Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είχαν καταλάβει νωρίτερα πόσο σοβαρές ήταν οι απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία, σίγουρα πλέον το έχουν εμπεδώσει, σχολιάζει το Politico, στη σκιά των εξελίξεων και των κλιμακούμενων αμερικανικών απειλών, μετά και την επέμβαση στη Βενεζουέλα.
Οι Ευρωπαίοι δεν αγνοούν πια τη ρητορική του Αμερικανού προέδρου και αναζητούν απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να τον εμποδίσουν, προσθέτει το δημοσίευμα που επικαλείται και δηλώσεις Ευρωπαίου διπλωμάτη: «Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια ευθεία σύγκρουση με τον Τραμπ. Εχει κορυφώσει την επιθετικότητά του και πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το Politico μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, αναλυτές και άτομα με γνώση των διαδικασιών στο ΝΑΤΟ, σε μια προσπάθεια να χαρτογραφήσει το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να φρενάρει τον Αμερικανό πρόεδρο, ή πώς θα μπορούσε να απαντήσει αν το «πάει στα άκρα». Ολες οι πηγές μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, διευκρινίζεται στο δημοσίευμα.
«Απαντες είναι σαστισμένοι και χωρίς σαφή γνώση για το τι εργαλεία έχουμε στα χέρια μας», είπε ένας Δανός πρώην βουλευτής. «Κανένας δεν ξέρει τι να κάνει γιατί απλά οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Αλλά χρειαζόμαστε απαντήσεις και τις χρειαζόμαστε αμεσα. Δεν γίνεται να περιμένουμε πέντε ή επτά χρόνια», πρόσθεσε.
Χθες, το Politico παρουσίασε τα 4 πιθανά βήματα που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο Τραμπ για να «αρπάξει» τη Γροιλανδία. Σήμερα επιχειρεί να αναλύσει την άλλη πλευρά του νομίσματος: Τι θα κάνει η Ευρώπη για να τον σταματήσει; Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τέσσερις είναι οι βασικές επιλογές:
1η Επιλογή: Συμβιβασμός
Ο Τραμπ λέει πως η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή της Αρκτικής.
Σύμφωνα με το Politico, η πιο σύντομη «έξοδος» από το πρόβλημα θα είναι ίσως η επίτευξη ενός διακανονισμού κατόπιν διαπραγματεύσεων, από τις οποίες θα έβγαινε κάτι που ο Τραμπ θα παρουσίαζε ως «νίκη», αλλά και που θα επέτρεπε στη Δανία και στη Γροιλανδία να διατηρήσουν την αξιοπρέπειά τους.
Πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ εξέφρασε την άποψη ότι η Συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ της Γροιλανδίας, της Δανίας και των ΗΠΑ, όπως έχει κάνει και στην περίπτωση άλλων κρατών μελών, αναδεικνύοντας μάλιστα το παράδειγμα Ελλάδας και Τουρκίας.
Ο πρεσβευτής του ΝΑΤΟ στις ΗΠΑ, Μάθιου Γουιτάκερ, δήλωσε χθες Τετάρτη ότι ο Τραμ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν πως η Γροιλανδία προστατεύεται επαρκώς. «Καθώς οι πάγοι λιώνουν και οι δρόμοι στην Αρκτική και τον Βορρά ανοίγουν… η Γροιλανδία γίνεται ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος για την ασφάλεια της ηπειρωτικής χώρας των ΗΠΑ».
Παράλληλα, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν νέες προτάσεις προς τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι το σενάριο άμεσης απειλής από ρωσικά και κινεζικά πλοία προς την περιοχή είναι υπερβολικό.
Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του NATO που επικαλείται το Politico, η Συμμαχία θα πρέπει να εξετάσει – μεταξύ άλλων προτάσεων – την επιτάχυνση των δαπανών στην Αμυνα για την Αρκτική, τη διεξαγωγή περισσότερων στρατιωτικών ασκήσεων στην περιοχή και την ανάπτυξη στρατευμάτων για να υπερασπιστούν τη Γροιλανδία αλλά και για να καθησυχάσουν τις ΗΠΑ, εάν αυτό είναι απαραίτητο.
