Η εικόνα της ελληνικής κοινωνίας αλλάζει με ταχύτητα και τίποτα δεν το αποτυπώνει πιο καθαρά από τα στοιχεία για τους γάμους και τα διαζύγια.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα 36.649 γάμοι, ενώ εκδόθηκαν 15.532 διαζύγια.
Με απλά λόγια, αντιστοιχούν περίπου 42 διαζύγια ανά 100 γάμους, ένα ποσοστό που πριν από μερικές δεκαετίες θα έμοιαζε αδιανόητο για μια χώρα με τόσο ισχυρή οικογενειακή παράδοση.
Το διαζύγιο πλέον δεν αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό στίγμα. Για πολλές γενιές -κυρίως για όσους βρίσκονται σήμερα μεταξύ 30 και 50 ετών- θεωρείται μια αποδεκτή, ακόμη και αναμενόμενη εξέλιξη όταν μια σχέση έχει φθαρεί.
Ένας από τους βασικότερους λόγους είναι η μεταμόρφωση του ίδιου του θεσμού του γάμου. Οι προηγούμενες γενιές μεγάλωσαν με την αντίληψη ότι ο γάμος είναι μια «ισόβια υποχρέωση» που πρέπει να διατηρείται σχεδόν με κάθε κόστος. Σήμερα, η προσωπική ευτυχία και η ψυχική ισορροπία μπαίνουν πιο ψηλά στην ιεράρχηση των ανθρώπων. Πολλά ζευγάρια δεν αποδέχονται πλέον τη λογική της «υπομονής» μέσα σε μια δυσλειτουργική σχέση.
Ο πιο βασικός όμως λόγος, όπως φαίνεται από τις κοινωνικές σφυγμομετρήσεις είναι η οικονομική πραγματικότητα. Η πολυετής κρίση, η εργασιακή ανασφάλεια, οι χαμηλοί μισθοί και το αυξημένο κόστος ζωής δημιουργούν τεράστια πίεση μέσα στην καθημερινότητα ενός ζευγαριού. Οι οικονομικές διαφωνίες παραμένουν διεθνώς μία από τις βασικότερες αιτίες συγκρούσεων στους γάμους και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.
Όταν δύο άνθρωποι καλούνται να διαχειριστούν ενοίκια, λογαριασμούς, επαγγελματική αβεβαιότητα και την ανατροφή παιδιών μέσα σε ένα δυσχερές οικονομικό περιβάλλον, η φθορά συχνά γίνεται εκρηκτική.
Την ίδια στιγμή, έχουν αλλάξει και οι ρόλοι μέσα στην οικογένεια. Οι γυναίκες σήμερα διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική ανεξαρτησία σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό σημαίνει ότι λιγότεροι άνθρωποι μένουν εγκλωβισμένοι σε σχέσεις από ανάγκη ή φόβο. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απόφαση του χωρισμού συνδέεται ακριβώς με τη δυνατότητα ενός ατόμου να σταθεί μόνο του χωρίς να εξαρτάται οικονομικά από τον σύντροφό του.
Τα κοινωνικά μοντέλα των social media
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η επίδραση της σύγχρονης κουλτούρας και των social media.
Οι σχέσεις δοκιμάζονται πλέον σε ένα περιβάλλον διαρκούς σύγκρισης, υπερέκθεσης και εύκολων πειρασμών. Η καθημερινή προβολή «τέλειων ζωών» και «ιδανικών σχέσεων» δημιουργεί συχνά μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Παράλληλα, η ταχύτητα της εποχής έχει περιορίσει την ανοχή στις δυσκολίες και έχει ενισχύσει τη λογική της άμεσης ικανοποίησης.
Οικογένεια χωρίς γάμο
Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι οι άνθρωποι παντρεύονται πλέον μεγαλύτεροι σε ηλικία σε σχέση με παλιότερα, ενώ αρκετοί επιλέγουν να μη παντρευτούν ποτέ. Η συμβίωση χωρίς γάμο έχει γίνει απολύτως φυσιολογική κοινωνικά, ενώ η έννοια της «παραδοσιακής οικογένειας» επαναπροσδιορίζεται συνεχώς.
Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των διαζυγίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι αγαπούν λιγότερο ή ότι οι σχέσεις έχουν χάσει την αξία τους. Οι κοινωνίες έχουν γίνει πιο ειλικρινείς απέναντι στις προσωπικές ανάγκες και λιγότερο διατεθειμένες να διατηρούν καταστάσεις μόνο για τα προσχήματα.
