Δημ. Κουρέτας: «Η Περιφέρεια Θεσσαλίας ενσωματώνει την έννοια της ανθεκτικότητας (resilience) στο όραμά της για τον στρατηγικό σχεδιασμό του 5ετούς προγράμματός της που δεν αφορά απλά την αντίσταση σε κρίσεις (resistant), αλλά την ικανότητα να προσαρμόζεται, να επανέρχεται και να γίνεται πιο δυνατή μετά από δυσκολίες σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο. Δεν εστιάζουμε μόνο στο «αντέχω» αλλά στο πώς εξελίσσομαι και προσαρμόζομαι μπροστά σε περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Αυτό είναι το όραμά μας. Αυτό το όραμα αποκρυσταλλώνεται καθημερινά και συμπυκνώνεται στον «Απολογισμό του 2025».
Ο Απολογισμός Περιφερειακής Αρχής 2025 της Περιφέρεια Θεσσαλίας που παρουσιάστηκε το Σάββατο σε ειδική εκδήλωση στην Πινακοθήκη Λάρισας για το Περιφερειακό Συμβούλιο και τους εκπροσώπους φορέων δεν είναι απλώς μια καταγραφή δράσεων, έργων που εντάχθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν, έργων ατάκτως ειρημένων. Είναι μια συμπυκνωμένη αποτύπωση του πώς η Θεσσαλία επιχειρεί με ενιαίο σχέδιο να μετατρέψει μια περίοδο αλλεπάλληλων κρίσεων σε αφετηρία ανθεκτικότητας περιβαλλοντικής, κοινωνικής, οικονομικής και θεσμικής.
Ο εναρκτήριος τίτλος «Από τον σχεδιασμό στην καθημερινότητα του πολίτη» συμπυκνώνει ολόκληρη τη φιλοσοφία της περιφερειακής αρχής Κουρέτα για το 5ετές πρόγραμμα της Θεσσαλίας το οποίο είναι χτισμένο πάνω στην ανθεκτικότητα. Η ίδια η φιλοσοφία του απολογισμού, αποκαλύπτει ότι ο στόχος δεν είναι η αποσπασματική διαχείριση προβλημάτων, αλλά η συγκρότηση ενός περιφερειακού μοντέλου που μπορεί να αντέχει τα σοκ και να συνεχίζει να λειτουργεί. Περιγράφει πώς η Θεσσαλία μαθαίνει από τις κρίσεις και μετασχηματίζει τις πληγές της σε γνώση, πρόληψη και προσαρμογή. Αυτός είναι ο ορισμός της ανθεκτικότητας.
Κλιματική κρίση και υποδομές: επένδυση στην αντοχή
Στον πυρήνα του απολογισμού βρίσκονται οι παρεμβάσεις απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Μετά τον Ιανό, τον Daniel και την πρόσφατη κακοκαιρία Byron, η Περιφέρεια δεν περιορίστηκε σε έργα αποκατάστασης. Προχώρησε σε ένα ευρύ πλέγμα αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων, καθαρισμών, διευθετήσεων και νέων έργων, συνολικού ύψους που υπερβαίνει τα 116 εκατ. ευρώ, ενώ για το επόμενο κύμα νέων αντιπλημμυρικών έργων δρομολογούνται επιπλέον παρεμβάσεις άνω των 38 εκατ. ευρώ.
Ταυτόχρονα, η επένδυση σε συστήματα παρακολούθησης υδάτων, μοντέλα πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετατόπιση: από τη λογική της «επανόρθωσης» στη λογική της πρόληψης. Η κακοκαιρία Byron έδωσε την ευκαιρία να αποδειχτεί στην πράξη ότι επιχειρησιακά το Κέντρο Πολιτικής Προστασίας, το οποίο αξιοποιεί ένα υπερσύγχρονο Γεωπληροφοριακό Σύστημα Δεδομένων (GIS) σε συνεργασία με το Αστεροσκοπείο Αθηνών, λειτουργεί όντως ως ένα κεντρικό στρατηγείο πρότυπο και πρωτότυπο στην Ελλάδα στη Διαχείριση Κινδύνου Καταστροφών.
Νερό και μεγάλα έργα: στρατηγικό απόθεμα για την παραγωγή
Το υδατικό ζήτημα αντιμετωπίστηκε από την αρχή της θητείας ως υπαρξιακό πρόβλημα για τη Θεσσαλία. Οι παρεμβάσεις που δρομολογήθηκαν το 2025 σε φράγματα, ταμιευτήρες, αρδευτικά δίκτυα και εξοικονόμηση νερού δεν παρουσιάζονται ως τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά ως προϋπόθεση επιβίωσης του πρωτογενούς τομέα.
