Σε έλεγχο της πυραντοχής των καθισμάτων όλων των επιβαταμαξών που κυκλοφορούν σήμερα στο σιδηροδρομικό δίκτυο προχωρά ο ΟΣΕ, ο οποίος ξεκινά τη διαδικασία για την πρόσληψη εξειδικευμένου συμβούλου γι΄ αυτόν τον σκοπό.
Η κίνηση έρχεται ελάχιστα 24ωρα μετά τα ευρήματα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναφορικά με τα καθίσματα της μοιραίας αμαξοστοιχίας και τη σύσταση απογραφής και ελέγχου, αλλά τρία ολόκληρα χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών κατά τα οποία τα συγκεκριμένα τρένα κινούνται στις ελληνικές ράγες.
Τόσο το συμπληρωματικό πόρισμα του Οργανισμού όσο και οι καταγγελίες των οικογενειών των θυμάτων και των εμπειρογνωμόνων που έκαναν λόγο για υλικά που αντί να είναι δύσφελυκτα, σχεδόν λειτούργησαν ως προσανάμματα, όπως ειπώθηκε, εγείρει ευθέως ερωτήματα για το πώς υλοποιήθηκαν, την τελευταία δεκαετία, εργασίες συντήρησης και αντικατάστασης καθισμάτων σε μισθωμένες αμαξοστοιχίες από τη Hellenic Train, αλλά και για το κατά πόσο τηρήθηκαν στην πράξη οι ίδιες τεχνικές προδιαγραφές που προβλέπονταν στις συμβάσεις.
Το αντικείμενο του αιτήματος προς έγκριση που υπογράφει ο ίδιος ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού, Χρήστος Παληός δεδομένου ότι ο ΟΣΕ είναι ο ιδιοκτήτης του τροχαίου υλικού, αφορά την παροχή υπηρεσιών εξειδικευμένου συμβούλου για τον έλεγχο της πυραντοχής των καθισμάτων σε επιβαταμαξές που έχουν επισκευαστεί ή τροποποιηθεί στο πλαίσιο συμβάσεων συντήρησης τροχαίου υλικού της πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ την τελευταία δεκαετία.
Η ανάγκη για τον έλεγχο είναι απόρροια του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, το οποίο διαβιβάστηκε στον ΟΣΕ και περιλαμβάνει συγκεκριμένες διαπιστώσεις για τη συμπεριφορά καθισμάτων επιβαταμαξών σε συνθήκες φωτιάς, αλλά και συστάσεις προς τον Οργανισμό και κυρίως τη Hellenic Train.
Τι έδειξαν οι δοκιμές στα καθίσματα
Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της διερεύνησης, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ανέθεσε σε εξειδικευμένο εργαστήριο στη Γερμανία, το Rail System Testing (RST), τη διενέργεια δοκιμών βάσει του σύγχρονου προτύπου EN 45545-2, που αποτελεί το νεότερο και αυστηρότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πυρασφάλεια σιδηροδρομικών οχημάτων.
Το πρότυπο EN 45545-2 εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, σε περιπτώσεις ανακαινίσεων ή αναβαθμίσεων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά υλικών σε φωτιά. Στην προκειμένη περίπτωση, φαίνεται πως οι παρεμβάσεις που έγιναν στα καθίσματα στο πλαίσιο συντήρησης, επηρέασαν και την πυραντοχή αφήνοντας μάλιστα αμφιβολίες για το αν πληρούν και τις προδιαγραφές ασφαλείας του έτους κατασκευής των τρένων.
Βάσει των αποτελεσμάτων των δοκιμών, τα δείγματα που εξετάστηκαν δεν κάλυψαν τις απαιτήσεις του EN 45545-2 ως προς τη μέτρηση του μέγιστου μέσου ρυθμού έκλυσης θερμότητας, ενώ ανέδειξαν έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ καθισμάτων τα οποία θα έπρεπε να έχουν κοινές τεχνικές προδιαγραφές. Το πλέον κρίσιμο εύρημα αφορά τη σύγκριση παλαιών και νεότερων καθισμάτων, σύμφωνα με την οποία τα παλαιότερα καθίσματα εμφάνισαν σαφώς καλύτερη συμπεριφορά στη φωτιά από τα νεότερα, τα οποία είχαν επισκευαστεί ή «αναβαθμιστεί».
Στην έκθεση αναφέρεται πως η διαφορά αυτή φαίνεται να συνδέεται με το ενδιάμεσο στρώμα πυροπροστασίας. Το παλαιό κάθισμα διέθετε διακριτό και αποτελεσματικό fire-blocker, ενώ σε νεότερα δείγματα το στρώμα αυτό είτε απουσίαζε είτε είχε αντικατασταθεί από λεπτότερο και λιγότερο αποδοτικό υλικό.
«Ανομοιόμορφη μηχανική συμπεριφορά ή ποιότητα»
Να σημειωθεί ότι τα καθίσματα θα έπρεπε να πληρούν τις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές, όπως αυτές απορρέουν από τις αρχικές συμβάσεις προμήθειας και το πρότυπο UIC 564-2.
«Τα καθίσματα από τα οποία λήφθηκαν δείγματα έπρεπε να πληρούν τις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές, όπως αυτές πηγάζουν από τις αρχικές συμβάσεις προμήθειας, δηλαδή το πρότυπο UIC564-2, και ως εκ τούτου έπρεπε να παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά κατά τις δοκιμές μεταξύ τους. Αντιθέτως, το εύρημα της σημαντικά καλύτερης συμπεριφοράς του δείγματος «Β4 ΠΑΛΑΙΟ» και το εύρημα της υποδεέστερης απόδοσης του δείγματος «Β4 ΝΕΟ» σε σχέση με «Β4 ΠΑΛΑΙΟ», αποδεικνύει ανομοιόμορφη μηχανική συμπεριφορά ή ποιότητα των εξεταζόμενων υλικών στις διαφορετικές θέσεις».
Η ανομοιογένεια αυτή είναι που οδήγησε τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ στην έκδοση της σύστασης ασφαλείας, η οποία απευθύνεται τόσο στη Hellenic Train, ως Υπεύθυνο Φορέα Συντήρησης, όσο και στη Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., ως διαχειριστή και κάτοχο του τροχαίου υλικού. Η σύσταση προβλέπει, μεταξύ άλλων, μη καταστροφικό έλεγχο και πλήρη καταγραφή της κατάστασης των καθισμάτων που βρίσκονται σε κυκλοφορία, με ταξινόμηση ανά τύπο υλικού και επίπεδο πυροπροστασίας, χωρίς να απαιτείται ακινητοποίηση των επιβαταμαξών.
Παράλληλα, ζητείται η αποτίμηση των κινδύνων που ενδέχεται να προκύπτουν από τα ευρήματα αυτά και η κατάρτιση σχεδίου εργασιών – είτε συντήρησης, είτε ανακαίνισης, είτε αναβάθμισης – με στόχο την ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής σε όλα τα επιβατικά βαγόνια.
Το πλαίσιο αυτό συνδέεται άμεσα και με τη μεταβίβαση της διαχείρισης του τροχαίου υλικού από τη ΓΑΙΑΟΣΕ στη Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., η οποία, βάσει κοινής υπουργικής απόφασης, έχει πλέον την ευθύνη για τη συνολική τεχνική αξιολόγηση του τροχαίου υλικού εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.
