«Είμαστε έτοιμοι, εάν κριθεί σκόπιμο, να κάνουμε αλλαγές στην πολιτική μας σε οποιαδήποτε συνεδρίαση», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ το πρωί της Τετάρτης, προσθέτοντας ωστόσο ότι είναι επί του παρόντος «πολύ νωρίς» για να ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση για τα επιτόκια.
Οι επενδυτές έχουν αντιστρέψει απότομα τις προσδοκίες τους για τα επιτόκια της ευρωζώνης από την έναρξη της σύγκρουσης. Τώρα προεξοφλούν περισσότερες από δύο αυξήσεις κατά 0,25% στο βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ μέχρι το τέλος του έτους. Πριν από τον πόλεμο, οι traders ανέμεναν είτε αμετάβλητα είτε ελαφρώς χαμηλότερα επιτόκια, σημείωσαν οι Financial Times.
Η δήλωση έγινε κατά την διάρκεια της κύριας ομιλίας της Κριστίν Λαγκάρντ στο συνέδριο «Η ΕΚΤ και οι παρατηρητές της» που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Νομισματικής και Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στο Πανεπιστήμιο Goethe της Φρανκφούρτης. Το θέμα της ήταν «Πλοήγηση σε ενεργειακά σοκ: κίνδυνοι και πολιτικές απαντήσεις».
Οι οικονομικές προοπτικές της ευρωζώνης έχουν περιέλθει σε αβεβαιότητα λόγω του πολέμου που αφορά το Ιράν, ωθώντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να υιοθετήσουν μια προσεκτική, βασισμένη σε δεδομένα στάση καθώς αξιολογούν τον αντίκτυπο ενός νέου ενεργειακού σοκ, ανέφερε η επικεφαλής της ΕΚΤ.
Τα ενεργειακά σοκ δεν μεταφράζονται πάντα σε επίμονο πληθωρισμό. Ωστόσο, ο αντίκτυπός τους μπορεί να γίνει σημαντικά ισχυρότερος εάν είναι μεγάλος, παρατεταμένος και εμφανίζεται σε ένα περιβάλλον ισχυρής ζήτησης και στενών αγορών εργασίας
Η Λαγκάρντ σημείωσε ότι μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, η εικόνα φαινόταν σημαντικά διαφορετική: η ανάπτυξη ενισχυόταν, ο πληθωρισμός είχε μειωθεί σε περίπου 1,9% και η εγχώρια ζήτηση κέρδιζε έδαφος. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναμενόταν ευρέως να αναβαθμίσουν τις προβλέψεις ανάπτυξης, αναθεωρώντας παράλληλα προς τα κάτω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό.
Τρεις πυλώνες πολιτικής
Η Λαγκάρντ πλέον βλέπει ότι η πορεία προς τα εμπρός είναι εξαιρετικά αβέβαιη, με την κλίμακα και τη διάρκεια του σοκ να παραμένουν ασαφείς. Ενώ η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να μειώσει άμεσα τις τιμές της ενέργειας, η βασική ανησυχία είναι εάν το αυξανόμενο κόστος θα επηρεάσει τον ευρύτερο πληθωρισμό μέσω των μισθών, των προσδοκιών και της τιμολογιακής συμπεριφοράς.
Κεντρικό στοιχείο της αντίδρασης θα είναι μια ευέλικτη στρατηγική που θα βασίζεται σε τρεις πυλώνες: στην προσεκτική αξιολόγηση της φύσης του σοκ, στην εστίαση στους κινδύνους αντί για μια ενιαία βασική προοπτική και στη βαθμονόμηση των πολιτικών αντιδράσεων ανάλογα με την εξέλιξη του σοκ.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι τα ενεργειακά σοκ δεν μεταφράζονται πάντα σε επίμονο πληθωρισμό. Ωστόσο, ο αντίκτυπός τους μπορεί να γίνει σημαντικά ισχυρότερος εάν είναι μεγάλος, παρατεταμένος και εμφανίζεται σε ένα περιβάλλον ισχυρής ζήτησης και στενών αγορών εργασίας.
Προς το παρόν, η Λαγκάρντ βλέπει κάποιους λόγους για συγκρατημένη αισιοδοξία. Οπως είπε, σε σύγκριση με την ενεργειακή κρίση του 2022, το τρέχον σοκ φαίνεται μικρότερο και το μακροοικονομικό υπόβαθρο πιο σταθερό. Ο πληθωρισμός παρέμεινε κοντά στον στόχο, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν μειωθεί και τόσο η νομισματική όσο και η δημοσιονομική πολιτική δεν είναι πλέον ιδιαίτερα επεκτατικές.
Οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι
Η κλίμακα της πιθανής διαταραχής του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού είναι σημαντική, με τις πρόσφατες επιθέσεις σε βασικές υποδομές να εγείρουν ανησυχίες η κανονικότητα θα αργήσει.
Η Λαγκάρντ ήταν επίσης επιφυλακτική για ταχύτερες αντιδράσεις σε σύγκριση με την τελευταία έξαρση του πληθωρισμού, πράγμα που θα αυξήσει τον κίνδυνο ευρύτερων πιέσεων στις τιμές.
Για να διαχειριστεί αυτήν την αβεβαιότητα, η κεντρική τράπεζα δίνει έμφαση στην ευελιξία. Οι αξιωματούχοι έχουν εγκαταλείψει την προ-δέσμευση σε μια σταθερή πορεία για τα επιτόκια και αντ’ αυτού θα λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε συνάντηση ξεχωριστά.
Η ανάλυση σεναρίων έχει γίνει βασικό εργαλείο. Σε ένα πιο συγκρατημένο σενάριο, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί προσωρινά πριν υποχωρήσει καθώς οι ενεργειακές επιπτώσεις εξασθενούν. Σε μια πιο σοβαρή περίπτωση, ωστόσο, οι επίμονες διαταραχές του εφοδιασμού θα μπορούσαν να ωθήσουν τον πληθωρισμό σημαντικά υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα θα επιβαρύνουν την ανάπτυξη.
Προς το παρόν, η Λαγκάρντ σημείωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να προσδιοριστεί ποια πορεία θα ακολουθήσει η οικονομία. Υπογράμισε όμως ότι η κεντρική τράπεζα ξεκινά από μια σχετικά ισχυρή θέση, με τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο και τις προσδοκίες να παραμένουν σταθερές.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν θα βιαστούν να αναλάβουν δράση χωρίς επαρκή στοιχεία – αλλά ούτε θα διστάσουν να ενεργήσουν εάν οι κίνδυνοι πληθωρισμού εδραιωθούν. Η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών παραμένει ο κυρίαρχος στόχος.
