Αποκαλυπτική για πολλούς λόγους είναι η νέα έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) για την ελληνική οικονομία. Ένας από αυτούς είναι η ανάλυση για την εξέλιξη και τις αιτίες του πληθωρισμού.
Μπορεί στις συζητήσεις των ημερών να πρωταγωνιστούν οι ενεργειακές ανατιμήσεις, ωστόσο την τελευταία τριετία οι βασικοί παράγοντες που κράτησαν αναμμένη τη φωτιά του πληθωρισμού ήταν οι υπηρεσίες και τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα.
Όσο για τις εγχώριες πιέσεις στον πληθωρισμό, η ΤτΕ αναγνωρίζει ότι την περίοδο της έντονης πληθωριστικής κούρσας καθοριστικό παράγοντα έπαιξαν τα εταιρικά κέρδη. Όπως αναφέρει, έως και τα μέσα του 2023, τα μοναδιαία κέρδη είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στην άνοδο του αποπληθωριστή του ΑΕΠ, έναντι των μισθών και της φορολογίας.
Οι επιχείρησεις μετάφεραν τις αυξήσεις του κόστους που συνδέονταν με τη μεγάλη άνοδο των τιμών της ενέργειας και των λοιπών ενδιάμεσων προϊόντων στις τελικές τιμές. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που έχει αναδείξει και η ΕΚΤ, πυροδοτώντας τη συζήτηση για τον «πληθωρισμό της απληστίας».
Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη
Όπως αναφέρει η ΤτΕ, για το 2026 προβλέπεται προσωρινή αναζωπύρωση του πληθωρισμού, λόγω των πολεμικών γεγονότων στη Μέση Ανατολή.
Σε επίπεδο ευρωζώνης, η ΕΚΤ αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό το 2026, στο 2,6% (έναντι αρχικής πρόβλεψης για 1,9%), εξαιτίας της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας, που συνδέεται με τον πόλεμο.
Αντίθετα, ο πυρήνας του πληθωρισμού, δηλαδή ο δομικός πληθωρισμός χωρίς την ενέργεια και τα φρέσκα τρόφιμα, παρουσιάζει τάσεις σταθεροποίησης. Αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,3% το 2026, οριακά αναθεωρημένος μόλις κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες.
Τι προβλέπει η ΤτΕ για την Ελλάδα
Η ΤτΕ προβλέπει ότι το 2026 ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα θα διαμορφωθεί στο 3,1% (από 2,9% το 2025), κατονομάζοντας ως «ενόχους» δύο βασικές συνιστώσες: Ενέργεια και τρόφιμα.
Αντιθέτως, ο δομικός πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει, στο 3% (από 3,6% το 2025), ως αποτέλεσμα της σταδιακής επιβράδυνσης του πληθωρισμού των υπηρεσιών, ο οποίος είχε παραμείνει επίμονα υψηλός τα προηγούμενα έτη.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι συνεχιζόμενες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας αναμένεται να ωθήσουν ξανά προς τα πάνω την ενεργειακή συνιστώσα και να οδηγήσουν σε ταχύτερη αύξηση των τιμών στα είδη διατροφής, περιορίζοντας την επίδραση της αποκλιμάκωσης του πυρήνα στον γενικό πληθωρισμό.
Τι «τάισε» τον πληθωρισμό το 2025
Τα βλέμματα όλων μας από εδώ κι εμπρός είναι στραμμένα στην κούρσα στα καύσιμα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Όμως τη χρονιά που μας πέρασε τα ενεργειακά αγαθά ήταν η μόνη κατηγορία με αρνητικό πληθωρισμό. Συγκεκριμένα ο δείκτης τιμών ενέργειας υποχώρησε κατά -0,7%, συμβάλλοντας για τρίτη χρονιά αποπληθωριστικά.
Αρκεί βέβαια να ρίξει κανείς μια ματιά στις υπέρογκες ενεργειακές ανατιμήσεις της περιόδου 2021-22, για να συνειδητοποιήσει ότι ο οριακός αποπληθωρισμός, δεν αρκεί ούτε κατά διάνοια για να αντισταθμίσει τη συσσωρευμένη επιβάρυνση στα νοικοκυριά. Ειδικά σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά αγαθά που συνδέονται με τη στέγαση (ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης κ.λπ) ο πληθωρισμός ανήλθε σε πολύ υψηλά επίπεδα το 2022, αγγίζοντας στην κορύφωσή του το 80%.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ΤτΕ, οι βασικοί παράγοντες που «τάισαν» τον πληθωρισμό το 2025 ήταν οι υπηρεσίες (4,8% από 4,4%) και δευτερευόντως τα μη επεξεργασμένα είδη διατροφής (5,8% από 3,2%).
