Στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας βρεθήκαμε πριν λίγες μέρες για μια ιδιαίτερη ξενάγηση, μετά από πρόσκληση της πρώην Διευθύντριας του μουσείου, Σταυρούλας Σδρόλια.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων λειτουργίας του Διαχρονικού Μουσείου και την περιοδική έκθεση, με τίτλο «Αρχαίων Περιπέτειες. Συλλογές αρχαίων και ανασκαφές στη Θεσσαλία 1881-1940» που διοργάνωσε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λάρισας. Η έκθεση, παρουσιάζει τη συγκλονιστική ιστορία διάσωσης των αρχαιοτήτων στη Θεσσαλία την περίοδο αμέσως μετά την ενσωμάτωσή της στο νέο ελληνικό κράτος.
Με άγνωστο αρχειακό υλικό και δανεισμό αρχαιοτήτων από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Αθανασάκειο Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου, αποτυπώνεται η μεγάλη προσπάθεια συγκέντρωσης των διάσπαρτων αρχαιοτήτων στη Λάρισα, τους Γόννους, τον Τύρναβο, την Ελασσόνα και την Αγιά καθώς και η ίδρυση των πρώτων «Μουσείων». Παράλληλα, παρουσιάζονται οι αρχές των ανασκαφικών ερευνών στην περιοχή από Έλληνες και ξένους αρχαιολόγους, τα ευρήματα των οποίων εμπλούτισαν τις αρχαιολογικές συλλογές.
Στα έγγραφα της εποχής αποτυπώνονται ανάγλυφα τα αντίρροπα συναισθήματα που προκάλεσε η ανεύρεση αρχαιοτήτων στη μεταβατική κοινωνία της εποχής, η οποία ταλανιζόταν από τις πολεμικές συγκρούσεις και την οικονομική ανέχεια του κράτους. Στο κλίμα αυτό, οι αρχαιότητες αποκτούν έναν σύνθετο ρόλο ενίσχυσης της εθνικής ταυτότητας.
Η έκθεση εγκαινιάστηκε στις 23 Δεκέμβρη 2025 θα συνεχίσει να λειτουργεί για ένα χρονικό διάστημα και αξίζει να την επισκεφτεί κανείς.
Από την ξενάγηση παραθέτω εδώ, κάποια σημεία που αφορούν τους Γόννους.
Μας λέει η Σταυρούλα Σδρόλια: «… και συνεχίζουμε με τους Γόννους, μια από τις πιο πρώιμες ανασκαφές το 1910, από τον Απόστολο Αρβανιτόπουλο – ήταν ο σημαντικότερος Έλληνας Έφορος αρχαιοτήτων της εποχής εκείνης. Εδώ στους Γόννους είχε την τύχη να πέσει πάνω στο ναό της Αθηνάς στην Ακρόπολη και το τείχος που ήταν ορατό. Ο ίδιος ο ναός χρονολογείται τον 6ο-7ο αιώνα π.Χ.Όπως αναφέρει στην επιστολή του ο ίδιος, με ενθουσιασμό, προς το τότε υπουργείο Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, που είχε και την αρμοδιότητα για τα αρχαία “Ευχαρίστως ανακοινούμεν ότι οι δαπάνες από τις ανασκαφές απέδωσαν εκ του ναού της Αθηνάς Πολυάδος, είκοσι ψηφίσματα και αναθηματικάς επιγραφάς”, κ.λ.π. Και συνεχίζει αναφέροντας τις περιπέτειες που είχε για να στεγάσει τις αρχαιότητες στο σχολείο, που δεν χωρούσαν…
Εδώ τώρα έχουμε τα πρώτα δείγματα από την περιοχή, που μας έρχονται από το μουσείο της Αθήνας. Αυτά φυλάχτηκαν μαζί τότε με άλλες ανασκαφές του Αρβανιτόπουλου και χρειάστηκε πραγματικά να γίνουν ανασκαφές στα υπόγεια του μουσείου των Αθηνών, χάρη στις έρευνες της Μαρίας Σταματοπούλου. Οπότε έχουμε εδώ τμήματα από ακροκέραμα που προέρχονται από το ναό της Αθηνάς. Όλα αυτά είναι κλασικές αρχαιότητες από το 4ο μέχρι τον 6ο αιώνα π.Χ. Ο ίδιος ο ναός που είχε αυτό το πεταλόσχημο σχήμα χρονολογείτε από τον 4ο μέχρι τον 6ο αιώνα π.Χ. και παραδίπλα ήταν τα ίχνη των τειχών.
