Σοβαρές ανησυχίες για τις συνέπειες που θα έχει η προσπάθεια να ολοκληρωθεί «όπως όπως» το κτηματολόγιο εκφράζει το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Οπως εκτιμά, οι ρυθμίσεις των τελευταίων ετών για λειτουργία του κτηματολογίου προτού να εξεταστούν οι αντιρρήσεις, παρατείνει την αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων και θα οδηγήσει σε μαζικές προσφυγές στα δικαστήρια. Οπως προκύπτει, ο αριθμός των ενστάσεων που δεν έχουν εξεταστεί παραμένει πολύ μεγάλος και θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο έτη ακόμη.
Οπως αναφέρει η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η κτηματογράφηση της Ελλάδας ξεκίνησε το 1995 και εξελίχθηκε σε τέσσερις κύκλους, μέσω 199 (!) συμβάσεων με κόστος 1 δισ. ευρώ. Οσον αφορά την πρόοδο του έργου, από το σύνολο των 39,1 εκατ. (εκτιμώμενων) ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, πλέον έχουν ενταχθεί σε λειτουργούν κτηματολόγιο 27,85 εκατ. (71,17%), ενώ για 10,82 εκατ. (27,76%) είχε λάβει χώρα ανάρτηση χωρίς να έχει εκκινήσει η λειτουργία.
«Η έγκαιρη εξέταση των εκκρεμών αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων είναι αναγκαία ώστε να αποφευχθεί η μαζική προσφυγή των πολιτών στα δικαστήρια», αναφέρεται στην έκθεση.
Η έκθεση παρουσιάζει δύο ενδιαφέροντα παραδείγματα των μεγάλων καθυστερήσεων στο έργο. «Η κτηματογράφηση της νήσου Γαύδου, τα εκτιμώμενα δικαιώματα της οποίας συνιστούν το 0,02% του συνόλου των δικαιωμάτων της χώρας ξεκίνησε το 1999 και ολοκληρώθηκε το 2022, έπειτα από 23 έτη. Η κτηματογράφηση της περιοχής Βρουχά – Λούμα – Σχινιά της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου Κρήτης εκκίνησε στο πλαίσιο της πρώτης γενεάς (1995) και δεν είχε ολοκληρωθεί μέχρι τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου», αναφέρεται.
Τα «αζήτητα» ακίνητα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα ακίνητα που έχουν καταγραφεί ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», τα οποία ανέρχονται σε 3,45 εκατ. (8,82%), χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα αγνώστου ιδιοκτήτη ακίνητα σε έξι συμβάσεις στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί η ανάρτηση. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εκφράζει την ανησυχία του ότι οι δικλίδες ασφαλείας ώστε τα «αζήτητα» ακίνητα να μην κατοχυρωθούν από επιτήδειους δεν είναι επαρκείς. «Επισημαίνεται ότι η ύπαρξη μεγάλου αριθμού αδήλωτων ακινήτων συνεπάγεται ουσιώδη κίνδυνο υφαρπαγής περιουσίας, καθόσον είναι πιθανό ορισμένοι να επιδιώξουν την καταχώριση αδήλωτων ακινήτων που δεν τους ανήκουν. Τα ακίνητα αυτά είναι πολύ πιθανό να συνιστούν περιουσία δημοσίων φορέων που δεν έχει καταγραφεί από αυτούς, σε κάθε δε περίπτωση συνιστούν εν δυνάμει δημόσια περιουσία, καθόσον περιέρχονται στο Δημόσιο με την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών».
Το πιο σημαντικό ζήτημα που θέτει η έκθεση αφορά τις δύο νομοθετικές παρεμβάσεις που έγιναν το 2021 και το 2024 (από τους αρμόδιους για το κτηματολόγιο υφυπουργούς Γιώργο Στύλιο και Κώστα Κυρανάκη αντιστοίχως). Οι παρεμβάσεις αυτές έγιναν με σκοπό την επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του κτηματολογίου, αλλά ουσιαστικά δημιούργησαν ζητήματα στην ασφάλεια των δεδομένων, καθώς έκαναν σοβαρές «εκπτώσεις» στη διαδικασία. Οπως επισημαίνεται, με τα άρθρα 3 και 4 του ν. 4821/2021 επετράπη η περαίωση της κτηματογράφησης πριν από την ολοκλήρωση της εξέτασης των αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις επιτροπές.
«Η επιλογή δεν φαίνεται να συνοδεύεται από επαρκή στάθμιση του κόστους και του οφέλους αυτής της επιλογής», υπογραμμίζεται. Περαιτέρω, με τις διατάξεις του ν. 5142/2024, η πρόωρη περαίωση επεκτείνεται σε περιοχές για τις οποίες δεν έχουν εξεταστεί ούτε οι αιτήσεις διόρθωσης από τον ανάδοχο. «Οι πρώτες εγγραφές βασίζονται πλέον σε στοιχεία που δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί, ενώ οι εκκρεμείς δηλώσεις και αιτήσεις σημειώνονται στα κτηματολογικά φύλλα για μελλοντική εξέταση. Η αβεβαιότητα επεκτείνεται πλέον σε όλα τα ακίνητα για τα οποία έχει υποβληθεί οποιοδήποτε αίτημα διόρθωσης, μέχρι αυτό να αξιολογηθεί», αναφέρει η έκθεση.
Ετσι, το ελληνικό κτηματολόγιο αναγκάστηκε από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης να ενσωματώσει μελέτες που δεν είχαν ολοκληρωθεί, προκειμένου να παρουσιάζεται πρόοδος στο έργο. «Μόνο το 19% των συμβάσεων 3ης και 4ης γενεάς έχει ολοκληρωθεί με την πάγια διαδικασία, η δε συντριπτική πλειονότητα των εν λόγω κτηματογραφήσεων έχει υπαχθεί στις διατάξεις περί πρόωρης περαίωσης. Ειδικότερα, περισσότερες από τις μισές συμβάσεις έχουν περατωθεί χωρίς προηγούμενη εξέταση των αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις Επιτροπές Εξέτασης Υποθέσεων Κτηματογράφησης, ενώ επιπλέον 15% έχει περατωθεί χωρίς να έχουν εξεταστεί ούτε οι αιτήσεις διόρθωσης από τον ανάδοχο», αναφέρει η έκθεση.
Οσο για τις ενστάσεις; Εκκρεμούν περίπου 233.000 ενστάσεις – αιτήσεις διόρθωσης, από τις οποίες έχουν δρομολογηθεί 67.000 ενστάσεις (ποσοστό 30%), εκ των οποίων έχει ολοκληρωθεί η εκδίκαση 46.000 (68%). Για τις 17 συμβάσεις του ν. 5142/2024, η διαβίβαση εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2028, με βάση την παραδοχή συγκρότησης 230 επιτροπών ετησίως. «Η έγκαιρη εξέταση των εκκρεμών αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων είναι αναγκαία ώστε να αποφευχθεί η μαζική προσφυγή των πολιτών στα δικαστήρια, η οποία θα επιβάρυνε το ήδη πιεσμένο δικαστικό σύστημα και θα παρέτεινε την αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων».
