Της Ειρήνης Παπουτσή
Συγκλονίζουν οι 12 φωτογραφίες που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, στις οποίες και απεικονίζονται Έλληνες λίγο πριν την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, ενώ το υπουργείο Πολιτισμού, επιβεβαιώνοντας την αυθεντικότητά τους, προχώρησε στην υπογραφή προσύμφωνου με τον συλλέκτη για την απόκτησή τους εκ μέρους του ελληνικού κράτους.
Η συγκλονιστική εξέλιξη ξύπνησε μνήμες στη Λάρισα, ανοίγοντας για μια ακόμη φορά την κουβέντα για τη συλλογική μνήμη της πόλης, που θα πρέπει να θυμίσουμε πως αναδείχθηκε με μοναδικό τρόπο όταν τον Οκτώβριο του 2017 εγκαινιάστηκε στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα η έκθεση “Η Μνήμη της πόλης ΛΑΡΙΣΑ ΚΑΤΟΧΗ – ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ 1941 -1944″.
Η εμβληματική έκθεση, που συγκέντρωσε το ενδιαφέρον των Λαρισαίων καταγράφοντας μεγάλη επισκεψιμότητα, παρουσίασε φωτογραφικά τεκμήρια της Λάρισας από την περίοδο της κατοχής μέσα από συλλογές του συλλέκτη Βύρωνα Μήτου, της Ισραηλιτικής Κοινότητας Λάρισας, του αρχείου Τάκη Τλούπα, της συλλογής Zamperin και της Φωτοθήκης Λάρισας, ενώ την έκθεση, που διοργανώθηκε από τον Δήμο Λαρισαίων, επιμελήθηκε ο Ιστορικός της Τέχνης, Γιάννης Μπόλης, Επιμελητής του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Γυρίζοντας τον χρόνο πίσω θα πρέπει να επισημάνουμε πως το χρονικό απόκτησης των σπάνιων φωτογραφικών ντοκουμέντων της ιστορίας της πόλη μας την περίοδο της κατοχής είχε ως αφορμή τον συλλέκτη φωτογραφιών, Βύρωνα Μήτο, ο οποίος απευθύνθηκε στον τότε Δήμαρχο Λαρισαίων, Απόστολο Καλογιάννη, γνωστοποιώντας του πως ανάμεσα στις 4.000 φωτογραφίες από πόλεις της Ελλάδας που περιήλθαν στην κατοχή του από την κόρη Γερμανού στρατιώτη οι 416 αφορούσαν στη Λάρισα και την ευρύτερη περιοχή.
Το φωτογραφικό υλικό της συλλογής Β. Μήτου έχει αναφορά κυρίως στον Απρίλιο του 1941. Οι Γερμανοί κατακτητές εισέρχονται στη Λάρισα που μόλις είχε δεχτεί το χτύπημα του Εγκέλαδου και τις βόμβες των εισβολέων, ενώ, κατόπιν εντολής της Γερμανικής προπαγάνδας του Γκαίμπελς, οι Γερμανοί στρατιώτες φωτογραφίζουν όψεις της κατεστραμμένης πόλης.
Με την αποδοχή της πρότασης του συλλέκτη Β. Μήτου, ο Δήμος Λαρισαίων αποκτά την συλλογή των 416 ψηφιακών φωτογραφιών. Παράλληλα η ομάδα της Φωτοθήκης Λάρισας προσκλήθηκε από τον Δήμο Λαρισαίων και τα μέλη της εργάζονται με ανιδιοτέλεια για την ταυτοποίηση των φωτογραφιών αλλά και την επιλογή του υλικού που εκτέθηκε, σε μια εξαιρετική έκθεση που πραγματοποιήθηκε στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα.
Η έκθεση φιλοξενήθηκε για πάνω από έναν χρόνο, με εκατοντάδες επισκέπτες και ξεναγήσεις σε μαθητές όλων των βαθμίδων, ενώ ο αντίστοιχος κατάλογος εξαιρετικής ιστορικής αξίας που εκδόθηκε τότε τεκμηριώνει το φωτογραφικό υλικό μέσα από κείμενα του Βύρωνα Μήτου, της Ισραηλιτικής κοινότητας, της Φωτοθήκης Λάρισας, του Λάζαρου Αρσενίου, του Νίκου Παπαθεοδώρου και του επιμελητή της έκθεσης, Γιάννη Μπόλη.
«Η διατήρηση της συλλογικής μνήμης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της επιβίωσης μιας κοινωνίας… Παραδίδουμε στους δημότες μας, στις επόμενες γενιές και στους μελετητές της Ιστορίας ένα μνημειακό έργο που αποτελεί κιβωτό μνήμης για την διάσωση της ιστορικής μνήμης», ανέφερε τότε ο Απόστολος Καλογιάννης, ενώ με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λάρισας το φωτογραφικό υλικό που συνολικά παρουσιάστηκε στην έκθεση “Η Μνήμη της πόλης ΛΑΡΙΣΑ ΚΑΤΟΧΗ – ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ 1941 – 1944” ανήκει πλέον στο πολιτιστικό απόθεμα του Μουσείου Γ.Ι. Κατσίγρα.
Αξίζει να σημειωθεί πως με το τέλος της παρουσίασης της έκθεσης (2018) πρόταση της ομάδας της Φωτοθήκης Λάρισας για τη μόνιμη παρουσίαση ενός μέρους αυτού του υλικού, καθώς αφορά σπάνια τεκμήρια της ιστορίας της πόλης μας, έγινε αποδεκτή από την τότε Διοίκηση του Μουσείου Κατσίγρα.
Ολοκληρώνοντας την αναφορά μας θα πρέπει να επισημανθεί ακόμη ότι το λεύκωμα που είχε κυκλοφορήσει με αφορμή την έκθεση έχει εξαντληθεί και προφανώς χρήζει επανέκδοσης. Όσο για την ίδια την έκθεση, έχει “αποκαθηλωθεί” από τον χώρο έξωθεν της βιβλιοθήκης. Μήπως να το ξαναδούν το θέμα οι αρμόδιοι;