Δυστυχώς, από όσα γνωρίζω, δεν έγιναν από τότε άλλες ανασκαφές στους Γόννους, παρά μόνο αν βρίσκονταν ευρήματα σε αγρούς.
Τώρα από τα δεκάδες γλυπτά που υπάρχουν μας ήρθαν από το Βόλο δύο στήλες : Μία αναθηματική στήλη αφιερωμένη στην Αθηνά και η άλλη στην Άρτεμη. Και οι δύο είναι από το 3ο αιώνα π.Χ. Εκτίθεται επίσης το σχέδιο της περιοχής των Γόννων που σχεδίασε ο Μπρούνο Ελί με τα μέρη που βρέθηκαν επιγραφές, τις οποίες μελέτησε ο ίδιος στη διατριβή του, καθώς έγγραφα, κυρίως του Αρβανιτόπουλου που αναφέρονται στις ανασκαφές και τα ευρήματα των Γόννων. Εντυπωσιάζει δε το μεγάλο πλήθος των στηλών και των επιγραφών», καταλήγει στην ξενάγηση για την περιοχή των Γόννων η Σταυρούλα Σδρόλια, την οποία και ευχαριστούμε θερμά.
Να σημειώσω τέλος ότι το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας είναι κτισμένο στο λόφο “Μεζούρλο” στις νότιες παρυφές της πόλης, πάνω στον περιφερειακό δρόμο της Λάρισας, σε έκταση 54 στρεμμάτων που παραχωρήθηκε σταδιακά από το Δήμο Λάρισας στο Υπουργείο Πολιτισμού. To Μουσείο εγκαινιάστηκε στις 28 Νοεμβρίου του 2015.Τα εκθέματα προέρχονται από ανασκαφές που διενεργήθηκαν κατά τη διάρκεια του 20ου αι. μέχρι σήμερα στους νομούς Λάρισας, Τρικάλων και Καρδίτσας, από παραδόσεις και δωρεές αντικειμένων καθώς και από επαναπατρισμό αρχαιοτήτων. Συνολικά στην έκθεση εκτίθενται πάνω από 2000 αντικείμενα.
Ως αποστολή του Μουσείου προσδιορίζεται η επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης των κατοίκων με το παρελθόν και τα κατάλοιπά του και η ευαισθητοποίησή τους για την προστασία τους, μέσα από τη θεμελίωση μιας δυναμικής σχέσης με τις έννοιες αρχαιολογία, κληρονομιά, υλικός πολιτισμός και πολιτισμική διαχείριση. Η σχέση αυτή θα βασίζεται στις μόνιμες υποδομές του Μουσείου και θα ενισχύεται περαιτέρω από τις περιοδικές δράσεις του. Η βασική αφήγηση της έκθεσης είναι ο θεσσαλικός χώρος διαχρονικά, η θεσμική οργάνωση των κοινωνιών και η πορεία που προηγήθηκε προς την οργάνωση αυτή. Η προσέγγιση αυτής της διαδρομής στον χρόνο και τον χώρο γίνεται μέσα από το τρίπτυχο: κράτος, θεσμοί, εξουσίες. Σε ορισμένες ενότητες αναδεικνύονται χαρακτηριστικά για την εποχή θέματα ως διακριτές υποενότητες. Οι επιλογές αυτές καθορίστηκαν από το ίδιο το αρχαιολογικό υλικό.
Εκεί βρίσκονται και οι αρχαιότητες των Γόννων, ορισμένες δε εξ αυτών εκτίθενται.
