Σε μια αιφνιδιαστική διπλωματική κίνηση, το Ιράν κατέθεσε νέα πρόταση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τον τερματισμό της πολεμικής έντασης, αφήνοντας ωστόσο τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα σε μεταγενέστερο στάδιο.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και δύο πηγές με γνώση των εξελίξεων, η πρωτοβουλία αυτή επιχειρεί να παρακάμψει το ακανθώδες ζήτημα των πυρηνικών, το οποίο διχάζει την ιρανική ηγεσία.
Η διπλωματία μεταξύ των δύο πλευρών βρίσκεται σε αδιέξοδο, καθώς στο εσωτερικό του Ιράν δεν υπάρχει κοινή γραμμή για το ποιες παραχωρήσεις μπορούν να γίνουν στο πυρηνικό πρόγραμμα. Η νέα πρόταση της Τεχεράνης επιχειρεί να ξεμπλοκάρει την κατάσταση μέσω μιας πιο άμεσης συμφωνίας, επικεντρωμένης στην αποκλιμάκωση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο.
Το δίλημμα Τραμπ και η πίεση μέσω αποκλεισμού
Η άρση του ναυτικού αποκλεισμού και ο τερματισμός του πολέμου θα μπορούσαν να αφαιρέσουν από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ένα βασικό διαπραγματευτικό όπλο. Ο αποκλεισμός έχει πλήξει σοβαρά τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, αποτελώντας βασικό μοχλό πίεσης για την επίτευξη δύο στρατηγικών στόχων της Ουάσιγκτον: τη μείωση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και την αναστολή του εμπλουτισμού.
Ο Τραμπ αναμένεται να συγκαλέσει σύσκεψη στο Situation Room τη Δευτέρα με κορυφαίους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, προκειμένου να αξιολογηθούν οι επόμενες κινήσεις. Πηγές αναφέρουν ότι στο επίκεντρο θα βρεθεί το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων και οι εναλλακτικές επιλογές.
Σε συνέντευξή του στο Fox News την Κυριακή, ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε να προκρίνει τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού, εκτιμώντας ότι η πίεση θα αναγκάσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει τις επόμενες εβδομάδες. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, η αδυναμία εξαγωγής πετρελαίου μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική «έκρηξη» του συστήματος.
Ναυάγιο επαφών και διπλωματικός μαραθώνιος
Η κρίση στις διαπραγματεύσεις επιδεινώθηκε το Σαββατοκύριακο, μετά την επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, στο Πακιστάν, η οποία δεν απέφερε πρόοδο. Παρότι ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει συνάντηση με τους απεσταλμένους των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, η ιρανική πλευρά δεν επιβεβαίωσε τη συμμετοχή της, οδηγώντας τελικά τον Τραμπ στην ακύρωση του ταξιδιού.
Ο ίδιος δήλωσε ότι δεν υπάρχει λόγος για τόσο χρονοβόρες μετακινήσεις υπό τις παρούσες συνθήκες, υπογραμμίζοντας ότι οι συνομιλίες μπορούν να γίνουν εξ αποστάσεως, εφόσον το επιθυμεί η ιρανική πλευρά.
Την Κυριακή, ο Αραγτσί πραγματοποίησε συνομιλίες στη Μουσκάτ με αξιωματούχους του Ομάν, με βασικό θέμα τα Στενά του Ορμούζ, πριν επιστρέψει στο Ισλαμαμπάντ για νέο γύρο επαφών. Για σήμερα Δευτέρα, έχει προγραμματιστεί επίσκεψή του στη Μόσχα, όπου αναμένεται να συναντηθεί με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Τι προβλέπει η νέα πρόταση της Τεχεράνης
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, ο Αραγτσί παρουσίασε την ιδέα της παράκαμψης του πυρηνικού ζητήματος στις επαφές του στο Ισλαμαμπάντ. Όπως ανέφεραν πηγές, κατέστησε σαφές στους μεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο, την Τουρκία και το Κατάρ ότι δεν υπάρχει συναίνεση στην ιρανική ηγεσία για την αντιμετώπιση των αμερικανικών απαιτήσεων.
Οι ΗΠΑ ζητούν από το Ιράν να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για τουλάχιστον μία δεκαετία και να απομακρύνει τα αποθέματά του από τη χώρα – όροι που προκαλούν έντονες εσωτερικές διαφωνίες στην Τεχεράνη.
Η νέα πρόταση, η οποία διαβιβάστηκε στην Ουάσιγκτον μέσω Πακιστανών μεσολαβητών, επικεντρώνεται στην άμεση επίλυση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και στην άρση του αμερικανικού αποκλεισμού. Προβλέπει είτε την παράταση της εκεχειρίας για μεγάλο χρονικό διάστημα είτε την επίτευξη μόνιμης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. Οι πυρηνικές διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν μόνο σε μεταγενέστερη φάση, αφού πρώτα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα και αρθούν οι περιορισμοί.
Στάση αναμονής από τον Λευκό Οίκο
Ο Λευκός Οίκος έχει λάβει την πρόταση, ωστόσο παραμένει ασαφές αν η αμερικανική πλευρά είναι διατεθειμένη να την εξετάσει. Εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας υπογράμμισε ότι πρόκειται για ευαίσθητες διπλωματικές συνομιλίες και ότι οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται μέσω των μέσων ενημέρωσης.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες κρατούν τα χαρτιά και θα προχωρήσουν μόνο σε συμφωνία που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του αμερικανικού λαού, χωρίς ποτέ να επιτρέψουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, εκπρόσωποι του πακιστανικού στρατού και του υπουργείου Εξωτερικών απέφυγαν να σχολιάσουν τις εξελίξεις, διατηρώντας σιγή για τον ρόλο τους στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.