Ενοίκια, εστίαση και αερομεταφορές ήταν οι τρεις συνιστώσες με τη μεγαλύτερη συμβολή στον πληθωρισμό των υπηρεσιών το 2025, με αυξήσεις 10%, 6,5% και 11,2% αντίστοιχα.
Ο πληθωρισμός των υπηρεσιών έπιασε «ταβάνι» το πρώτο οχτάμηνο του 2025, αγγίζοντας μεσοσταθμικά το 5,2%. Μόνο ο πληθωρισμός στα καταλύματα αυξήθηκε κατά 9,3%, πριν αποκλιμακωθεί το τελευταίο τετράμηνο του έτους.
Φρούτα και κρέας στα ύψη
Στο πρόσφατο συνέδριο για το λιανεμπόριο Food Retail Conference, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανιών Ελλάδας Σπύρος Θεοδωρόπουλος, εξέφρασε έντονο προβληματισμό για την παραγωγή του πρωτογενούς τομέα, η οποία όπως είπε δεν εξασφαλίζει επάρκεια, παρά σε ελάχιστα προϊόντα (ελαιόλαδο, ροδάκινα). Σχεδόν όλα τα υπόλοιπα αγροδιατροφικά αγαθά βασίζονται και σε εισαγωγές, γεγονός που αυξάνει το κόστος.
Ακόμα και διατροφικά προϊόντα που εξάγουμε σε μεγάλες ποσότητες, περιέχουν εισαγόμενες πρώτες ύλες. Είναι κοινό μυστικό ότι το δήθεν παραδοσιακό «greek yogurt», στην πραγματικότητα μόνο ελληνικό δεν είναι, αφού παράγεται κυρίως από εισαγόμενο συμπυκνωμένο γάλα.
« Όταν δεν παράγουμε αγροτικά προϊόντα, δεν γίνεται να διαμαρτυρόμαστε για την αύξηση των τιμών», ειπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΣΕΒ.
Από την πλευρά των αγροτών ωστόσο η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Είναι γνωστές άλλωστε οι διαμαρτυρίες των παραγωγών ότι πολλές φορές αναγκάζονται να πουλήσουν τα προϊόντα τους σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές, που μετά βίας καλύπτουν το κόστος, ενώ φτάνουν στη λιανική με διαδοχικά «καπέλα».
Ανεξαρτήτως αιτίας , οι τιμές στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα στην Ελλάδα αυξάνονται με αισθητά ταχύτερο ρυθμό από ό,τι στην Ευρωζώνη.
Η επεξεργασία των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ από την ΤτΕ, αναδεικνύει ως βασικές συνιστώσες του πληθωρισμού στα φρέσκα τρόφιμα το κρέας (αύξηση 8,5%) και τα φρέσκα φρούτα (7,9%).
Όπως σημειώνεται, ο υψηλός πληθωρισμός των κρεάτων σχετίζεται με τις εισαγόμενες υψηλές τιμές βοδινού κρέατος, αλλά και με τις ασθένειες των ντόπιων αιγοπροβάτων.
Η ΤτΕ για το «γιο-γιο» των τιμών
Η ΤτΕ εξετάζει την πορεία του πληθωρισμού, αξιοποιώντας τη βάση μικροδεδομένων τιμών της ΕΛΣΤΑΤ. Συνολικά, η βάση έχει περισσότερες από 10,5 εκατ. παρατηρήσεις
τιμών. Οι κύριες συνιστώσες του ΔΤΚ δείχνουν ότι την τελευταία περίοδο (από τα μέσα του 2024 και μετά) ο πληθωρισμός στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στα μη επεξεργασμένα είδη διατροφής και τις υπηρεσίες.
Για τις δύο αυτές συνιστώσες, η συχνότητα αυξήσεων των τιμών παρουσιάζει ανοδική τάση, ενώ η συχνότητα μειώσεων των τιμών παραμένει σταθερή, με αποτέλεσμα να ασκείται αυξητική επίδραση στον πληθωρισμό. Όσον αφορά τα επεξεργασμένα είδη διατροφής και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά, η συχνότητα τόσο των αυξήσεων όσο
και των μειώσεων ακολουθεί ανοδική τάση, γεγονός που έχει ισορροπημένη επίδραση στον πληθωρισμό.
