Φωτορεπορτάζ Δημήτρης Καστανάρας // Larissapress
Το χωριό Κουκουράβα βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Νομού Λάρισας, στις δυτικές πλαγιές του όρους Μαυροβούνι και βορειοδυτικά της λίμνης Κάρλας, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων.
Απέχει 35 χιλιόμετρα από την πόλη της Λάρισας. Φτάνοντας στο χωριό Αμυγδαλή στρίβουμε αριστερά προς την εκκλησία του χωριού και εκεί αρχίζει ένας ίσιος, ανηφορικός τσιμεντόδρομος με την πινακίδα για Κουκουράβα.
Μετά από πεντακόσια περίπου μέτρα, αρχίζει ένας άσχημος χωματόδρομος που στρίβει απότομα δεξιά προς το βουνό. Αριστερά του δρόμου κατηφορίζει μια κατάφυτη ρεματιά. Εκεί, δίπλα στα πλατάνια, μια νέα πινακίδα οδηγεί προς “Κουκουράβα από καλντερίμι“. Ανηφορίζουμε με στροφές, ανάμεσα από πυκνούς θάμνους πουρναριών. Το οδόστρωμα είναι σε πολύ κακή κατάσταση και οι υπεύθυνοι θα πρέπει να κάνουν κάτι. Αφού διανύσουμε περίπου 3 χιλιόμετρα κακοτράχαλου δρόμου φτάνουμε στο χωριό Κουκουράβα με τα παραδοσιακά του πέτρινα σπίτια τα οποία είναι ερειπωμένα και αφημένα στον χρόνο. Δεκαοκτώ τα ανακατασκευασμένα, που κατοικούνται συνήθως το καλοκαίρι και μερικά Σαββατοκύριακα του χειμώνα, και πάρα πολλά τα ερειπωμένα. Η έλλειψη δρόμων και συγκοινωνίας την απομάκρυνε από τη ζωή. Τα σπίτια άδειασαν, οι αυλές ερήμωσαν, και το χωριό έμεινε να ανασαίνει με ελάχιστους κατοίκους, σαν ανάμνηση που αρνείται να χαθεί.
Ο Άγιος Γεώργιος είναι μεγάλη τρίκλιτη βασιλική, χτισμένη το 1797. Οι τοίχοι είναι σοβαντισμένοι, χωρίς αγιογραφίες, ενώ το τέμπλο είναι καλής τέχνης, ξυλόγλυπτο και παλιό. Το χωριό Κουκουράβα (Κοκοράβα) έχει σλαβική ρίζα, και πιθανόν αναφέρεται στον ιδιοκτήτη της περιοχής στη μεσαιωνική εποχή. Έχει στοιχεία κατοίκησης από την προϊστορική περίοδο. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας υπαγόταν φορολογικά στον μπέη του Ζητουνίου (Λαμίας). Αναγνωρίστηκε το 1883 ως Κουκουράβα (Κοκοράβα) και προσαρτήθηκε στον δήμο Κασθαναίας του νομού Λαρίσης. Το 1912 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Κουκουράβας και το 1957 μετονομάστηκε σε Αμυγδαλή. Με το ΦΕΚ 244Α – 04/12/1997 ο οικισμός αποσπάστηκε από την κοινότητα Αμυγδαλής και προσαρτήθηκε στον δήμο Λακερείας. Με το ΦΕΚ 244Α – 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Λακερείας και προσαρτήθηκε στον δήμο Αγιάς.
Το χωριό εγκαταλείφθηκε για πρώτη φορά στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και οι κάτοικοί του εγκαταστάθηκαν και έζησαν σε παράγκες στη Λάρισα για τρία περίπου χρόνια, μέχρι και το 1950. Με την επιστροφή τους λίγοι είναι αυτοί που έχτισαν τα σπίτια που είχαν καεί και συνέχισαν τη ζωή τους στο χωριό. Οι περισσότερες οικογένειες αποφάσισαν να χτίσουν τα σπίτια τους στην περιοχή «Καλύβια» (τη σημερινή Αμυγδαλή η Κάτω Αμυγδαλή), όπου είχαν και τα περισσότερα κτήματα τους. Η Κουκουράβα και η περιοχή της τοποθετείται στη θέση του αρχαίου θεσσαλικού πολίσματος Κερκινίου. Από τον Τίτο Λίβιο αντλούμε την πληροφορία ότι η πόλη είχε Βασιλική Μακεδονική φρουρά. Αυτό εξηγείται διότι από το Κερκίνιο διερχόταν η ευθεία οδός, που από το λεκανοπέδιο της Αγιάς ένωνε τα Τέμπη με την πόλη της Δημητριάδας.
Εξαιτίας της γεωγραφικής του θέσης ο οικισμός της Κουκουράβας διέθετε σημαντικές οικονομικές πηγές όπως το μάρμαρο στο λατομείο του Καστρίου, το εύφορο έδαφος στο υψίπεδο της Κουκουράβας και τον έλεγχο της σπουδαίας διάβασης της περιοχής. Σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρει ο Δημ. Αγραφιώτης, το τοπωνύμιο προέρχεται από την σλαβική γλώσσα και μάλλον από τον Κουκουρά, τον ιδιοκτήτη, κατά την μεσαιωνική περίοδο, της περιοχής. Σε έγγραφο, μάλιστα, του 1297 από τον Επίσκοπο Δημητριάδος Μιχαήλ Πανάρετο, αναφέρεται ο ναός “Θεοτόκος του Κουκουρά”. Από το βυζαντινό παρελθόν του τόπου διασώζονται σήμερα τα υπολείμματα του ναΐσκου της Ζωοδόχου Πηγής. Βρίσκεται στη θέση “Σιβίλη“, κάτω από την άσφαλτο, μερικές εκατοντάδες μέτρα έξω από την Αμυγδαλή προς το Καστρί.
Ο οικισμός, λοιπόν, είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ όσο δείχνει με μια πρώτη ματιά. Στα 1602 έφτασε τα 129 νοικοκυριά και τους 645 κατοίκους, ενώ ακόμα και το 1951 ζούσαν 656 άνθρωποι εδώ. Τίποτα από όλα αυτά πλέον δεν θυμίζουν την παλιά Κουκουράβα, εκτός από τα γκρεμισμένα πέτρινα σπίτια, τους ερειπωμένους τοίχους, λιθοσωρούς, άναρχη βλάστηση και ξηλωμένα καλντερίμια. Ένα έρημο τοπίο, με την απουσία ανθρώπινου στοιχείου.
