Ακαριαίο θάνατο μετά τη «βουτιά θανάτου» από την ταράτσα εξαώροφης πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη βρήκε 16χρονη κοπέλα, ενώ η συνομήλικη φίλη της, που πήδηξε και εκείνη στο κενό, νοσηλεύεται σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση. Το τραγικό συμβάν αποδίδεται σε αυτοχειρία καθώς μία από τις δύο ανήλικες είχε αφήσει σημείωμα το οποίο εντοπίστηκε στο σακίδιό της, στην ταράτσα του κτιρίου.
Σε δηλώσεις του ο διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο» Βούλας, Αιμίλιος Βουγιουκλάκης, σημείωσε πως η 16χρονη έχει διασωληνωθεί και ότι καταβάλλεται, μέχρι τώρα, κάθε προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κατάστασής της. Γι’ αυτό, αποφασίστηκε και η διακομιδή της σε εφημερεύον νοσοκομείο, συγκεκριμένα στο ΚΑΤ.
Το περιστατικό λαμβάνει χώρα μόλις λίγες εβδομάδες μετά την αυτοκτονία 17χρονης, η οποία έπεσε από τον Ισθμό της Κορίνθου. Και σε αυτή την περίπτωση είχε βρεθεί σημείωμα στο οποίο η ανήλικη φέρεται να περιέγραφε τις προθέσεις της.
Πότε τα παιδιά ζητούν βοήθεια
Την ίδια ώρα, οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην υποστήριξη παιδιών και εφήβων καταγράφουν αυξημένα περιστατικά που σχετίζονται με αυτοτραυματισμό και αυτοκτονικό ιδεασμό. Το «Χαμόγελο του Παιδιού» διαχειρίστηκε πέρυσι συνολικά 764 περιστατικά αυτοκτονικότητας και αυτοτραυματικής συμπεριφοράς, δηλαδή δύο περιστατικά την ημέρα κατά μέσο όρο. Ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 31,6% σε σχέση με το 2021. Από το σύνολο των περιστατικών το 33,5% αφορούσε νεαρά κορίτσια.
Μιλώντας στην «Κ», η Γεωργία Αγγελοπούλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Γραμμών Βοήθειας και Υποστήριξης του οργανισμού, επιβεβαιώνει στην «Κ» πως το μεγαλύτερο ποσοστό ανηλίκων που ζητά βοήθεια, κυρίως κάνοντας χρήση της εφαρμογής Chat 1056, είναι νεαρά κορίτσια από 13 έως 15 ετών.
Η φράση που ακούμε από τα περισσότερα παιδιά είναι «δεν θέλω να ζω άλλο έτσι».
Η κ. Αγγελοπούλου εξηγεί πως οι περισσότεροι ανήλικοι που καλούν στο «Χαμόγελο του Παιδιού» είτε έχουν αποπειραθεί στο παρελθόν να αυτοκτονήσουν και θέλουν να ζητήσουν βοήθεια είτε έχουν έντονα τη σκέψη να το κάνουν. «Η φράση που ακούμε από τα περισσότερα παιδιά είναι “δεν θέλω να ζω άλλο έτσι”», αναφέρει η ψυχολόγος, προσθέτοντας πως οι λόγοι που οδηγούν στην αυτοκτονία ή στον αυτοτραυματισμό είναι πολυπαραγοντικοί. Κατά την ίδια, συνήθως συνδέονται με ψυχοπιεστικά γεγονότα τα οποία σχετίζονται με την ψυχοσύνθεση του παιδιού εκείνη τη περίοδο ή με γεγονότα που αφορούν την οικογένεια ή τους φίλους του. «Πολλά περιστατικά δεν αφορούν περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης», διευκρινίζει η ειδικός.
Καμπανάκι ο αυτοτραυματισμός
Η κ. Αγγελοπούλου σημειώνει πως μεγάλη βαρύτητα πρέπει να δίνεται στους αυτοτραυματισμούς, οι οποίοι παρότι δεν συνδέονται πάντοτε με πρόθεση αυτοκτονίας αποτελούν σαφή ένδειξη έντονης ψυχικής δυσφορίας και ανάγκης για έγκαιρη υποστήριξη. «Τα περιστατικά αυτοτραυματισμού είναι καμπανάκι για άμεση βοήθεια του παιδιού. Σε πολλά από τα περιστατικά που αντιμετωπίσαμε οι γονείς ήταν ήδη ενήμεροι, ωστόσο υπήρχαν και περιπτώσεις που διαπιστώθηκε ρήξη της σχέσης γονέα και παιδιού, με αποτέλεσμα εμείς να επιχειρήσουμε τη γεφύρωσή της», καταλήγει.
Το Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑΣ επισημαίνει πως ένα ποσοστό 12% έως 16% των εφήβων ηλικίας 14–19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, μια συμπεριφορά που θεωρείται για τους ειδικούς σημαντικός παράγοντας κινδύνου για μελλοντική αυτοκτονική συμπεριφορά.
Ως προς τη γενική εικόνα σε όλη τη χώρα, τα στοιχεία του κοινωνικού φορέα ΚΛΙΜΑΚΑ δείχνουν περιστατικά σε κάθε ηλικιακή κατηγορία. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑΣ το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα, αριθμός αυξημένος σε σχέση με το 2024 (469 περιστατικά) και το 2023 (451 περιστατικά). Ως προς τις νεότερες ηλικίες, η ομάδα 20–24 ετών αντιστοιχεί περίπου στο 8,3% του συνόλου των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών, ενώ οι ηλικίες 15–19 ετών περίπου στο 2,9%. Ανησυχητικό είναι το γεγονός πως το Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑΣ επισημαίνει πως ένα ποσοστό 12% έως 16% των εφήβων ηλικίας 14–19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, μια συμπεριφορά που θεωρείται για τους ειδικούς σημαντικός παράγοντας κινδύνου για μελλοντική αυτοκτονική συμπεριφορά.