Ενδεικτικό είναι ότι μόνο οι ώριμες και υποβληθείσες παρεμβάσεις για εγγειοβελτιωτικά και αρδευτικά έργα ξεπερνούν τα 116 εκατ. ευρώ, αποτυπώνοντας μια σαφή επιλογή: η ανθεκτικότητα της Θεσσαλίας περνά μέσα από το νερό, την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.
Αγροτική οικονομία και κτηνοτροφία: ανθεκτικότητα της παραγωγικής βάσης
Μεγάλη βαρύτητα δόθηκε το 2025 στην αγροτική οικονομία και την κτηνοτροφία, που αντιμετωπίστηκε όχι μόνο ως οικονομικός τομέας αλλά ως θεμέλιο κοινωνικής συνοχής και περιφερειακής επιβίωσης. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας αντιμετωπίζει πλέον τον πρωτογενή τομέα μέσα από το πρίσμα της ανθεκτικότητας: πώς δηλαδή μπορεί να συνεχίσει να παράγει μέσα σε συνθήκες κλιματικής πίεσης, υγειονομικών απειλών και αυξανόμενου κόστους.
Τα πεπραγμένα του 2025 καταγράφουν ένα πλέγμα δράσεων που εκτείνεται από την υγειονομική και κτηνιατρική θωράκιση μέχρι τη στήριξη της ποιότητας και της εξωστρέφειας των προϊόντων. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο για κτηνιατρικές δράσεις, ελέγχους, προγράμματα πρόληψης ζωονόσων και ενίσχυση των υπηρεσιών, κινητοποιήθηκαν πόροι που ξεπερνούν τα 25 εκατ. ευρώ σε βάθος προγραμματισμού. Χαρακτηριστικό δε ως παράδειγμα είναι η δημιουργία του διαγνωστικού εργαστηρίου για την ευλογία των αιγοπροβάτων που χρηματοδοτήθηκε κατά κύριο λόγο από την Περιφέρεια, διαχειρίστηκε το μεγαλύτερο μέρος της επιτήρησης λαμβάνοντας δείγματα από όλη τη χώρα και επέτρεψε τις μετακινήσεις αιγοπροβάτων και αμνοεριφίων για σφαγή καλύπτοντας περίπου το 90% των αναγκών όλης της χώρας.
Παράλληλα, σημαντικά κονδύλια κατευθύνθηκαν στη στήριξη της αγροτικής παραγωγής, σε φυτοϋγειονομικούς ελέγχους, πιστοποιήσεις και δράσεις που διασφαλίζουν την ποιότητα και την ασφάλεια των προϊόντων, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των αγορών. Σε συνδυασμό με τα μεγάλα αρδευτικά και εγγειοβελτιωτικά έργα, διαμορφώνεται ένα πλαίσιο που δεν στηρίζεται στη σταδιακή προσαρμογή του παραγωγικού μοντέλου. Η ανθεκτικότητα, σε αυτό το επίπεδο, σημαίνει αγρότες και κτηνοτρόφους που μπορούν να μείνουν στον τόπο τους, να συνεχίσουν να παράγουν.
Υγεία και κοινωνική μέριμνα: η ανθεκτικότητα των ανθρώπων
Η ανθεκτικότητα, ωστόσο, δεν εξαντλείται στις υποδομές. Στον απολογισμό αναδεικνύεται έντονα η ενίσχυση της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, με επενδύσεις σε δομές, εργαστήρια, επιτήρηση νοσημάτων και κοινωνικές υπηρεσίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ενίσχυση του κτηνιατρικού και υγειονομικού μηχανισμού, που στήριξε όχι μόνο τη δημόσια υγεία αλλά και την οικονομική δραστηριότητα της υπαίθρου. Οι παρεμβάσεις αυτές, συνολικού ύψους πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ σε βάθος προγραμμάτων, συγκροτούν ένα δίχτυ προστασίας για τις πιο ευάλωτες ομάδες και τον παραγωγικό ιστό.
Πολιτισμός και τουρισμός: ανθεκτικότητα ταυτότητας και οικονομίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση του πολιτισμού και του τουρισμού όχι ως «πολυτέλεια», αλλά ως κρίσιμων πυλώνων κοινωνικής συνοχής και οικονομικής διαφοροποίησης. Μέσα από χρηματοδοτήσεις πολιτιστικών δράσεων, υποδομών και τουριστικής προβολής, η Περιφέρεια επενδύει συστηματικά σε έναν τομέα που ενισχύει την τοπική ταυτότητα και δημιουργεί εισόδημα σε περιόδους αβεβαιότητας.
