτική τροφή για όλους μας και τη διατήρηση του περιβάλλοντος και της ισορροπίας στη φύση, από την άλλη.
Η παραγωγή μελισσοκομικών προϊόντων μας παρέχει όχι μόνο θρεπτικά αλλά βιονεργά, λειτουργικά τρόφιμα που ωφελούν την υγεία (μέλι, γύρη, μελισσόψωμο, βασιλικός πολτός), φαρμακευτικές ουσίες όπως η πρόπολη και το δηλητήριο και ουσίες με πολλαπλές χρήσεις όπως το μελισσοκέρι.
Σε πολλές αγροτικές κοινότητες ανά τον κόσμο η μελισσοκομία είναι το μέσον βιοπορισμούγια πολλές οικογένειες, αξιοποιώντας την παραδοσιακή γνώση, ενισχύοντας την τοπική ταυτότητα και συντηρώντας και την ίδια την κοινότητα.
Στις αστικές περιοχές συνδέει τον άνθρωπο με τη φύση κι ενθαρρύνει τη συμμετοχή σε δράσεις για την προστασία της φύσης και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Θα περίμενε κανείς ότι, 8 χρόνια μετά την καθιέρωση της 20ης Μάη ως Παγκόσμιας Ημέρας Μέλισσας, αυτό το μήνυμα θα ήταν απλά μια υπενθύμιση, κάτι αυτονόητο κι απλώς μια ευκαιρία για γιορτές κι εκδηλώσεις. Δυστυχώς δεν είναι! Στη χώρα μας η μελισσοκομία όχι μόνο δεν προστατεύεται και δεν υποστηρίζεται αλλά συκοφαντείται και διώκεται.
Ένας παραγωγικός κλάδος στη δίνη της κλιματικής αλλαγής και των ανατιμήσεων που δεν επιδοτείται παρά με ψίχουλα (5€ ανά κυψέλη για τους κατά κύριο επάγγελμα μελισσοκόμους και μόνο) από το Εθνικό Πρόγραμμα Μελισσοκομίας,που διέπει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115. Ένας παραγωγικός κλάδος πάντα τελευταίος, με τα λιγότερα μόρια για να επιλεγείς ως δικαιούχος για Νέος Αγρότης ή για Σχέδια Βελτίωσης. Εκτός ενίσχυσης για βιολογική πρακτική μέχρι πριν τρία χρόνια και ξανά εκτός από φέτος….
Στήριξη οικονομική δεν είχαμε αλλά δεν είχαμε ούτε θεσμική στήριξη. Αντί για δασεργάτες και φύλακες των ελληνικών δασών αντιμετωπιζόμαστε ως πιθανοί εμπρηστές από το ίδιο κράτος που απαιτεί από τους ιδιοκτήτες οικοπέδων και τους δήμους να μετατρέψουν την άνοιξη σε έρημο για να μην…καεί.
Το ίδιο κράτος που, πρόσφατα, ανάρτησε προς διαβούλευση ένα επαίσχυντο και εκτός πραγματικότητας Σχέδιο Δράσης για την προστασία των Εικονιαστώντο οποίο τοποθετεί τη μελισσοκομία στις απειλές για τους επικονιαστές πλάι στα φυτοφάρμακα, την κλιματική αλλαγή, τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες….
Το Σχέδιο αυτό γράφτηκε κατ΄ ουσία από έναν άνθρωπο, χωρίς καμμιά πρότερη συζήτηση με τα ενδιαφερόμεναμέρη και την κοινωνία,και αναρτήθηκε προς διαβούλευση για δεκαπέντε μόνο ημέρες, με τις όποιες παρατηρήσεις να στέλνονται σε μιαηλεκτρονική διεύθυνση και να μην αναρτώνται για να τις δουν οι φορείς και οι πολίτες που συμμετείχαν στη διαβούλευση! Είναι νόμιμο αυτό; Είναι ηθικό; Είναι σωστό;
Δυστυχώς, «δεν συκοφαντείται πλέον η μελισσοκομία μόνο αλλά η ΙΔΙΑ Η ΜΕΛΙΣΣΑ! Αρχές της χρονιάς μετά από ένα σοβαροφανές άρθρο στην έγκριτη εφημερίδα WashingtonPost, την παγκόσμια σφαίρα των ειδήσεων σάρωσε ένα κύμα παρόμοιων τίτλων: «Σώσαμε τις λάθος μέλισσες!»
