Μια ερευνητική ομάδα από τη Θεσσαλία επιχειρεί να δώσει πρακτικές απαντήσεις στις προκλήσεις της ελληνικής γεωργίας, αναπτύσσοντας βιολογικές λύσεις που μειώνουν τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, χωρίς να απειλείται η παραγωγή και το εισόδημα των αγροτών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Εργαστήριο Διαχείρισης Φυτοϋγείας του Τμήματος Γεωπονίας – Αγροτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στη Λάρισα. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η ομάδα εργάζεται πάνω στην ανάπτυξη νέων βιολογικών λύσεων για τη θρέψη και τη φυτοπροστασία των καλλιεργειών, αξιοποιώντας ωφέλιμους μικροοργανισμούς.
«Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, καθώς οι αγρότες καλούνται να καλλιεργήσουν με λιγότερα χημικά, με μεγαλύτερο σεβασμό στο περιβάλλον και με έμφαση στην προστασία της ανθρώπινης υγείας», ανέφερε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο διευθυντής του Εργαστηρίου Διαχείρισης Φυτοπροστασίας, Παναγιώτης Ηλιόπουλος. Όπως σημείωσε, «στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο τη μείωση των χημικών φυτοφαρμάκων κατά 50% και των λιπασμάτων κατά 20%, καθώς και την αύξηση των εκτάσεων βιολογικής καλλιέργειας έως το 2030».
Το εγχείρημα δεν είναι απλό. Τα εναλλακτικά μη χημικά μέσα που κυκλοφορούν στην αγορά συχνά δεν επαρκούν, ενώ αρκετά είναι ακριβά ή εμφανίζουν ασταθή αποτελεσματικότητα. Οι παραγωγοί χρειάζονται λύσεις εύκολες στην εφαρμογή, αποτελεσματικές και ασφαλείς, χωρίς αύξηση του κόστους παραγωγής, σε μια περίοδο που οι παγκόσμιες αναταραχές έχουν ήδη εκτινάξει τα καλλιεργητικά έξοδα.
Το MultiBioCrop και η καινοτομία της ομάδας
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το MultiBioCrop, το πρώτο αποτέλεσμα της ερευνητικής προσπάθειας. Πρόκειται για ένα νέο βιολογικό σκεύασμα πολλαπλής δράσης που συνδυάζει ωφέλιμους μικροοργανισμούς και φυσικά συστατικά. Στόχος του είναι η ενίσχυση της ανάπτυξης των φυτών, η αύξηση της ανθεκτικότητάς τους απέναντι σε ασθένειες και η μείωση της ανάγκης για χημικά.
«Οι μικροοργανισμοί του MultiBioCrop έχουν την ικανότητα να αποικίζουν το ριζικό σύστημα, να εισέρχονται στους φυτικούς ιστούς και να παράγουν ουσίες, ενεργοποιώντας παράλληλα μηχανισμούς του ίδιου του φυτού», εξήγησε ο κ. Ηλιόπουλος. «Με αυτόν τον τρόπο ενισχύονται τόσο η θρέψη όσο και η άμυνα των φυτών απέναντι σε βιοτικό και αβιοτικό στρες».
Για την ανάπτυξη του σκευάσματος συλλέχθηκαν και αξιολογήθηκαν εκατοντάδες στελέχη ωφέλιμων μικροοργανισμών μέσα από μακροχρόνια πειράματα σε καλλιέργειες όπως τομάτα, πιπεριά, πατάτα, αγγούρι, φράουλα και αμπέλι. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, δείχνοντας ότι η προσέγγιση μπορεί να μειώσει τη χρήση χημικών, διατηρώντας παράλληλα το κέρδος των αγροτών.
Η ομάδα πίσω από την έρευνα
Την ερευνητική ομάδα αποτελούν ο Παναγιώτης Ηλιόπουλος, Καθηγητής και Διευθυντής του Εργαστηρίου, ο Δημήτριος Νατσιόπουλος και ο Ηλίας Πλατής, μέλη ΕΔΙΠ, καθώς και ο Σπυρίδων Μαντζούκας, ερευνητής του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ. Στην προσπάθεια συμμετέχουν επίσης προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές, νέοι επιστήμονες και συνεργάτες.
Η ομάδα στοχεύει η έρευνα να περάσει από το εργαστήριο στην πράξη. Για τον σκοπό αυτό έχει ξεκινήσει η δημιουργία της BioCrop Systems, εταιρείας-τεχνοβλαστού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που θα αξιοποιήσει την τεχνογνωσία για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων και υπηρεσιών στον αγροτικό τομέα.
Το MultiBioCrop θα αποτελέσει το πρώτο προϊόν της BioCrop Systems, ενώ ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την ανάπτυξη εξειδικευμένων βιολογικών λύσεων για διαφορετικές καλλιέργειες και υπηρεσίες εφαρμοσμένης έρευνας, δοκιμών πεδίου και τεχνικής υποστήριξης προς παραγωγούς και επιχειρήσεις.
Διεθνής αναγνώριση και επόμενα βήματα
Το εγχείρημα έχει ήδη λάβει διεθνείς διακρίσεις. Το MultiBioCrop απέσπασε το 2ο βραβείο στην κατηγορία Food στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό EIT Jumpstarter 2024 του European Institute of Innovation and Technology, καθώς και το Best Market Discovery Award στο πρόγραμμα EIT Food Seedbed 2025. Το 2026 επιλέχθηκε στις 10 καλύτερες προτάσεις μεταξύ 129 υποψηφιοτήτων από 43 χώρες στον διαγωνισμό Future is Fungi Award.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Ηλιόπουλος, οι διακρίσεις δείχνουν ότι η προσπάθεια έχει προοπτική και μπορεί να σταθεί σε διεθνές επίπεδο, αν και απαιτούνται ακόμη δοκιμές μεγάλης κλίμακας, διαδικασίες έγκρισης και συνεργασίες με ανθρώπους της αγοράς.
«Για την ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το διακύβευμα είναι σαφές: η γεωργία του μέλλοντος δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στα χημικά. Χρειάζεται καινοτόμα εργαλεία, περισσότερη γνώση και λύσεις που να προστατεύουν τα φυτά, τον παραγωγό, τον καταναλωτή και το περιβάλλον», σημειώνει.
Καταλήγοντας, ο κ. Ηλιόπουλος τονίζει πως «η καινοτομία για την αγροτική παραγωγή δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη και βασικός πυλώνας επιβίωσης». Η προσπάθεια που εξελίσσεται στη Λάρισα αποδεικνύει ότι μια τέτοια καινοτομία μπορεί να ξεκινήσει από ένα ελληνικό πανεπιστημιακό εργαστήριο και να διεκδικήσει διεθνή παρουσία.
