Το κοπάδι του Τηλέμαχου Αρσενίου στο Λουτρό Λάρισας θανατώθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο. Ο νεαρός κτηνοτρόφος μιλάει γι’ αυτό με δυσκολία. «Είχα 1.034 πρόβατα», λέει στην «Κ».
«Τα βρήκαμε 70 από τον παππού μου και τα δουλεύαμε μόνοι με τον αδερφό μου». Πριν από την οικονομική καταστροφή, ο ίδιος μιλάει για την τραυματική εμπειρία ενός κτηνοτρόφου που χάνει το κοπάδι του. «Θυμάμαι καλά τη μέρα, ακόμη και την ακριβή ώρα που θανατώθηκαν. Είναι πολύ σκληρό πράγμα, έγκλημα. Μας έχει στοιχειώσει».
Ο Αρσενίου έλαβε την άμεση αποζημίωση για την απώλεια των ζώων. Ενα μέρος των χρημάτων αντλήθηκε από τον ΕΛΓΑ και τα υπόλοιπα δεν είναι αρκετά για να ξαναφτιάξει τη μονάδα από την αρχή. Μετά τον Σεπτέμβριο η ζωή του κτηνοτρόφου στο χωριό έξω από τη Λάρισα ανατράπηκε βίαια. «Πλέον κάνω δυο δουλειές, άσχετες με την κτηνοτροφία», λέει. «Θα γυρίσω στη μονάδα εφόσον δοθούν κίνητρα για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και επίσης η διαβεβαίωση για τον προληπτικό εμβολιασμό των αιγοπροβάτων».
Πίσω από τα μπλόκα
Στις ζωντανές συνδέσεις των τελευταίων εβδομάδων από τα αγροτικά μπλόκα οι προβολείς δεν φωτίζουν το σιωπηρό τραύμα της ευλογιάς. Την Παρασκευή ένας 59χρονος κτηνοτρόφος στην Πιερία βρέθηκε απαγχονισμένος στην αποθήκη του σπιτιού του. Συγγενείς του είπαν ότι το κοπάδι του είχε θανατωθεί πρόσφατα λόγω της ευλογιάς. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν αυτοκτονία και η αστυνομία ερευνά λεπτομέρειες της υπόθεσης.
Από τη στάνη στην τράπεζα για DNA
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που τέθηκαν σε γνώση της «Κ», από την εμφάνιση της νόσου τον Αύγουστο του 2024 στον Εβρο έως την 31η Δεκεμβρίου 2025, είχαν καταγραφεί 2.019 κρούσματα σε όλη τη χώρα. Το ίδιο διάστημα θανατώθηκαν υποχρεωτικά συνολικά 463.329 αιγοπρόβατα. Η επιδημιολογική καμπύλη μαρτυρά ότι τους χειμερινούς μήνες καταγράφεται ύφεση. Υπάρχουν, όμως, ανά διαστήματα «κόκκινες» περιοχές – τον Δεκέμβριο καταγράφηκαν 29 νέα κρούσματα στην Αιτωλοακαρνανία, 28 στην Ηλεία, 25 στην Αχαΐα και 25 στην Ξάνθη.
Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες του υπουργείου σημειώνουν ότι η απότομη αύξηση των κρουσμάτων είναι συμβατή με τη χαλάρωση των μέτρων βιοασφάλειας στο πεδίο – μη τήρηση των προληπτικών μέτρων στις εκτροφές, πιθανές μετακινήσεις ζώων χωρίς την απαραίτητη προσοχή, ελλιπή μέτρα καθαρισμού, απολύμανσης κ.ά. Παρότι είναι κοινή γνώση ότι εμβόλια από την Τουρκία πωλούνται στη μαύρη αγορά, οι υπηρεσίες λένε ότι δεν υπάρχουν εργαστηριακά ή ερευνητικά δεδομένα ώστε να αποδοθεί στα παράνομα εμβόλια η αιφνιδιαστική αύξηση των κρουσμάτων σε μια περιφέρεια.
«Θα γυρίσω στη μονάδα εφόσον δοθούν κίνητρα για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και διαβεβαίωση για τον προληπτικό εμβολιασμό», λέει ο κτηνοτρόφος Τηλέμαχος Αρσενίου.
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο επισημαίνει ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για την ευλογιά. Τα διαθέσιμα σκευάσματα είναι αποτελεσματικά σε χώρες όπου η νόσος είναι ενδημική, εξηγούν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες, προσθέτοντας ότι σε περίπτωση μαζικού εμβολιασμού υπάρχει άμεσος κίνδυνος η Ελλάδα να χαρακτηριστεί χώρα ενδημική της ευλογιάς, επομένως τότε να τεθούν αυστηροί περιορισμοί στη διακίνηση γάλακτος και κυρίως της φέτας ΠΟΠ.
