Η εταιρεία πώλησης υγραερίου από τη βόρεια Ελλάδα, Τοπ Γκαζ ΑΕ, είχε έναν διανομέα στην Καρδίτσα. Με το υγραέριο που έπαιρνε αυτός, ένα μείγμα προπανίου και βουτανίου που χρησιμοποιείται στη θέρμανση, τη βιομηχανία και την κίνηση αλλά έχει διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές στις δύο πρώτες κατηγορίες και διαφορετικό, πολύ υψηλότερο, στην τρίτη, κάλυπτε τη Φθιώτιδα αλλά και τους νομούς της Θεσσαλίας.
Το δίκτυο της Καρδίτσας
Σύμφωνα με τη μερική καταλογιστική πράξη 155/2022/02.03.2023 της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) της Λάρισας, που στηρίζεται σε ανακριτικές πράξεις της ειδικής υπηρεσίας ΕΛΥΤ (Ελεγκτική Υπηρεσία Θεσσαλονίκης), καταλογίζονται διαφυγόντες φόροι και προσαυξήσεις-πρόστιμα στον κατά νόμο υπεύθυνο της Εταιρείας Τοπ Γκαζ, σε δύο κατοίκους Καρδίτσας που ο ένας είναι τοπικός αντιπρόσωπος της εταιρείας στον νομό και ο άλλος διανομέας βυτιοφορέας της εταιρείας στην Καρδίτσα, σε μία εκπρόσωπο άλλης εταιρείας στην Καρδίτσα και στον Κωνσταντίνο Τζωρτζιώτη, διευθύνοντα σύμβουλο των εταιρειών Bιολάντα, Baker, Vitafree.
Οι τρεις πρώτοι κατά την υπηρεσία «εξέδωσαν από 1.1.2015 έως 30.9.2018 εικονικά τιμολόγια υπό τα στοιχεία της Τοπ Γκαζ ΑΕ για τη δήθεν πώληση υγραερίου μείγματος “θέρμανσης και για άλλες χρήσεις” (σ.σ.: βιομηχανικές), προπανίου, καθώς και υγραερίου “θέρμανσης και για άλλες χρήσεις” συνολικής ποσότητας 7.072.178 κιλών προς διάφορες επιχειρήσεις από τις οποίες ταυτοποιήθηκαν» η επιχείρηση της Καρδίτσας και οι τρεις επιχειρήσεις του Κ. Τζωρτζιώτη «και ακολούθως η μη παραληφθείσα συνολική ποσότητα 7.072.178 κιλών διατέθηκε» σε έξι πρατήρια υγρών καυσίμων: τρία στη Λάρισα, δύο στην Καρδίτσα και ένα στον νομό Φθιώτιδας.
Οι δύο περιπτώσεις βιομηχανιών δεν ήταν οι μόνες, αλλά σύμφωνα με την ΕΛΥΤ Θεσσαλονίκης ήταν «οι μόνες που έγινε δυνατόν να ταυτοποιηθούν».
Σύμφωνα με επικοινωνία που είχα με παράγοντα εταιρείας υγραερίου, φαρμακευτική εταιρεία «ξεχρέωσε» κατά την ίδια τακτική δεκάδες βυτία υγραερίου ενός εκατομμυρίου κιλών (1.000 τόνοι) που «ρίχτηκαν» στη συνέχεια σε πρατήρια της Δυτικής, κυρίως, Ελλάδας. «Η πρακτική αυτή ακολουθείται εκεί που τα τελωνεία δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους και κάποια τελωνεία στη Θεσσαλία έχουν μακρά ιστορία να μη βλέπουν και να μην ακούνε», σύμφωνα με τον ίδιο παράγοντα.
Ο μηχανισμός
Σύμφωνα με την ΕΛΥΤ Θεσσαλονίκης, «ο βασικός μηχανισμός δόλου που χρησιμοποιήθηκε από τους εμπλεκόμενους αφορά την αλλαγή χρήσης του υγραερίου – αντί της κατανάλωσής του ως καυσίμου για τη θέρμανση των ανθρώπων και για άλλες χρήσεις εκτός από κινητήρες, καταναλώθηκε ως υγραέριο κίνησης από οχήματα, δηλαδή με το τέχνασμα της μετατροπής του από μείγμα θέρμανσης σε μείγμα κίνησης αρχικά, και με την τεχνική παρέμβαση στην κανονική λειτουργία των αθροιστών των αντλιών του υγραερίου κίνησης καθώς και στον φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό έκδοσης των αποδείξεων λιανικής πώλησης στη συνέχεια, από τα πρατήρια καυσίμων που παραλάμβαναν, με διαδοχικές παραλαβές, υγραέριο θέρμανσης χωρίς παραστατικά, επιτυγχάνονταν η πώληση υγραερίου κίνησης χωρίς την εμφάνιση πωλήσεων από τους μετρητές των αντλιών και η αλλοίωση δεδομένων των εκδιδομένων αποδείξεων πώλησης του υγραερίου πριν τη διαβίβασή τους στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων».