«Συνεργατική» αυτοκτονία
Για ένα πολύ περίεργο περιστατικό, που χρειάζεται ιδιαίτερη διερεύνηση, κάνει λόγο από πλευράς του ο Γιώργος Νικολαΐδης, ψυχίατρος, διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, αναφερόμενος στην πτώση των δύο ανήλικων κοριτσιών από ταράτσα στην Ηλιούπολη. «Η “συνεργατική” αυτοκτονία δίνει μια καινούργια διάσταση στο φαινόμενο και είναι εξαιρετικά σπάνια για τα δεδομένα των τελευταίων ετών», αναφέρει στην «Κ».
«Υπάρχουν αντίστοιχα περιστατικά διεθνώς, όπως ένα πρόσφατο στην Ινδία που τρία κορίτσια (αδερφές) αυτοκτόνησαν επειδή οι γονείς τους τους απέσπασαν τα κινητά. Για τα ελληνικά δεδομένα θεωρώ ότι αυτό που συνέβη είναι πρωτόγνωρο», προσθέτει από την πλευρά της και η κ. Αντιγόνη Γινοπούλου, ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος. Εκτιμά ωστόσο ότι σίγουρα είχαν δοθεί σημάδια. «Ως ψυχολόγος, σας λέω ότι δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί κάτι τέτοιο από τη μία μέρα στην άλλη, χωρίς καμία ένδειξη», τονίζει. Η ίδια προσθέτει πως στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ξέρουμε αν και τα δύο κορίτσια είχαν εξίσου σοβαρά προβλήματα ή αν, λόγω της εφηβικής φιλίας, η μία παρέσυρε την άλλη. «Στην εφηβεία η φιλία είναι καθοριστική. Οι έφηβοι βάζουν τους φίλους τους μερικές φορές ακόμα και πάνω από την ίδια τους τη ζωή. Παράλληλα, οι έφηβοι είναι πολύ παρορμητικοί και συχνά δρουν χωρίς να αναλογιστούν ότι αυτή η πράξη δεν έχει επιστροφή».
Στην εφηβεία η φιλία είναι καθοριστική. Οι έφηβοι βάζουν τους φίλους τους μερικές φορές ακόμα και πάνω από την ίδια τους τη ζωή.
Ταυτόχρονα, η κ. Γινοπούλου αναφέρει και ακόμα μία πτυχή του φαινομένου. Θεωρεί πως η τάση της εποχής «να βρεθούν στο επίκεντρο και να συζητηθούν όπως οι influencers» μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά έναν νέο άνθρωπο. «Αν αυτό συνδυαστεί με ψυχολογικά προβλήματα, μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες πράξεις. Δυστυχώς, ο μιμητισμός στις μικρές ηλικίες είναι πολύ ισχυρός».
Από τα επίσημα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών προκύπτει πως τα τελευταία χρόνια τα περιστατικά αυτοχειρίας παραμένουν σε σχετικά σταθερά επίπεδα. «Αν δούμε τη διαχρονική εξέλιξη, υπήρξε ένα “σκαλί” ανόδου -περίπου 20%-25%- τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, την περίοδο 2010-2012 – από κει και έπειτα παραμένουν με μικρές αποκλίσεις στα ίδια επίπεδα», προσθέτει ο κ. Νικολαΐδης.
Μεγαλύτερη συχνότητα στις μεγάλες ηλικίες
Υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάλογα με το φύλο. «Οι απόπειρες είναι πιο συχνές στις γυναίκες, όμως καθώς οι άντρες επιλέγουν συνήθως πιο βίαιες και θανατηφόρες μεθόδους σε ποσοστό τριών τετάρτων, οι απόπειρες είναι θανατηφόρες». Αναφορικά με την ηλικία: «Η μεγαλύτερη συχνότητα παρατηρείται στις μεγάλες ηλικίες, γεγονός που συχνά σχετίζεται με τη διάγνωση βαριών καταληκτικών νοσημάτων», σημειώνει ο κ. Νικολαΐδης.
Παρά τα πρόσφατα γεγονότα, η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Αυτό είναι δύσκολο να ερμηνευτεί πλήρως, αλλά υπάρχει αυτό που ονομάζεται ζώνη υψηλής αυτοκτονικότητας και περιλαμβάνει τις σκανδιναβικές χώρες, τις χώρες της Βαλτικής και της Κεντρικής Ευρώπης».
Υπάρχει στον δημόσιο διάλογο ένας προβληματισμός γύρω από την υπερβολική δημοσιοποίηση αντίστοιχων περιστατικών. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι δεν κάνει καλό η μεγάλη προβολή. Σύμφωνα με τον κ. Νικολαΐδη, η παραπάνω θέση δεν έχει «επιστημονικά τεκμηριωμένη απόδειξη», ούτε για το ότι ισχύει αλλά ούτε και για το αντίθετο: «Ολα αυτά είναι υποθέσεις. Το κυριότερο είναι κάποιος ο οποίος παλεύει με τον αυτοκτονικό ιδεασμό να ζητήσει βοήθεια. Υπάρχουν φορείς και ειδικοί που μπορούν να τους στηρίξουν», καταλήγει.
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας άνθρωπος αντιμετωπίζει δυσκολίες, μπορείτε να καλέσετε στην 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία της ΜΚΟ Κλίμακα στο 1018. Η κλήση είναι ανώνυμη και δωρεάν.
