Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε χθες Σάββατο ότι αυξάνει τον νέο «παγκόσμιο» δασμό στις εισαγωγές στο 15%, από 10% που είχε ανακοινώσει μόλις την προηγούμενη ημέρα.
Η απόφαση ήρθε ως άμεση αντίδραση στην ετυμηγορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο έκρινε ότι ο νόμος International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) δεν του παρέχει την εξουσία να επιβάλει τους ευρείς δασμούς που είχε εφαρμόσει το 2025.
Με αυτό το νέο βήμα, ο Τραμπ επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή την εμπορική του ατζέντα, αναζητώντας εναλλακτικό νομικό «πάτημα» για να συνεχίσει την πολιτική των δασμών.
Επίθεση στους δικαστές, άμεση εφαρμογή του 15% στους δασμούς
Με ανάρτησή του στα social media, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ανεβάζει τον «παγκόσμιο» δασμό στο 15% «με άμεση ισχύ», παρουσιάζοντάς το ως τη «μέγιστη επιτρεπόμενη» επιλογή και χαρακτηρίζοντας την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου «αντιαμερικανική».
Παράλληλα κλιμάκωσε σε προσωπικό τόνο, στρεφόμενος εναντίον δικαστών που ψήφισαν με την πλειοψηφία, ανάμεσά τους και οι Νιλ Γκόρσατς και Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ, τους οποίους είχε διορίσει ο ίδιος, λέγοντας πως η στάση τους είναι «ντροπή» και «αμηχανία για τις οικογένειές τους».
Αντίθετα, επαίνεσε τους δικαστές της μειοψηφίας, Κλαρενς Τόμας, Σάμιουελ Αλίτο, Μπρετ Κάβανο, για τη «δύναμη» και τη «σοφία» τους, ενώ άφησε αιχμές ότι η απόφαση επηρεάστηκε από πολιτικές ή και εξωτερικές πιέσεις.
Στο ίδιο κλίμα, έδωσε συνέχεια στη σύγκρουση με τη Δικαιοσύνη ενόψει της ομιλίας του στο Κογκρέσο, δηλώνοντας ότι οι δικαστές είναι «μόλις και μετά βίας» καλοδεχούμενοι.
Με ψήφους 6–3 το Ανώτατο Δικαστήριο μπλόκαρε τους δασμούς
Η δικαστική απόφαση εκδόθηκε την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026 με ψήφους 6–3 και αφορούσε την υπόθεση Learning Resources, Inc. v. Trump.
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), στον οποίο είχε στηριχθεί ο Τραμπ για να επιβάλει τους σαρωτικούς δασμούς του 2025, «δεν εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς».
Δηλαδή, το δικαστήριο ανέφερε πως η χρήση του IEEPA ως «εργαλείο» για εισαγωγικούς δασμούς είναι υπέρβαση εξουσίας και ότι για τόσο μεγάλης κλίμακας μέτρα απαιτείται σαφής εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο.
Σύμφωνα με την κάλυψη της απόφασης, το σκεπτικό της πλειοψηφίας στηρίχθηκε και στη λογική ότι οι δασμοί λειτουργούν στην πράξη ως φόρος, άρα δεν μπορεί να επιβληθούν με «παράκαμψη» του Κογκρέσου μέσω έκτακτων εξουσιών.
Ταυτόχρονα, το δικαστήριο δεν έδωσε ξεκάθαρη απάντηση για το τι θα γίνει με τα χρήματα που έχουν ήδη εισπραχθεί από τους δασμούς που πλέον κρίνονται μη νόμιμοι.
Αυτό αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσει νέο κύμα δικαστικών διαδικασιών για επιστροφές, με τη μειοψηφία,, ιδίως τον δικαστή Μπρετ Κάβανο, να προειδοποιεί ότι η διαδικασία μπορεί να εξελιχθεί σε «χάος» λόγω της πολυπλοκότητας και του μεγέθους των ποσών.
Το «plan Β» του Τραμπ
Λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ο Τραμπ προχώρησε σε «σχέδιο Β». Υπέγραψε εκτελεστική εντολή για νέο οριζόντιο δασμό 10% σε εισαγόμενα προϊόντα, επικαλούμενος το Section 122 του Trade Act του 1974.
Η συγκεκριμένη διάταξη του δίνει τη δυνατότητα να επιβάλει δασμούς χωρίς άμεση έγκριση του Κογκρέσου, αλλά μόνο προσωρινά, έως 150 ημέρες, με ανώτατο όριο συντελεστή το 15%.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν για το νέο μέτρο, ο αρχικός δασμός 10% είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκαν και εξαιρέσεις για ορισμένα προϊόντα/κατηγορίες, καθώς και το ότι άλλοι δασμοί που «τρέχουν» από διαφορετικές νομικές βάσεις (όπως Sections 232 και 301) παραμένουν σε ισχύ.
Παράλληλα, τόνισε ότι διατηρεί σε ισχύ τους ήδη υπάρχοντες δασμούς που βασίζονται σε άλλες νομικές διατάξεις, όπως οι Sections 232 και 301, και έδωσε εντολή στον Αμερικανό Εμπορικό Αντιπρόσωπο να ξεκινήσει νέες έρευνες Section 301 με πιο γρήγορο χρονοδιάγραμμα.
Στη δήλωσή του, ο USTR Jamieson Greer ανέφερε ότι οι έρευνες αναμένεται να καλύψουν «τους περισσότερους μεγάλους εμπορικούς εταίρους» και θέματα όπως βιομηχανική υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα, καταναγκαστική εργασία, τιμολόγηση φαρμάκων, διακρίσεις σε βάρος αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών και ψηφιακών αγαθών/υπηρεσιών, φόρους ψηφιακών υπηρεσιών, ρύπανση των ωκεανών και πρακτικές στο εμπόριο θαλασσινών, ρυζιού και άλλων προϊόντων.
Η αύξηση από 10% σε 15% μέσα σε ένα 24ωρο ανεβάζει ξανά το επίπεδο αβεβαιότητας για επιχειρήσεις και αγορές, ενώ αφήνει ανοικτό το ερώτημα «τι θα γίνει μετά» όταν λήξει το 150ήμερο όριο του Section 122 και απαιτηθεί πολιτική και νομοθετική συνέχεια.
Την ίδια ώρα, εκτός ΗΠΑ οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θεσμοί εξετάζουν αν χρειάζεται να ξαναδούν συμφωνίες ή να προετοιμάσουν αντίδραση απέναντι σε νέους δασμούς. Η Γαλλία, ειδικά, έχει επισημάνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εργαλεία για αντίμετρα, αν κριθεί απαραίτητο.