Καμία μέλισσα δε σώθηκε, ούτε στις ΗΠΑ ούτε αλλού. Ειδικά στις ΗΠΑ το 2025 οι απώλειες των εκτρεφόμενων μελισσοσμηνών κατέγραψαν ιστορικό υψηλό, φτάνοντας το 62% μεταξύ των επαγγελματιών μελισσοκόμων. Ο μόνος λόγος που συνεχίζει να υπάρχει μελισσοκομία στις ΗΠΑ είναι επειδή οι αγρότες πληρώνουν για την επικονίαση!
Εδώ, στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και σε πολλές άλλες χώρες δεν υπάρχουν τέτοια έσοδα, ούτε δασμοί αντιντάμπινγκ στα εισαγόμενα «μέλια» και οι μελισσοκόμοι παλεύουν να ζήσουν τις οικογένειές τους και τα μελίσσια τους με ένα μέλι μόνο. Με ένα μέλι που όλο και λιγοστεύει λόγω κλιματικής αλλαγής και με τα μελίσσια να χάνονται στη διάρκεια όλης της χρονιάς πλέον κι όχι μόνο το χειμώνα και όλο να πλησιάζει η μέρα που δεν θα μπορεί να πληρωθεί το κόστος αντικατάστασής τους…
Διότι γι΄αυτό υπάρχουν ακόμα μελίσσια: γιατί τα αντικαθιστά ο μελισσοκόμος. Κι όχι μόνο αυτό, τα πολλαπλασιάζει για να αντισταθμίσει τη χαμηλή παραγωγικότητα και τα μετακινεί περισσότερες φορές και τα ταΐζει περισσότερες φορές όταν δε βρίσκουν τροφή στη φύση. Δεν ευημερούν οι μέλισσες, ούτε η μελισσοκομία. Μόνο οι αριθμοί ευημερούν…..
Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει με τις άγριες μέλισσες, τις «σωστές» μέλισσες για τους συγγραφείς αυτών των άρθρων. Κάποιες μελέτες προσπαθούν να διερευνήσουν τον πιθανό ανταγωνισμό μεταξύ εκτρεφόμενων μελισσών και άγριων μελισσών ή γενικότερα άλλων εντόμων επικονιαστών. Παραθέτουμε εδώ όχι την άποψή μας, αλλά ένα απόσπασμα από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τους Επικονιαστές της Πορτογαλίας, που εγκρίθηκε από την πορτογαλική κυβέρνηση στις 31 Μαρτίου 2026 και αναπτύχθηκε με τη συμμετοχή 130 εμπειρογνωμόνων από περισσότερα από 90 ιδρύματα:
«Όσον αφορά τον πιθανό ανταγωνισμό μεταξύ εκτρεφόμενων και άγριων επικονιαστών, η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία αποκαλύπτει ένα ποικίλο πανόραμα. Ενώ ορισμένες μελέτες τεκμηριώνουν αρνητικές επιπτώσεις στην αφθονία και την ποικιλομορφία των άγριων επικονιαστών, άλλες υποδεικνύουν ουδέτερες ή ακόμη και θετικές επιπτώσεις, ανάλογα με το οικολογικό πλαίσιο και την πυκνότητα των αποικιών εκτρεφόμενωνεπικονιαστών. Οι επιπτώσεις ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του οικοτόπου, τη διαθεσιμότητα πόρων, την εποχή του χρόνου και τη λειτουργική σύνθεση των κοινοτήτων»[i]
Μπορεί να φαίνεται λογικό να υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων ειδών επικονιαστών για τις πηγές τροφής αλλά αυτό δεν συνεπάγεται μαθηματικά ότι οι μέλισσες ευθύνονται -έστω σε κάποιο βαθμό- για τη μείωση των άγριων επικονιαστών! Υπάρχουν αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε φυτά κι επικονιαστές και κλέφτες νέκταρος (έντομα, πουλιά ή άλλα ζώα που συλλέγουν νέκταρ από τα άνθη χωρίς να βοηθούν στην επικονίασή τους), αλληλεπιδράσεις μεταξύ των επικονιαστών (που δεν περιορίζονται στον ανταγωνισμό) κι ανάμεσα σε αυτούς και άλλα έντομα και ένα πλήθος μικρόβια και παράσιτα…. Κι όλα αυτά σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον λόγω κλιματικής αλλαγής και άλλων παρεμβάσεων του ανθρώπου!!
