Η Φακίστρα αποτελεί έναν από τους πιο γοητευτικούς και «άγριους» θησαυρούς του ανατολικού Πηλίου, κρυμμένη σε έναν απόκρημνο όρμο ακριβώς κάτω από την ιστορική Τσαγκαράδα. Απέχει περίπου 55 χιλιόμετρα από την πόλη του Βόλου, μια διαδρομή που διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα, καθώς διασχίζει το κατάφυτο ορεινό δίκτυο του βουνού των Κενταύρων. Η πρόσβαση στην ακτή απαιτεί μια σύντομη αλλά απαιτητική πεζοπορία περίπου 15 λεπτών σε ένα κατηφορικό μονοπάτι, το οποίο αποζημιώνει τον επισκέπτη με την αποκάλυψη ενός παρθένου τοπίου με γαλαζοπράσινα νερά, ψιλό βότσαλο και επιβλητικά βράχια. Καθώς η παραλία είναι εντελώς ανοργάνωτη, διατηρεί την αυθεντικότητά της, προσφέροντας παράλληλα τη δυνατότητα για μια σύντομη εξερεύνηση στα παρακείμενα αξιοθέατα, όπως το θαλάσσιο σπήλαιο της Παναγίας Μεγαλομάτας και το ιστορικό Κρυφό Σχολειό που βρίσκεται λαξευμένο μέσα στα βράχια.
Η παραλία κατέκτησε την τιμητική 7η θέση στη λίστα της βρετανικής εφημερίδας The Guardian με τις 50 κορυφαίες παραλίες του κόσμου, ξεχωρίζοντας στην κατηγορία με τις πιο εντυπωσιακές («Best for wow factor»). Το δημοσίευμα αποθεώνει την «άγρια» ομορφιά του απομονωμένου αυτού όρμου, περιγράφοντάς τον ως ένα κρυφό διαμάντι που περιβάλλεται από απόκρημνα βράχια και πυκνή βλάστηση. Η αναφορά εστιάζει στα κρυστάλλινα, γαλαζοπράσινα νερά και την υποβλητική ατμόσφαιρα της περιοχής, αναδεικνύοντας τη Φακίστρα ως έναν προορισμό που προσφέρει μια αυθεντική εμπειρία φυσικού κάλλους, μακριά από την έντονη τουριστική ανάπτυξη.
Επί Τουρκοκρατίας δεν υπήρχαν σχολεία και οι προσπάθειες για εκπαίδευση βασίζονταν σε πρωτόγονα μέσα. Μερικοί καλόγεροι και λαϊκοί που ήξεραν ανάγνωση και γραφή μάζευαν τα παιδιά στους νάρθηκες εκκλησιών, σε σκοτεινά κελιά ή ακόμη και σε σπήλαια και τους μάθαιναν την αλφαβήτα.
Στην περιοχή του Πηλίου, ένα τέτοιο ιδιότυπο σχολείο κρυβόταν στην βραχώδη ακτογραμμή ανάμεσα στην Φακίστρα και την Νταμούχαρη. Για να φτάσει κανείς σε αυτό το απόκρημνο σημείο, δυσκολευόταν να προσανατολιστεί και να βρει το μυστικό πέρασμα που ξεκινούσε από την Τσαγκαράδα. Σήμερα έχει δημιουργηθεί ένα ασφαλές, αλλά κουραστικό μονοπάτι και ο επισκέπτης μπορεί να προσεγγίσει το σημείο, όπου ο θρύλος αναφέρει ότι στη μικρή σπηλιά ασκήτευε ένας καλόγερος από το 1668. Ως μοναδική συντροφιά είχε την εικόνα της Παναγιάς της Μεγαλομάτας.
Ο καλόγερος συνήθιζε να βάζει μια σανίδα στα βράχια, η οποία επέτρεπε στα παιδιά από την Τσαγκαράδα να περνάνε. Όταν την έβγαζε, το μικρό σπήλαιο αποκοβόταν τελείως από τον κόσμο. Τα μαθήματα γίνονταν συνήθως βράδυ, υπό το φόβο των διώξεων.
Δυστυχώς, το μέτρο ασφάλειας δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικό. Όταν “προδόθηκε” η κρυψώνα, έφτασαν στην περιοχή πειρατές. Αγκυροβόλησαν στον όρμο και άρχισαν να αναζητούν την σπηλιά. Πίστευαν ότι στο εσωτερικό της κρύβονταν σπουδαίοι θησαυροί. Όταν την εντόπισαν αναρριχήθηκαν στα βράχια και κατάφεραν να ανέβουν σε υψηλότερο επίπεδο. Από εκεί έριξαν σκοινιά και κατάφεραν να μπουν μέσα. Όταν συνειδητοποίησαν ότι δεν υπήρχαν εκεί θησαυροί και αντικείμενα αξίας, απογοητεύτηκαν και σκότωσαν τον ανήμπορο καλόγερο. Αυτό ήταν το τραγικό τέλος του δασκάλου του κρυφού σχολειού της Φακίστρας.
Σήμερα, μέσα στη σπηλιά υπάρχουν ακόμη τα πέτρινα ερείπια, ενώ λίγο παραδίπλα, σε άλλη μικρότερη σπηλιά, σώζεται το εκκλησάκι της Παναγιάς της Μεγαλομάτας. Η εικόνα της Παναγίας, που κάποτε κρατούσε συντροφιά στο γέρο δάσκαλο, πλέον έχει μεταφερθεί στην Τσαγκαράδα. Και τα δύο σπήλαια είναι επισκέψιμα με πεζοπορία και προσελκύουν τους περιηγητές που θέλουν να ανακαλύψουν την κρυφή ιστορία και τη γοητεία του Πηλίου.
Στο βίντεο, ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, Επίτιμος Προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της ΕΦΑΛΑΡ πραγματοποιεί ένα οδοιπορικό στο σπήλαιο της Παναγιάς της Μεγαλομάτας και στην παραλία της Φακίστρας, σχολιάζοντας την σημερινή κατάσταση…
