Ενισχυμένους ελέγχους σε τραπεζικούς λογαριασμούς, συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα και την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας φέρνει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, εισάγοντας παράλληλα αλλαγές σε πρόστιμα, μετρητά και «κόκκινα» δάνεια, ενώ προβλέπονται και ελαφρύνσεις για μικροεπαγγελματίες και ανηλίκους.
Στόχος του νομοσχεδίου είναι η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και της διαφάνειας, με παράλληλη παροχή εργαλείων ασφάλειας για πολίτες και επιχειρήσεις.
Στον τομέα των κρυπτονομισμάτων, το σχέδιο νόμου εισάγει για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο την υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από τους Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οδηγίας DAC8. Οι πάροχοι crypto θα πρέπει να αποστέλλουν πληροφορίες για κάθε χρήστη και κάθε συναλλαγή, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων, κεφαλαιακών κερδών και περιουσιακών στοιχείων που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε γκρίζα ζώνη.
Παράλληλα, δημιουργείται κεντρικό ευρετήριο για τα crypto περιουσιακά στοιχεία, με δυνατότητα ηλεκτρονικής επαλήθευσης ΑΦΜ, ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή αντιστοίχιση συναλλαγών και δικαιούχων. Προβλέπεται σαφής κλίμακα προστίμων ανά συναλλαγή: 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή, 300 ευρώ για παράλειψη ή ανακριβή στοιχεία, 1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αίτημα της φορολογικής διοίκησης, 2.500 ευρώ για μη συνεργασία κατά τον έλεγχο και 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση μετά από έλεγχο.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης εργαλεία πρόληψης και ασφάλειας για φορολογούμενους και επιχειρήσεις. Εισάγεται ο θεσμός των δεσμευτικών απαντήσεων από την ΑΑΔΕ (tax ruling), με προθεσμία έκδοσης 150 ημερών και παράβολο 15.000–50.000 ευρώ, που παρέχει εκ των προτέρων ασφάλεια για φορολογικές πράξεις. Στις δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, επιβάλλεται το χαμηλότερο πρόστιμο των 100 ευρώ για εκπρόθεσμες ή μηδενικές δηλώσεις, ενώ διαγράφονται ή συμψηφίζονται αναδρομικά παλαιότερα πρόστιμα έως 500 ευρώ. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για ανηλίκους και δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων, καθώς και για δραστηριότητες χωρίς πραγματικά έσοδα.
Οι συναλλαγές με μετρητά άνω των 500 ευρώ πλέον υπολογίζονται με βάση τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό, ενώ σε περίπτωση παραβίασης επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του καταβληθέντος ποσού. Με τον τρόπο αυτό κλείνει το παράθυρο των «σπαστών» αποδείξεων, ενώ οι ηλεκτρονικές πληρωμές παραμένουν υποχρεωτικές.
Τέλος, το νομοσχέδιο εισάγει νέες ρυθμίσεις για την αγορά δανείων και ειδικότερα για τα μη εξυπηρετούμενα («κόκκινα») δάνεια. Δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα και Μητρώο Πιστώσεων, που θα επιτρέπουν τη συγκέντρωση πληροφοριών για συναλλαγές και αξιολόγηση της πιστοληπτικής συμπεριφοράς πολιτών και επιχειρήσεων. Το πλαίσιο αυτό ανοίγει τον δρόμο για πιο στοχευμένες ρυθμίσεις και επιβραβεύσεις συνεπών δανειοληπτών.
Συνολικά, το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να συνδυάσει αυστηρότερους ελέγχους και παρακολούθηση συναλλαγών σε τραπεζικούς λογαριασμούς, crypto και ακίνητη περιουσία, με στοχευμένες διευκολύνσεις και ασφάλεια για πολίτες και επιχειρήσεις. Οι βασικές αλλαγές αφορούν την υποχρεωτική ανταλλαγή πληροφοριών, την πιστοποίηση κύριας κατοικίας μέσω ΜΙΔΑ, την αναθεώρηση προστίμων και μετρητών, καθώς και τη δημιουργία εργαλείων για την παρακολούθηση της αγοράς δανείων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη φορολογική συμμόρφωση σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων.
Συνοπτικά οι αλλαγές που φέρνει το φορολογικό νομοσχέδιο
- Crypto: Θεσπίζεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από πλατφόρμες και παρόχους υπηρεσιών, καθώς και κεντρικό ευρετήριο για crypto περιουσιακά στοιχεία. Εισάγεται σαφής κλίμακα προστίμων ανά συναλλαγή, από 100 έως 5.000 ευρώ ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη συχνότητα της παράβασης.
- Μητρώο ιδιοκτησίας και κύρια κατοικία: Από το 2027, το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων θα αποτελεί βασικό εργαλείο για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, επηρεάζοντας την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ. Μέχρι τότε, η κύρια κατοικία θα συνεχίσει να αποδεικνύεται μέσω φορολογικών δηλώσεων. Η απαλλαγή αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους (ή 1.700 σε παραμεθόριες περιοχές) και αξία έως 400.000 ευρώ.
- Προσαύξηση ακίνητης περιουσίας: Η συνολική αξία υπολογίζεται πλέον χωρίς τα ακίνητα που έχουν φορολογική απαλλαγή, περιορίζοντας την τεχνητή αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.
- Tax ruling από ΑΑΔΕ: Επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα μπορούν να λαμβάνουν δεσμευτικές απαντήσεις εντός 150 ημερών, με παράβολο 15.000–50.000 ευρώ, για μεγαλύτερη ασφάλεια στις φορολογικές πράξεις.
- Μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις: Το πρόστιμο των 100 ευρώ για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου επιβάλλεται και σε μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις, με αναδρομική ισχύ για διαγραφή παλαιών προστίμων έως 500 ευρώ. Εισάγεται εξαίρεση για ανηλίκους και δραστηριότητες χωρίς έσοδα, ενώ η ρύθμιση καλύπτει και αμφισβήτηση τεκμαρτού εισοδήματος για τα έτη 2023-2024.
- Μετρητά άνω των 500 ευρώ: Το όριο των 500 ευρώ υπολογίζεται πλέον με βάση τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό, με πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού σε περίπτωση παραβίασης, κλείνοντας το παράθυρο των «σπαστών» αποδείξεων.
- Τραπεζικοί λογαριασμοί: Οι τράπεζες θα αποστέλλουν πλήρη στοιχεία για κάθε λογαριασμό, περιλαμβανομένων υπολοίπων, τόκων, μερισμάτων, ακαθάριστων εσόδων από πωλήσεις ή εξαγορές και πλήρη ταυτοποίηση δικαιούχων.
- Marketplace για «κόκκινα» δάνεια: Δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη διαχείριση και πώληση μη εξυπηρετούμενων δανείων, συγκεντρώνοντας πληροφορίες και διευκολύνοντας τις συναλλαγές.