Θα ψάχνουμε για αρνί
Στην τράπεζα αποθεμάτων της Κομισιόν υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια, τα οποία μπορούν να διατεθούν κατόπιν αιτήματος σε μια χώρα. Κλιμάκιο κτηνιάτρων της Κομισιόν (EUVET) είχε επισκεφθεί την Ελλάδα πέρυσι τον Μάιο, όταν τα κρούσματα ήταν ελεγχόμενα. Στις προτάσεις τους ανέφεραν ότι η εφαρμογή εκστρατείας εμβολιασμού «συστήνεται ιδιαίτερα, τουλάχιστον εντός των υπό περιορισμό ζωνών».
Η απόφαση, σημείωνε η EUVET, πρέπει να έχει την υποστήριξη των ενώσεων των κτηνοτρόφων και επίσης των μεγάλων τυροκόμων. Από την κρίση της ευλογιάς πλήττονται πρωτίστως τα μικρά τυροκομεία που παράγουν αποκλειστικά φέτα ΠΟΠ. Ιδιοκτήτης μιας τέτοιας επιχείρησης στη Λάρισα ανέφερε στην «Κ» ότι η πρόσβασή του στο διαθέσιμο αιγοπρόβειο γάλα έχει μειωθεί στο μισό. Στις Σέρρες την προηγούμενη εβδομάδα ποσότητα γάλακτος πωλήθηκε έναντι 1,75 ευρώ/κιλό – πριν από την ευλογιά ήταν 1,45 ευρώ/κιλό.
Το 2025 το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατέβαλε ενισχύσεις και αποζημιώσεις ύψους 167,4 εκατ. ευρώ. Καταβλήθηκαν 69,7 εκατ. για ζωοτροφές, 62 εκατ. για θανατωμένα ζώα, 28,5 εκατ. για χαμένο εισόδημα και 7,2 εκατ. για λειτουργικές δαπάνες στις περιφέρειες. «Στηρίζουμε συστηματικά τους κτηνοτρόφους με αποζημιώσεις και μέτρα ανακούφισης, ώστε να σταθούν όρθιοι. Επιπλέον, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση, όχι μόνο για την ευλογιά, αλλά και για κάθε νόσημα που μπορεί να απειλήσει τη ζωική παραγωγή», είπε στην «Κ» ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Πρωτοψάλτης. «Στο ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον είναι σαφές ότι οι επιζωοτίες – ζωονόσοι αποτελούν πλέον μια σταθερή πρόκληση για όλες τις χώρες, με συνέπειες στην παραγωγή, στις αλυσίδες εφοδιασμού και στο εισόδημα των κτηνοτρόφων», πρόσθεσε.
Οι Γάλλοι
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Στη Γερμανία καταγράφονται το τελευταίο διάστημα αυξημένα κρούσματα γρίπης των πουλερικών. Το δεύτερο εξάμηνο του 2025 η Γαλλία επίσης αντιμετώπισε έξαρση κρουσμάτων οζώδους δερματίτιδας στα βοοειδή. Τα ζώα εμφανίζουν επώδυνα εξογκώματα και η παραγωγή γάλακτος μειώνεται. Η νόσος που δεν προσβάλλει τους ανθρώπους, όπως και η ευλογιά, εισήχθη πιθανότατα από την Ιταλία, καθώς το πρώτο κρούσμα καταγράφηκε στην επαρχία της Σαβοΐας και εξαπλώθηκε στον γαλλικό νότο. Εως το τέλος της χρονιάς είχαν ανιχνευθεί περισσότερα από 110 κρούσματα. Τα κοπάδια στις φάρμες θανατώθηκαν υποχρεωτικά – συνολικά 3.300 βοοειδή ή το 0,02% των βοοειδών της χώρας, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές. Τα αιγοπρόβατα που θανατώθηκαν στην Ελλάδα λόγω της ευλογιάς αντιστοιχούν στο 6% του ζωικού κεφαλαίου της δικής μας χώρας.
Ευλογιά αιγοπροβάτων: Κρούσματα σε «καθαρές» περιοχές
Η γαλλική κυβέρνηση επέβαλε άμεσα αυστηρά μέτρα απαγόρευσης στις μετακινήσεις και στα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου ανακοίνωσε ότι θα εμβολιαστούν περίπου ένα εκατομμύριο ζώα στις περιοχές υψηλού κινδύνου. Οι Γάλλοι κτηνοτρόφοι θεωρούν τις μαζικές θανατώσεις υπερβολικές –αποκαλούν το μέτρο «σφαγή»– και επίσης ζητούν υποχρεωτικό εμβολιασμό όλων των κοπαδιών. Το προηγούμενο διάστημα πραγματοποίησαν διαδηλώσεις σε όλη τη Γαλλία, απέκλεισαν δρόμους και πέταξαν κοπριά σε κυβερνητικά κτίρια. Την Πέμπτη αγρότες και κτηνοτρόφοι έφτασαν με τρακτέρ στο κέντρο του Παρισιού.