Στον έλεγχο της ειδικής μονάδας διαπιστώθηκε ότι το υγραέριο κίνησης και το υγραέριο θέρμανσης (το ίδιο που δίνεται στη βιομηχανία) διακινούνταν «σαν να επρόκειτο για ένα προϊόν». Τα τρία είδη καυσίμου (υγραέριο κίνησης, μείγμα υγραερίου και προπάνιο) «αποθηκεύονταν σε μία δεξαμενή», του αντιπροσώπου στην Καρδίτσα. Μόνο στην τηρούμενη ηλεκτρονικά αποθήκη τα τρία είδη «παρακολουθούνταν ξεχωριστά». Σε μερικές περιπτώσεις «μέρος των μεταφερομένων ποσοτήτων παραδίδονταν κατευθείαν στους πελάτες».
Ένα μέρος των χρημάτων με τα οποία πληρώθηκαν τα φορτία δεν καταβλήθηκε από τα οργανωμένα λογιστήρια της εταιρείας στην Καρδίτσα ή των εταιρειών του Τζωρτζιώτη, παρά το γεγονός ότι είχαν οργανωμένα λογιστήρια, αλλά από τον αντιπρόσωπο της Καρδίτσας, στον τραπεζικό λογαριασμό της ΤΟΠ ΓΚΑΖ.
Οικειοθελής συμμόρφωση
Η Βιολάντα κατέθεσε απολογητικό υπόμνημα και συμμορφώθηκε πληρώνοντας τα διαφυγόντα για το δημόσιο τέλη, αναγνωρίζοντας την αντικειμενική της ευθύνη για την έκδοση των τιμολογίων και το «ξεχρέωμα» του υγραερίου θέρμανσης και βιομηχανίας. Το τελωνείο ωστόσο της Λάρισας επέμενε στην υπόθεσή του πως, χωρίς τη συνδρομή επιχειρήσεων που ήταν οι εκδότες των τιμολογίων, δεν θα είχαν τη δυνατότητα οι διακινητές του υγραερίου να κάνουν την παρανομία. Για τον λόγο αυτό διατήρησε ζωντανή την ποινική υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, η οποία θα εκδικαστεί τους επόμενους μήνες.
O τόνος του υγραερίου κίνησης επιβαρυνόταν με 330 ευρώ και από το 2016 με 430 ευρώ Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Τα αντίστοιχα ποσά στην βιομηχανία ήταν 60 και 120 ευρώ, δηλαδή το κράτος αντί να μειώσει την ψαλίδα των ΕΦΚ στα δύο είδη υγραερίων, τη διεύρυνε.
Δύο ξεχωριστά ζητήματα
Παρόλο που δύο τουλάχιστον πηγές που δραστηριοποιούνται σε εταιρείες υγραερίου μού είπαν ότι «το λαθραίο προπάνιο έχει πλέον γίνει ματωμένο», κανένα στοιχείο –τουλάχιστον μέχρι σήμερα– δεν συνηγορεί στη σύνδεση της μοιραίας έκρηξης στη Βιολάντα με τη διακίνηση εικονικών τιμολογίων που «ξεπλένουν» το υγραέριο κίνησης, βοηθώντας στα «βαφτίσια» του ως καυσίμου για βιομηχανική χρήση.
Η μέχρι τώρα δουλειά της Πυροσβεστικής έχει αναδείξει πτυχές της ανεπαρκούς συντήρησης και πιστοποίησης της εγκατάστασης μετά την κατασκευή της, αλλά και ανακριβειών στην καταγραφή του πραγματικού συνολικού όγκου των δεξαμενών με τις κατά καιρούς δηλωθείσες. Συνολικά στον χώρο του οικοπέδου υπάρχουν οκτώ δεξαμενές, έναντι των τεσσάρων δηλωθεισών. Αν τα δύο ξεχωριστά ζητήματα συνδέονται μεταξύ τους και αυτή η σύνδεση έχει προκαλέσει αιτιωδώς την έκρηξη, είναι κάτι που με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν φαίνεται πιθανό.
Στιγμιότυπο που έχει ληφθεί την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026, που αποτυπώνει τις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις από την έκρηξη και πυρκαγιά που σημειώθηκε στις 26/1/26, της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, προκαλώντας τον θάνατο πέντε εργαζόμενων γυναικών.