Οι δράσεις εξωστρέφειας και τουριστικής προβολής, με προϋπολογισμούς που φτάνουν σε εκατομμύρια ευρώ ανά κύκλο, δείχνουν ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι μόνο θέμα άμυνας, αλλά και ικανότητας ανάδειξης συγκριτικών πλεονεκτημάτων.
Επιχειρηματικότητα: προσαρμογή αντί απλής επιβίωσης
Στον τομέα της επιχειρηματικότητας, ο απολογισμός καταγράφει μια σαφή στροφή προς την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας. Με χρηματοδοτήσεις για συμμετοχές σε εκθέσεις, πιστοποιήσεις προϊόντων και δράσεις εξωστρέφειας, συνολικού ύψους άνω του 1 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, η Περιφέρεια επενδύει σε επιχειρήσεις που μπορούν να σταθούν και εκτός τοπικής αγοράς.
Η ανθεκτική οικονομία δεν είναι αυτή που απλώς «κρατιέται», αλλά εκείνη που μπορεί να αλλάζει προσανατολισμό όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Πολιτική προστασία: θεσμική ετοιμότητα
Τέλος, η ενίσχυση της πολιτικής προστασίας με νέο εξοπλισμό και οχήματα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 12 εκατ. ευρώ, δεν αφορά μόνο μηχανήματα. Αφορά την ικανότητα του κράτους να λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο, όταν όλα δοκιμάζονται.
Αν κάτι προκύπτει καθαρά από τον Απολογισμό 2025 της Περιφέρειας Θεσσαλίας, είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν αντιμετωπίζεται ως αφηρημένη έννοια. Μεταφράζεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε υποδομές, κοινωνικές πολιτικές, πολιτισμό, υγεία και επιχειρηματικότητα.
Τι σημαίνει «ανθεκτικότητα» σε αριθμούς για τη Θεσσαλία
Η ανθεκτικότητα της Θεσσαλίας χτίζεται με έργα, υποδομές και πολιτικές που καλύπτουν το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία, όχι αποσπασματικά, αλλά ως ενιαίο σχέδιο:
- Πάνω από 116 εκατ. ευρώ σε αντιπλημμυρικά έργα, αποκαταστάσεις και νέες παρεμβάσεις, με έμφαση στην πρόληψη και τη θωράκιση κρίσιμων περιοχών. Το 2026 αναμένεται να χρηματοδοτηθούν νέα έργα πάνω από 38 εκατ. ευρώ.
- Περισσότερα από 120 εκατ. ευρώ σε έργα διαχείρισης υδάτων και άρδευσης, που στηρίζουν άμεσα την αγροτική παραγωγή και τη βιωσιμότητα της υπαίθρου.
- Άνω των 25 εκατ. ευρώ σε αγροτική οικονομία και κτηνοτροφία, με κτηνιατρικά προγράμματα, φυτοϋγειονομικούς ελέγχους και δράσεις προστασίας της παραγωγικής βάσης.
- 12 εκατ. ευρώ για ενίσχυση της πολιτικής προστασίας με σύγχρονο εξοπλισμό και οχήματα.
- Δεκάδες εκατομμύρια ευρώ σε υγεία και κοινωνική μέριμνα, για τη στήριξη ευάλωτων ομάδων και τη διατήρηση λειτουργικών δομών.
- Εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε πολιτισμό (έργα πολιτιστικής κληρονομιάς ύψους 45 εκ. ευρώ, επένδυση στον σύγχρονο πολιτισμό 12 εκ. ευρώ και 20,8 εκατ. ευρώ μέσα από την ΟΧΕ), τουρισμό και δράσεις εξωστρέφειας, ενισχύοντας κοινωνική συνοχή και οικονομική διαφοροποίηση.
- Στοχευμένες χρηματοδοτήσεις άνω του 1 εκατ. ευρώ ετησίως για επιχειρηματικότητα και αγροδιατροφικό τομέα.
- Το 2025 συνολικά δημοπρατήθηκαν έργα 110,7 εκατ. ευρώ για κρίσιμες υποδομές και έργα (υδραυλικά, κτιριακά, συγκοινωνιακά και οδικής ασφάλειας) στις 4 Περιφερειακές Ενότητες
