Η Ελλάδα έχει εκφράσει ζωηρές επιφυλάξεις και ενστάσεις για το σχέδιο της Κομισιόν που θα εκτοξεύσει τη φορολογία και τις τελικές τιμές των καπνικών.
Αυτό που προκύπτει, όμως, από ειδική μελέτη του Ευρωκοινοβουλίου, είναι ότι η μάχη μοιάζει χαμένη και ότι οι αυξήσεις στα τσιγάρα και όλα τα συναφή προϊόντα είναι προ των πυλών.
Τι δείχνει η μελέτη
Τα πράγματα είναι απλά. Αν η φορολογία, και εν προκειμένω οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης, αναπροσαρμοστεί στα επίπεδα που σχεδιάζουν οι Βρυξέλλες, το πακέτο στις πλέον δημοφιλείς μάρκες τσιγάρων στην Ελλάδα θα απογειωθεί στα 6,50 ευρώ, από 4,80 ευρώ. Όπως προκύπτει, ωστόσο, από τη μελέτη επιπτώσεων που εκπόνησε το Ευρωκοινοβούλιο, αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα. Τουναντίον. Επαυξάνει ως προς την ανάγκη ακόμα μεγαλύτερης φορολογίας στα νέα προϊόντα, όπως τα θερμαινόμενα τσιγάρα.
Προτάσσοντας τα οφέλη για τη δημόσια υγεία και τις συναφείς δημόσιες δαπάνες για την αντιμετώπιση νόσων που σχετίζονται με το κάπνισμα, η μελέτη καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:
Η καθυστέρηση της εφαρμογής θα μείωνε τόσο τα οφέλη για την υγεία όσο και τα δημοσιονομικά οφέλη. Η αναβολή της μεταρρύθμισης, χωρίς την προσαρμογή των συντελεστών στον πληθωρισμό και την αύξηση του εισοδήματος, θα υπονόμευε την πραγματική αξία των ελάχιστων επιπέδων ειδικού φόρου κατανάλωσης, μειώνοντας τα προβλεπόμενα οφέλη για την υγεία και στερώντας από τα κράτη μέλη κρίσιμα δημοσιονομικά έσοδα.
Σημειωτέον, στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει την πρόταση της Κομισιόν, γίνεται ξεκάθαρο ότι η αύξηση της φορολογίας των καπνικών, εντάσσεται στον σχεδιασμό εξασφάλισης νέων ίδιων πόρων για τη χρηματοδότηση του επόμενου ΕΣΠΑ
Η προνομιακή φορολογική μεταχείριση των καινοτόμων προϊόντων ενέχει κινδύνους. Αν και η προτεινόμενη αναθεώρηση αυξάνει τη φορολογία των προϊόντων θερμικής μετατροπής καπνού (HTP) και των υγρών αναπλήρωσης, οι διαφορές τιμών σε σχέση με τα τσιγάρα θα παραμείνουν. Η διατήρηση σημαντικών φορολογικών πλεονεκτημάτων για τα καινοτόμα προϊόντα ενέχει τον κίνδυνο να ενθαρρύνει τη χρήση τους μεταξύ των νέων και των μη καπνιστών και ενδέχεται να προωθήσει τη διπλή χρήση αντί της διακοπής του καπνίσματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα προϊόντα θερμικής μετατροπής καπνού και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα χρησιμοποιούνται συχνά παράλληλα με τα τσιγάρα, ενισχύοντας ενδεχομένως αντί να μειώνουν τη σχετική βλάβη.
Τα ζητήματα που αφορούν στο παράνομο εμπόριο και τις διασυνοριακές αγορές είναι διαχειρίσιμα. Ενώ οι διαφορές τιμών που οφείλονται στις προσαρμογές των νέων ελάχιστων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης ανά χώρα, με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης, ενδέχεται να συνεχίσουν να επηρεάζουν τις διασυνοριακές αγορές, η ανοδική σύγκλιση των ελάχιστων συντελεστών κατά σχεδόν ένα έκτο μειώνει τα κίνητρα για τέτοιου είδους συμπεριφορά εντός της ΕΕ. Το παράνομο εμπόριο, η αυστηρή μέτρηση του οποίου παραμένει επιτακτική ανάγκη, τείνει να είναι πιο ευαίσθητο στις δυνατότητες της φορολογικής διοίκησης παρά στις τάσεις των τιμών.
Ποιο είναι το γενικό συμπέρασμα της μελέτης; Ότι τα ευρήματα υποστηρίζουν τα οικονομικά και δημόσια υγειονομικά επιχειρήματα υπέρ της υιοθέτησης της αναθεωρημένης Οδηγίας.
Τι θα συμβεί στην Ελλάδα
Η μελέτη έχει αναφορές και στην περίπτωση της Ελλάδας, εντάσσοντας την στις χώρες όπου η φορολογία των καπνικών παραμένει πολύ χαμηλή.
Ειδικότερα, ενώ από την εφαρμογή της Οδηγίας καπνικών το 2014, οι φόροι έχουν αυξηθεί σημαντικά σε όλα τα κράτη- μέλη το μέγεθος των αυξήσεων των φόρων δεν ήταν ομοιόμορφο σε όλες τις χώρες, καθώς ορισμένα κράτη- μέλη (η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Ελλάδα) παραμένουν μόνο οριακά πάνω από την ελάχιστη απαίτηση των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Η πιο άμεση συνέπεια της αναθεωρημένης κατώτατης φορολογικής κλίμακας θα είναι η αύξηση των φόρων και των τιμών του καπνού. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, έξι κράτη μέλη – η Δανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες και η Γαλλία – υπερβαίνουν ήδη τα νέα ελάχιστα όρια.
Αντίθετα, τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές τους, κατά μέσο όρο κατά περίπου 50%. Οι μεγαλύτερες απαιτούμενες αυξήσεις συγκεντρώνονται στα νότια και ανατολικά κράτη μέλη της ΕΕ. Συγκεκριμένα, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα τσιγάρα κατά περισσότερο από 80% προκειμένου να συμμορφωθούν με τα αναθεωρημένα ελάχιστα όρια!
