Στον «αέρα» βρίσκεται εδώ και λίγες εβδομάδες ένας διαδραστικός χάρτης που καταγράφει τις πλημμύρες που έχουν κατακλύσει την Ελλάδα εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Ο λόγος για την πλατφόρμα historic floods η οποία, όπως τονίζει η καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Νίκη Ευελπίδου μπορεί να συμβάλει στον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό του μέλλοντος με πολλούς τρόπους.
Αξιοποιώντας «GIS based προγραμματιστικά εργαλεία», δηλαδή λογισμικά και εφαρμογές που χρησιμοποιούν Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) οι επιστήμονες «δημιουργήσαμε μια ζωντανή, μια webGIS πλατφόρμα στην οποία ο χρήστης μπορεί να βλέπει σε πραγματικό χρόνο τις αλλαγές που κάνουμε στη βάση δεδομένων (π.χ. προσθήκη νέων πλημμυρών) και να αναλύει χωρικά μέσα από διαδραστικούς χάρτες τα δεδομένα».
Πώς μπορεί το εργαλείο αυτό να συμβάλει στην χάραξη ενός αντιπλημμυρικού σχεδιασμού από την Πολιτεία;
«Με πολλούς τρόπους» απαντά η κα Ευγενίδου. Αρχικά, σκιαγραφείται μία ολοκληρωμένη εικόνα ιστορικών πλημμυρών
«Η πλατφόρμα συγκεντρώνει περισσότερα από 2.000 επεισόδια πλημμυρών από το 1886 έως σήμερα, δίνοντας πλήρη εικόνα των ιστορικών τάσεων και κατανομών. Αυτό επιτρέπει στην Πολιτεία να κατανοήσει την ποσοτική και ποιοτική εξέλιξη των πλημμυρικών φαινομένων σε βάθος χρόνου, κάτι που είναι κρίσιμο για επιστημονικά τεκμηριωμένες πολιτικές πρόληψης» εξηγεί η επιστήμονας.
Διαδραστικός χάρτης κινδύνου
Την ίδια ώρα, επισημαίνει πως «η απεικόνιση των πλημμυρών σε WebGIS βοηθά στην αναγνώριση περιοχών υψηλού κινδύνου ή “hot spots”, τα οποία εμφανίζουν συστηματικά υψηλότερη συχνότητα ή ένταση πλημμυρικών φαινομένων». «Αυτά τα spatial patterns (σ.σ. χωρικά πρότυπα/μοτίβα) είναι καθοριστικά όταν σχεδιάζονται τοπικά ή περιφερειακά αντιπλημμυρικά μέτρα ή δομές προστασίας» σημειώνει η ίδια.
Δείτε τον χάρτη κάνοντας ΚΛΙΚ ΕΔΩ
Σύνδεση με μετεωρολογικούς δείκτες
Παράλληλα, η πλατφόρμα «συνοδεύεται από αναλύσεις που σχετίζουν τα πλημμυρικά γεγονότα με τον τυποποιημένο δείκτη κατακρήμνισης και εξατμισοδιαπνοής (SPEI)», έναν ευέλικτο δείκτης ξηρασίας που μετρά την έλλειψη ή αφθονία υγρασίας. Αυτό επιτρέπει «να εντοπιστούν περίοδοι ξηρασίας που προηγούνται ισχυρών πλημμυρών, μια γνώση χρήσιμη για πρόβλεψη και διαχείριση κινδύνου».
Στην πάροδο των τεσσάρων ετών ανάπτυξης του διαδραστικού χάρτη, οι επιστήμονες διαπίστωσαν μία σειρά δεδομένων που μπορούν να αποτελέσουν «πυξίδα» για το μέλλον.
«Περισσότερο από το 50% των πλημμυρών συμβαίνουν το φθινόπωρο, με τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο να εμφανίζουν σχεδόν το 40% όλων των πλημμυρικών γεγονότων. Αυτή η εποχική τάση είναι κρίσιμη για στοχευμένες δράσεις πρόληψης, ενημέρωσης και ετοιμότητας» αναφέρει η κα Ευελπίδου.
Γεωγραφικά «hot spots» πλημμυρικού κινδύνου
Ταυτόχρονα, η χωρική ανάλυση έδειξε ότι «ορισμένες περιοχές εμφανίζουν σταθερά υψηλή πλημμυρική δραστηριότητα (π.χ. Ανατολική Ελλάδα), κάτι που οδηγεί στη δυνατότητα στοχευμένων αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων με μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτύπωμα».
Εργαλείο για σχεδιασμό πολιτικών και προληπτικών μέτρων
«Με την ευρεία διαθεσιμότητα των δεδομένων στο κοινό και στους φορείς, η πλατφόρμα μπορεί να λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο σχεδιασμού αντιμετώπισης πλημμυρών, είτε σε επίπεδο περιφερειών είτε σε εθνικό πολιτικό σχεδιασμό, αλλά και για την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης».
Τονίζεται, δε, πως υπάρχει επίσης «δυνατότητα χωρικής ανάλυσης της περιγραφικής πληροφορίας που δίνει απίστευτη δύναμη στα χέρια όσων λαμβάνουν αποφάσεις».
Όπως είπε η ίδια, η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν επίσης οι ερευνητές Άννα Καρκάνη, Γιάννης Σαΐτης, Κώστας Φιλιππόπουλος, Ευάγγελος Σπύρου και Αλέξανδρος Λιάσκος, κατέγραψε, ανέλυσε και κατηγοριοποίησε τις πλημμύρες στην Ελλάδα από το 1886 έως το 2022.
