Ένα εμπορικό αγροτικό ισοζύγιο με αναλογία 1 προς 13 εις βάρος της Ελλάδας αποτυπώνει το σημείο εκκίνησης της χώρας απέναντι στη συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur.
Οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική κυριαρχούν και ο αγροτικός κόσμος αμφισβητεί αν οι προβλεπόμενες δικλίδες μπορούν να αποτρέψουν νέες καταστροφικές πιέσεις στην εγχώρια παραγωγή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 η Ελλάδα εισήγαγε από τις χώρες της Mercosur αγροτικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά (χωρίς τον καπνό) αξίας 452,1 εκατ. ευρώ, ενώ εξήγαγε στις ίδιες χώρες προϊόντα αξίας μόλις 34,5 εκατ. ευρώ.
Η Ελλάδα εισάγει ήδη σημαντικές ποσότητες αγροτικών προϊόντων από τις χώρες της Mercosur, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά πρώτες ύλες και τρόφιμα που χρησιμοποιούνται τόσο στην κατανάλωση όσο και στη μεταποίηση και τις ζωοτροφές.
Στον πυρήνα των εισαγωγών βρίσκονται προϊόντα ζωικής προέλευσης, όπως βόειο κρέας και πουλερικά, κυρίως από Βραζιλία και Αργεντινή, καθώς και ζάχαρη, με τη Βραζιλία να αποτελεί έναν από τους βασικούς προμηθευτές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι εισαγωγές σόγιας
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι εισαγωγές σόγιας και προϊόντων σόγιας, που κατευθύνονται κυρίως στη ζωική παραγωγή ως ζωοτροφές, όπως και το καλαμπόκι και άλλα σιτηρά.
Πρόκειται για κατηγορίες προϊόντων που επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής στην ελληνική κτηνοτροφία, αλλά ταυτόχρονα εντείνουν την εξάρτηση από τρίτες χώρες.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι εισαγωγές ρυζιού, μελιού και άλλων βασικών αγροτικών προϊόντων, που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω ποσοστώσεων ή ειδικών εμπορικών καθεστώτων.
Παράλληλα, καταγράφονται υψηλές εισαγωγές ορισμένων φρούτων και αγροτικών προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, όπως εσπεριδοειδή και πρώτες ύλες για τη βιομηχανία τροφίμων, ενώ σημαντικό μέρος των εισαγόμενων προϊόντων αφορά μεταποιημένες ή ημι-μεταποιημένες αγροτικές ύλες που ανταγωνίζονται άμεσα την εγχώρια παραγωγή.
Συνολικά, οι εισαγωγές αυτές διαμορφώνουν μια ήδη επιβαρυμένη εικόνα για το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων της χώρας, η οποία αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω σε περίπτωση πλήρους άρσης των δασμών στο πλαίσιο της συμφωνίας Ε.Ε.-Mercosur.
Μια «σύνθετη συμφωνία»
Ο αρμόδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, σε χθεσινή τηλεοπτική συνέντευξή του χαρακτήρισε τη Mercosur «σύνθετη συμφωνία». Όπως ανέφερε, η ελληνική πλευρά επιδιώκει ρητές ασφαλιστικές δικλίδες, με κεντρική τη ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε τα εισαγόμενα προϊόντα να παράγονται με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν στην Ε.Ε.
Παράλληλα, έκανε λόγο για μηχανισμούς προστασίας της αγοράς, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση πτώσης τιμών κάτω από συγκεκριμένα όρια (περίπου 8%) θα ενεργοποιούνται δασμοί ώστε να προστατεύονται τα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα.
Η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης εκτιμά επίσης ότι, παρά τις περιορισμένες εξαγωγές της Ελλάδας προς τις χώρες Mercosur, η συμφωνία δίνει νέες προοπτικές, ενώ τα 21 ελληνικά προϊόντα προστασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης (ΠΟΠ-ΠΓΕ), όπως φέτα, ελαιόλαδο, κρόκος Κοζάνης, μαστίχα Χίου, θα προστατεύονται από απομιμήσεις, άρα υπάρχει δυνατότητα για πώληση σε υψηλότερες τιμές.
Για τους αγρότες, ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι οι γενικές προβλέψεις, αλλά το αν αυτές οι δικλίδες μπορούν να εφαρμοστούν εγκαίρως και στην πράξη πριν η ζημιά γίνει μη αναστρέψιμη.
Γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο σε Αργεντινή και Βραζιλία καλλιεργούνται γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες σε έκταση 900 εκατ. στρεμμάτων -περίπου 30 φορές η συνολική γεωργική γη της Ελλάδας-, ενώ παραμένουν σοβαρά ζητήματα που αφορούν τη χρήση απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, καθώς και μη επαρκή συστημάτων ιχνηλασιμότητας που να καθιστούν αποτελεσματικούς τους ελέγχους.
Ταυτόχρονα, ο αγροτικός κόσμος αλλά και οι εξαγωγείς δεν αναμένουν ουσιαστική αύξηση των ελληνικών εξαγωγών προς τις χώρες της Mercosur.
Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα ΠΟΠ, η πλήρης προστασία τους προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε βάθος επταετίας, περίοδος η οποία αφήνει τεράστια περιθώρια σε φθηνότερες απομιμήσεις να διεισδύσουν στις αγορές της Λατινικής Αμερικής. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Βρυξέλλες δικαιολογούν αυτή την απόφαση με το επιχείρημα ότι οι αγρότες στην Ε.Ε. είναι μόνο το 3,8% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ενώ στη βιομηχανία απασχολείται το 24%.
Στην Ελλάδα, όμως, οι επαγγελματίες αγρότες καταλαμβάνουν περίπου το 10% έως 11,5% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας, με τον ελληνικό γεωργικό τομέα να απασχολεί περίπου 400.000 άτομα. Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο μέσος όρος της Ε.Ε. κυμαίνεται κοντά στο 4,2% (στοιχεία Eurostat)