Το Σάββατο ο ιδιοκτήτης της εταιρείας συνελήφθη για δεύτερη φορά στην επιχείρηση και προσήχθη στην εισαγγελία για να απολογηθεί, καθώς η κατηγορία αναβαθμίστηκε πλέον σε κακούργημα με ενδεχόμενο δόλο, μετά τις αποκαλύψεις τεχνικών ότι τόσο τα ελαττώματα της αρχικής εγκατάστασης (σωλήνας αερίου χωρίς τις ειδικές προδιαγραφές) όσο και της συντήρησης ήταν γνωστά στην ιδιοκτησία της εταιρείας, που τα ανέχτηκε γνωρίζοντας ότι έπαιζε κυριολεκτικά με την φωτιά.
Τα ριχτάδικα
Δύο πηγές της αγοράς διαχωρίζουν τις εταιρείες που κάνουν σοβαρό εμπόριο υγραερίου από δύο ομάδες άλλων, που στην «πιάτσα» αποκαλούνται «ριχτάδικα». Στη μία ομάδα συμμετέχει εταιρεία ανθρώπου που είχε δολοφονηθεί στο πρατήριό του και στην άλλη ομάδα εταιρεία από τη Θεσσαλία που ανήκει σε μέλος της ελληνικής μαφίας, που επίσης δολοφονήθηκε στο πρατήριό του. Οι εταιρείες των δύο ομάδων εισάγουν –χωρίς να έχουν το αναγκαίο πιστοποιητικό Reach που απαιτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση– ποσότητες αερίου, ιδιαίτερα από την Αλβανία. Σε άλλες περιπτώσεις το εισαγόμενο προπάνιο δεν έχει μερκαπτάνη, την ουσία που του δίνει οσμή και άρα μπορεί να το κάνει ανιχνεύσιμο όταν υπάρχει διαρροή.
«Από ένα βυτίο υγραερίου μπορείς να φτάσεις να βγάλεις ως και 8.000 ευρώ την ημέρα αν το διακινήσεις λαθραία σε πρατήρια», μου λέει η μία πηγή. Το κράτος παρά το γεγονός ότι έχει εντοπίσει κάποιες από αυτές τις εταιρείες, συνεχίζει να τους δίνει το δικαίωμα να διακινούν ποσότητες. «Κάποιες από τις εταιρείες αυτές χρησιμοποιούν αποθηκευτικούς χώρους άλλων εγκαταστάσεων, ακόμα και πελατών τους, στους οποίους πωλούν στα χαρτιά τουλάχιστον βιομηχανικό υγραέριο ή προπάνιο» μου λέει η δεύτερη πηγή.
Για τους άνδρες και τις γυναίκες της δίωξης του λαθρεμπορίου καυσίμων, το πρόβλημα είναι ότι σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις οι πληροφορίες προέρχονται από «καρφώματα ενός παίκτη της αγοράς εναντίον του άλλου», όπως λέει στέλεχος της ΕΛΥΤ που θέλει να παραμείνει ανώνυμο. «Πιάνουμε κάποιους και μετά η αγορά αναδιοργανώνεται με επικεφαλής του νέου κυκλώματος σε κάποιες περιπτώσεις εκείνους που μας είχαν δώσει την πληροφορία για τα “μαύρα πρόβατα”. Έτσι δουλεύει ο ελληνικός ανταγωνισμός. Στη βάση του προβλήματος βρίσκεται η τεράστια διαφορά του φόρου ανά τόνο που κάνει την παράνομη διακίνηση εξαιρετικά ελκυστική». Στο τέλος της περασμένης εβδομάδας ο ΑΝΤ1 αποκάλυψε ότι ο ιδιοκτήτης της Γιολάντα είχε ελεγχθεί σε μία ακόμα περίπτωση από το ΣΔΟΕ για παράνομη συναλλαγή αερίου το 2018-2019.
Σύμφωνα με πληροφορίες μου, ένας τουλάχιστον από τους τρεις μεγάλους ομίλους που εμπορεύονται υγραέριο για τη βιομηχανία είχε απορρίψει στο παρελθόν παράδοση στη Βιολάντα, καθώς είχε κρίνει ότι οι εγκαταστάσεις της δεν ανταποκρίνονταν στις αρχές της ασφαλούς παραδόσεως του προϊόντος.
Η Πυροσβεστική και η Εισαγγελία εξετάζουν τους όρους υπό τους οποίους η Βιολάντα ζήτησε προσφορές για την ανανέωση του δικτύου προπανίου της, αλλά και τους επαγγελματίες εκείνους που είχαν πιστοποιήσει την επάρκεια του υφιστάμενου δικτύου της.
