Ηχηρή προειδοποίηση για την έκταση και τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν απηύθυνε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης από το βήμα του συνεδρίου Semafor World Economy, στο περιθώριο της Εαρινής Συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον.
Oπως εξήγησε ο κ. Πιερρακάκης, η διεθνής οικονομία ενδέχεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας, με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να υπερβούν τόσο τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 όσο και τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Η ιδιαιτερότητα της τρέχουσας συγκυρίας, όπως υπογράμμισε, έγκειται στο εύρος και στην πολυπλοκότητα των αναταράξεων, οι οποίες δεν περιορίζονται μόνο στην ενέργεια αλλά επεκτείνονται και σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Επικαλούμενος στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είπε ότι οι απώλειες στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι ήδη ιδιαίτερα εκτεταμένες, ενώ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ οι συνέπειες θα είναι «βαθιές και πολυεπίπεδες», επηρεάζοντας όχι μόνο την ενεργειακή επάρκεια αλλά και βασικούς τομείς της παγκόσμιας παραγωγής.
«Δεν πρόκειται μόνο για την ενέργεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι επηρεάζονται κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως τα λιπάσματα, με άμεσες επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή και τη βιομηχανία. Αν και η Ασία δέχεται το μεγαλύτερο άμεσο πλήγμα λόγω της εξάρτησής της από τις ροές μέσω των Στενών, όπως είπε, οι επιπτώσεις διαχέονται διεθνώς μέσω των τιμών εντείνοντας τις πιέσεις σε όλες τις οικονομίες.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν ήδη αρχίσει να αναθεωρούν προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις, μία εξέλιξη που, όπως σημείωσε, είναι σύμφυτη με ενεργειακά σοκ τέτοιου μεγέθους.
Αν και το ενδεχόμενο στασιμοπληθωρισμού δεν αποτελεί ακόμη το βασικό σενάριο, παραμένει υπαρκτός κίνδυνος, ιδίως εάν η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια. «Το κρίσιμο ερώτημα είναι ο χρόνος και το βάθος της κρίσης» ανέφερε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης των μακροοικονομικών συνθηκών. Ακόμη και στο ευνοϊκότερο σενάριο, πρόσθεσε, οι ζημιές που έχουν ήδη καταγραφεί σε ενεργειακές υποδομές θα καθυστερήσουν την αποκατάσταση της προσφοράς, διατηρώντας αυξημένα τα ασφάλιστρα κινδύνου στις αγορές και, κατ’ επέκταση, τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, ο κ. Πιερρακάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συντονισμού των ευρωπαϊκών πολιτικών, υπογραμμίζοντας ότι η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022 παρέχει πολύτιμα διδάγματα για τη διαχείριση της τρέχουσας συγκυρίας. Οπως εξήγησε, τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα, ώστε να περιορίζουν τις επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να υπονομεύουν τη δημοσιονομική σταθερότητα ή να δημιουργούν στρεβλώσεις στην αγορά. «Ξέρουμε πλέον τι λειτούργησε και τι όχι», σημείωσε, τονίζοντας ότι η πρόκληση είναι να επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας και δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Πέρα από τη διαχείριση της κρίσης, ο υπουργός ανέδειξε την ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην Ευρωπαϊκή Ενωση, επισημαίνοντας ότι η ήπειρος εξακολουθεί να μην αξιοποιεί πλήρως το οικονομικό δυναμικό της λόγω εσωτερικών κατακερματισμών.
Οπως ανέφερε, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων αλλά η αναποτελεσματική διοχέτευσή τους στην πραγματική οικονομία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πρόοδο στην Ενωση Κεφαλαιαγορών και τη βαθύτερη ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Παράλληλα, έκανε λόγο για χαμένες ευκαιρίες στην ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν αξιοποίησε επαρκώς τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της σε κρίσιμους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Πιερρακάκης και στις σχέσεις Ευρώπης – Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες, όπως σημείωσε, μπορεί να δοκιμάζονται από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά διατηρούν τον κατεξοχήν στρατηγικό χαρακτήρα τους. «Υπάρχουν διαφωνίες και διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά στο τέλος της ημέρας τα κοινά στρατηγικά συμφέροντα υπερισχύουν», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία Ε.Ε. – ΗΠΑ παραμένει κρίσιμη σε ένα περιβάλλον αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού.
Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι οι διατλαντικές σχέσεις δεν μπορούν να αποτιμώνται μόνο μέσα από τη συγκυρία ή τις επιμέρους εντάσεις, αλλά πρέπει να ιδωθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της μακροχρόνιας στρατηγικής σύγκλισης. «Τείνουμε να υπερδραματοποιούμε το παρόν και να υποτιμούμε το μέλλον», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι παρά τις τρέχουσες τριβές -είτε σε ζητήματα εμπορίου είτε σε μονομερείς αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής- η θεμελιώδης σύγκλιση παραμένει.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη σημασία της συνεργασίας σε τομείς αιχμής, όπως η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, τους οποίους χαρακτήρισε «το νέο πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού του 21ου αιώνα». Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε ότι η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά. «Σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, όλοι χρειαζόμαστε αξιόπιστους συμμάχους», σημείωσε, τονίζοντας ότι η στρατηγική σχέση Ε.Ε. – ΗΠΑ αποτελεί βασικό πυλώνα σταθερότητας.
Κάνοντας αναφορά στην πορεία της ελληνικής οικονομίας την τελευταία δεκαετία, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ανάκαμψη βασίστηκε στη δημοσιονομική σταθερότητα, στην πολιτική συνέπεια και τη συνεχή υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, με την πλατφόρμα Gov.gr να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχούς εκσυγχρονισμού, συμβάλλοντας τόσο στη βελτίωση των υπηρεσιών όσο και στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει και το υψηλό κόστος των καθυστερήσεων, αναφερόμενος στα διαδοχικά προγράμματα διάσωσης που προηγήθηκαν.
Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εκλογή μιας πιο φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης, την οποία χαρακτήρισε θετική εξέλιξη για τον ευρωπαϊκό συντονισμό. Οπως σημείωσε, η προηγούμενη στάση της Βουδαπέστης είχε δημιουργήσει καθυστερήσεις σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η στήριξη προς την Ουκρανία. Με τη νέα κυβέρνηση, εκτίμησε ότι θα επιταχυνθεί η λήψη αποφάσεων και θα ενισχυθεί η συνοχή εντός της Ε.Ε.
Κλείνοντας, ο υπουργός εξέφρασε ανησυχία για τον κίνδυνο πολιτικών αναταράξεων στην Ευρώπη, σε περίπτωση που οι ενεργειακές πιέσεις διατηρηθούν, ενισχύοντας λαϊκιστικές τάσεις και κοινωνικές αντιδράσεις. Παρά ταύτα, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις, τόσο σε επίπεδο θεσμών όσο και πολιτικής αντίληψης. «Οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τη ρητορική, αλλά για τα αποτελέσματα», κατέληξε. «Και σε περιόδους κρίσης, τα αποτελέσματα πρέπει να έρχονται γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα».
