Υπάρχει ένα διαδικτυακό «αστείο» στα social media που ενώνει τους millennials. Μέσα από διαφορετικά βίντεο με αναμνήσεις από τη δεκαετία του ’90, με γνώριμες εικόνες και στιγμές της παιδικής ηλικίας, επαναλαμβάνεται μια φράση που συνοψίζει με χιούμορ το πέρασμα του χρόνου: «αν τα θυμάσαι αυτά… μάλλον ήρθε η ώρα για εξετάσεις αίματος». Την ίδια άποψη έχουν, όμως, και οι καρδιολόγοι από το American College of Cardiology.
Σύμφωνα με τις νέες και αυστηρότερες οδηγίες για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, η παρακολούθηση της χοληστερόλης πρέπει να ξεκινά πολύ νωρίτερα από ό,τι εκτιμόταν μέχρι σήμερα, ακόμη και πριν από την ηλικία των 30 ετών.
Οι οδηγίες, που εκδίδονται από το American College of Cardiology και επικαιροποιούνται κάθε 5 έως 8 χρόνια, με τελευταία φορά το 2018, στοχεύουν στη μείωση των θανάτων από καρδιοπάθειες, μια από τις κυριότερες αιτίες θνησιμότητας παγκοσμίως. Στις ΗΠΑ, οι καρδιαγγειακές παθήσεις ευθύνονται για περίπου 900.000 θανάτους ετησίως.
Δεν μετρά μόνο το «τώρα», αλλά τα χρόνια έκθεσης
Η βασική αλλαγή στις νέες οδηγίες αφορά τον τρόπο που οι ειδικοί βλέπουν τη χοληστερόλη. Όπως τονίζουν, δεν έχει σημασία μόνο η τιμή της LDL χοληστερόλης – της «κακής» δηλαδή χοληστερόλης- σε μια δεδομένη στιγμή, αλλά και το πόσα χρόνια παραμένει αυξημένη. Η βλάβη στα αγγεία είναι σωρευτική και ξεκινά πολύ νωρίτερα από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αυτός είναι και ο λόγος που η παρέμβαση προτείνεται πλέον σε νεότερες ηλικίες, πριν εγκατασταθεί η αθηροσκλήρωση.
Πιο νωρίς ο έλεγχος – Τι αλλάζει
Όπως επισημαίνεται από τα νεότερα δεδομένα, περίπου το 25% των Αμερικανών ενηλίκων παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα LDL.
Γι’ αυτό, οι νέες οδηγίες τονίζουν τη σημασία της πρόληψης από νεαρή ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι προβλέπεται:
- Έλεγχος χοληστερόλης από την παιδική ηλικία (από τα 10 έτη).
- Επανέλεγχος κάθε 5 χρόνια.
- Συχνότερη παρακολούθηση σε άτομα με παράγοντες κινδύνου (διαβήτης, παχυσαρκία).
Συνολικά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παρακολούθηση της χοληστερόλης πρέπει να ξεκινά νωρίτερα και να γίνεται πιο συστηματικά σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Τα νέα όρια
Σε αντίθεση με μια «ενιαία» προσέγγιση του παρελθόντος, οι νέες οδηγίες δίνουν έμφαση στην εξατομίκευση του κινδύνου.
Συγκεκριμένα:
- Άτομα άνω των 30 ετών με τουλάχιστον 10% πιθανότητα εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου μέσα στα επόμενα 10 χρόνια θα πρέπει να μειώσουν την LDL κάτω από 70 mg/dL.
- Άτομα με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή περιφερικής αρτηριακής νόσου θα πρέπει να στοχεύουν σε επίπεδα κάτω από 55 mg/dL.
- Συγκριτικά, τα επίπεδα χοληστερόλης άνω των 240 mg/dL θεωρούνται υψηλά, ενώ τιμές γύρω στα 100 mg/dL θεωρούνται υγιείς, σύμφωνα με τα Κέντρα Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (CDC).
Οι νέες συστάσεις ανοίγουν τον δρόμο και για πιο έγκαιρη έναρξη φαρμακευτικής αγωγής, όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν επαρκούν για τη μείωση της χοληστερόλης. Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη αντίληψη ότι η πρόληψη πρέπει να είναι πιο ενεργητική, με στόχο να περιοριστεί η μακροχρόνια βλάβη στα αγγεία.
Ιδιαίτερα αισιόδοξος εμφανίζεται ο δρ. Roger Blumenthal, διευθυντής του Ciccarone Center for the Prevention of Heart Disease στο Johns Hopkins και ένας από τους συντάκτες των οδηγιών. Όπως δήλωσε, «αν οι νέες οδηγίες εφαρμοστούν ευρέως, ιδιαίτερα από νεότερους ανθρώπους, οι καρδιοπάθειες θα μειωθούν σημαντικά». Μάλιστα, εκτιμά «ότι μπορούμε να μειώσουμε τα ποσοστά εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων έως και στο μισό».
Οι βασικοί παράγοντες που αυξάνουν τη χοληστερόλη
Η αύξηση της LDL χοληστερόλης συνδέεται άμεσα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Σύμφωνα με την American Heart Association, οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:
- Διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά
- Υπερβολικό σωματικό βάρος
- Κάπνισμα ή χρήση καπνού
- Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας
- Κληρονομικότητα
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά της έκτασης του προβλήματος: περισσότερο από το 42% των ενηλίκων στις ΗΠΑ ζουν με παχυσαρκία, ενώ τα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας έχουν αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, ξεπερνώντας το 21%.
Πώς θα μειωθεί ο κίνδυνος;
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι, πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής παραμένουν καθοριστικές. Συγκεκριμένα προτείνουν:
- Τακτική άσκηση, ακόμη και 30 λεπτά γρήγορο περπάτημα ημερησίως
- Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
- Διακοπή καπνίσματος
- Επαρκή και ποιοτικό ύπνο
- Διατροφή πλούσια σε «καλά» λιπαρά, όπως αυτά που περιέχονται στον σολομό και το αβοκάντο
- Επιλογή άπαχων πηγών πρωτεΐνης αντί για κόκκινο κρέας