Ας μη μακρηγορούμε:Η επιστήμη δε μπορεί να υποστηρίξει ότι οι μέλισσες αποτελούν απειλή για τους άλλουςεπικονιαστές. Όποιος υποστηρίζει κάτι τέτοιο το κάνει λόγω κάποιας σκοπιμότητας. Είναι ενδιαφέρον το τι προτείνει ή δεν προτείνει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τους Επικονιαστές σε σχέση με τα φυτοφάρμακα, τη ρύπανση, την κλιματική αλλαγή, τις πυρκαγιές ή το κόψιμο των χόρτων πάνω στην ανθοφορία τους! Εμείς δε βρήκαμε να προτείνει κάτι πέρα από περιορισμούς στην άσκηση της μελισσοκομίας και 25 εκατομμύρια ευρώ σε έρευνα και φυλλάδια…
Η θέση ότι η μέλισσα και η μελισσοκομία αποτελούν απειλή για τους επικονιαστές και το περιβάλλον δεν είναι μια επιστημονική θέση, είναι μια λανθασμένη εκτίμηση που αν υιοθετηθεί από Υπουργείο Περιβάλλοντος θα γίνει πολιτική θέση του ελληνικού κράτους και θα στιγματίσει τη χώρα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σας καλούμε όλους, δημοσιογράφους και ελληνική κοινωνία να εμποδίσετε να συμβεί αυτό το έγκλημα ενάντια όχι μόνο σε έναν σημαντικό παραγωγικό κλάδο αλλά ενάντια σε έναν πολύτιμο επικονιαστή, όπως η μέλισσα.
- Η μελισσοκομία δεν αποτελεί αιτία μείωσης των επικονιαστών, αλλά βασικό παράγοντα ενίσχυσης της βιοποικιλότητας.
- Η οικολογική διάκριση μεταξύ άγριων και εκτρεφόμενων επικονιαστών δε χρειάζεται να δημιουργεί συγκρουσιακό πλαίσιο σε επίπεδο νομοθεσίας, καθώς οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν είναι ταυτόσημοι και, δυστυχώς, ούτε οι μεν ούτε οι δε δεν προστατεύονται επαρκώς από τις πραγματικές απειλές που αντιμετωπίζουν, πχ από τον κίνδυνο των φυτοφαρμάκων ή των ακραίων καιρικών φαινομένων.
- Η εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την αναστροφή της μείωσης των πληθυσμών των επικονιαστών οφείλει να διασφαλίζει τη βιωσιμότητα της επαγγελματικής μελισσοκομίας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί η προστασία των επικονιαστών να χρησιμεύει ως δικαιολογία για την παρεμπόδιση της άσκησης της μελισσοκομίας. Η άσκηση της μελισσοκομίας πρέπει να γίνεται απρόσκοπτα, διασφαλίζοντας το συνταγματικό μας δικαίωμα στην εργασία. Δε χρειάζονται διοικητικοί ή άλλοι περιορισμοί και εμπόδια με προσχήματα που προσβάλλουν και τη λογική και την επιστήμη.
- Η μελισσοκομία χρειάζεται προστασία και οικονομική στήριξη και θα πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι πράγματι η μέλισσα είναι ο περιούσιος επικονιαστής και η επικονίαση είναι περιβαλλοντική υπηρεσία που παρέχει ο μελισσοκόμος με τα μελίσσια του, για την οποία δεν ενισχύεται με κανέναν τρόπο.
Κλείνοντας, θα θέλαμε να θυμίσουμε ότι την όποια προστασία έχουν σήμερα οι άγριοι επικονιαστές την έχουν από νομοθεσία που κερδήθηκε με αγώνες των μελισσοκόμων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων που στρατεύθηκαν στον αγώνα τους. Η απαγόρευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων στην ΕΕ, η μη επέκταση της καλλιέργειας ΓΤΟ στη ΕΕ και η συνεχιζόμενη άρνηση της Ελλάδας να τους καλλιεργήσει στο έδαφός της έχουν κερδηθεί χάρη στους αγώνες των μελισσοκόμων και στη βιολογία της μέλισσας που επέβαλλε ρυθμιστικές ζώνες μεταξύ ΓΤΟ και φυσικών καλλιεργειών.
Όταν ξαναδιαβάσετε άρθρα για «σωστές και λάθος μέλισσες», παρακαλούμε να σκεφτείτε, όχι μόνο αν στέκει ένας τέτοιος διαχωρισμός, αλλά ΣΕ ΤΙ ΚΑΙ ΠΟΙΟΝ ΩΦΕΛΕΙ;;;”.
