Σε μια σύνοδο κορυφής όπου η εντυπωσιακή τελετουργία συνυφάνθηκε με σκληρές γεωπολιτικές προειδοποιήσεις, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα στον Ντόναλντ Τραμπ. Η Ταϊβάν αποτελεί «το πιο κρίσιμο ζήτημα» στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας και η λανθασμένη διαχείρισή του «θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε σύγκρουση».
Η δήλωση, ασυνήθιστα αιχμηρή για δημόσια τοποθέτηση Κινέζου ηγέτη, ήρθε σε πλήρη αντίθεση με τον θερμό τόνο του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος χαρακτήρισε τον Σι «σπουδαίο ηγέτη» και «φίλο», υποσχόμενος ότι οι διμερείς σχέσεις «θα είναι καλύτερες από ποτέ».
Η επίσκεψη του Τραμπ ξεκίνησε με μια περίτεχνη τελετή στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού. Κανονιοβολισμοί, στρατιωτικές μπάντες που έπαιξαν τους εθνικούς ύμνους, και εκατοντάδες μαθητές που κουνούσαν αμερικανικές και κινεζικές σημαίες.
Το επίσημο δείπνο που ακολούθησε ήταν εξίσου συμβολικό: Ένα μεγάλο στρογγυλό τραπέζι με πορσελάνες υψηλής τέχνης και στο κέντρο ένα περίτεχνο μοντέλο του Ναού του Ουρανού, ανάμεσα σε λιμνούλες και ανθισμένους κήπους. Ο Σι μίλησε για «τις πιο σημαντικές διμερείς σχέσεις στον κόσμο», τονίζοντας ότι πρέπει να προστατευθούν «πάση θυσία».
Η Ταϊβάν ως «κόκκινη γραμμή»
Σύμφωνα με το κινεζικό ΥΠΕΞ, ο Σι ξεκαθάρισε ότι η Ταϊβάν αποτελεί την «πιο κόκκινη γραμμή» της Κίνας. Η Ουάσινγκτον έχει εγκρίνει πακέτο εξοπλισμών 11 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, το οποίο το Πεκίνο θεωρεί ευθεία πρόκληση.
Ο Τραμπ απέφυγε να απαντήσει δημόσια, παρά τις επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων. Η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου δεν περιείχε καμία αναφορά στο ζήτημα, γεγονός που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια αποφυγής περαιτέρω έντασης.
Η «παγίδα του Θουκυδίδη» και το μήνυμα Σι
Ο Κινέζος πρόεδρος επανέφερε την έννοια της «παγίδας του Θουκυδίδη» τον κίνδυνο σύγκρουσης όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί μια εδραιωμένη. Η χρήση του όρου, τη στιγμή που ο Τραμπ μιλούσε για «ιστορικά καλύτερες σχέσεις», θεωρήθηκε ενδεικτική της κινεζικής ανησυχίας για την πορεία των διμερών σχέσεων.
Παρά την αυστηρότητα, ο Σι υιοθέτησε συμφιλιωτικό τόνο για το συνολικό πλαίσιο: «Η συνεργασία ωφελεί και τις δύο πλευρές, η αντιπαράθεση βλάπτει και τις δύο».
Οικονομία, εμπόριο και Ιράν στο τραπέζι
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν για την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, με τον Σι να δηλώνει ότι η κινεζική αγορά «θα ανοίξει περισσότερο» σε αμερικανικές επιχειρήσεις. Ο Λευκός Οίκος άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να υπάρξουν ανακοινώσεις για το εμπόριο, όπως αυξημένες κινεζικές αγορές αμερικανικών προϊόντων.
Στο ζήτημα του Ιράν, Τραμπ και Σι συμφώνησαν ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά, καθώς το κλείσιμό τους έχει προκαλέσει άνοδο στις τιμές ενέργειας και ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία.
Ο Τραμπ αποκάλυψε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι ο Κινέζος ηγέτης προσφέρθηκε να βοηθήσει στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που Ουάσινγκτον και Τεχεράνη δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
«Ο πρόεδρος Σι θα ήθελε να υπάρξει συμφωνία. Μου είπε: “Αν μπορώ να βοηθήσω με οποιονδήποτε τρόπο, θα ήθελα να βοηθήσω”», δήλωσε ο Τραμπ, σημειώνοντας ότι η Κίνα, ως ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου, «έχει προφανώς μια σχέση» με την Τεχεράνη και ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Σι «θα ήθελε να δει τα Στενά του Ορμούζ ανοιχτά», σε μια περίοδο όπου η διεθνής ναυσιπλοΐα και οι ενεργειακές αγορές παραμένουν υπό πίεση λόγω των συνεχιζόμενων εντάσεων.
Παρά τις προπόσεις και το εγκάρδιο κλίμα, αναλυτές εκτιμούν ότι η τριήμερη επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο θα αποδώσει περισσότερο σε επίπεδο συμβολισμών παρά ουσιαστικών πολιτικών ή οικονομικών συμφωνιών.
Όπως σχολίασε ειδικός στο CNN, ΗΠΑ και Κίνα «δεν είναι ούτε εχθροί, ούτε σύμμαχοι, ούτε καν εταίροι επιδιώκουν όμως μια σταθερή, διαχειρίσιμη σχέση».