Η Συμμαχία θα πρέπει επίσης να είναι ανοιχτή σε σχέδιο για «Αρκτική Φρουρά» – (Arctic Sentry) – μεταφέροντας στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή – όπως συμβαίνει και με την «Ανατολική Φρουρά» (Eastern Sentry) καθώς και τη «Φρουρά της Βαλτικής» (Baltic Sentry), υποστηρίζουν δύο από τις διπλωματικές πηγές του Politico.
«Οτιδήποτε μπορεί να γίνει» για να ενισχυθεί η παρουσία της Συμμαχίας κοντά στη Γροιλανδία και για να εισακουστούν τα αιτήματα του Τραμπ «θα πρέπει να εξεταστεί στο έπακρο», αναφέρει ένας από τους διπλωμάτες.
Ο Τραμπ υποστηρίζει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια ορυκτά κοιτάσματα και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Υπάρχει όμως ένας βασικός λόγος που η Γροιλανδία έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη: Η εξόρυξη πόρων από το αφιλόξενο έδαφός της είναι δύσκολη και πολύ δαπανηρή, καθιστώντας την λιγότερο ανταγωνιστική συγκριτικά με τις κινεζικές εισαγωγές.
Οι απεσταλμένοι της Δανίας λένε ότι προσπάθησαν εδώ και χρόνια να υποστηρίξουν τις επενδύσεις στη Γροιλανδία, αλλά οι Ευρωπαίοι ομόλογοί τους δεν ήταν δεκτικοί – αν και ένας διπλωμάτης της Ε.Ε. με γνώση του θέματος είπε ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η στάση αυτή αλλάζει.
2η Επιλογή: Πολλά λεφτά στη Γροιλανδία
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ρίξει το βάρος της στο κίνημα για την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας. Το σκεπτικό είναι ότι εάν η περιοχή αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και υπογράψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα κατακλυστεί από αμερικανικά χρήματα.
Ενώ ο Τραμπ έχει αρνηθεί επανειλημμένα να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος για την κατάληψη της Γροιλανδίας, έχει επιμείνει επίσης ότι επιθυμεί η περιοχή να πάει με τη θέλησή της προς τις ΗΠΑ.
Στο μεταξύ, η Ε.Ε. και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους κατοίκους της Γροιλανδίας ότι μπορούν να τους παρέχουν μια καλύτερη συμφωνία.
Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να αυξήσουν τις δαπάνες τους για τη Γροιλανδία σε παραπάνω από το διπλάσιο από το 2028, στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων σχεδίων που καταρτίστηκαν αφότου ο Τραμπ άρχισε να διεκδικεί τα εδάφη που κατέχει η Δανία, σύμφωνα με προσχέδιο πρότασης της Κομισιόν που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Με βάση τα εν λόγω σχέδια, τα οποία θα περάσουν από περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών, η Ε.Ε. θα διπλασιάσει σχεδόν τις δαπάνες της για τη Γροιλανδία στα 530 εκατομμύρια ευρώ για μια επταετία που θα ξεκινά από το 2028.
Το ποσό αυτό θα προστεθεί στα χρήματα που στέλνει η Δανία στη Γροιλανδία, στο πλαίσιο της συμφωνίας της με την αυτοδιοικούμενη περιοχή.
Η Γροιλανδία θα μπορεί επίσης να υποβάλει αίτηση για επιπλέον χρηματοδότηση 44 εκατ. ευρώ από την Ε.Ε. που προορίζεται για απομακρυσμένες περιοχές που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο.
Η υποστήριξη από τη Δανία και την Ευρώπη επικεντρώνεται επί του παρόντος κυρίως στην κοινωνική πρόνοια, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και την πράσινη μετάβαση. Σύμφωνα με τα νέα σχέδια δαπανών, η στήριξη αυτή θα επεκταθεί και στην ανάπτυξη της ικανότητας του νησιού να εξορύσσει ορυκτούς πόρους.
«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους [που ζουν] κάτω από το όριο της φτώχειας και οι υποδομές στη Γροιλανδία υστερούν, ενώ οι πόροι μας εξαντλούνται χωρίς καλό κέρδος για τη Γροιλανδία, αλλά κυρίως για τις δανέζικες εταιρείες», δήλωσε ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας.
Μια ελκυστική προσφορά από τη Δανία και την Ε.Ε. θα μπορούσε να είναι αρκετή για να κρατήσει τους Γροιλανδούς μακριά από τις ΗΠΑ.
3η επιλογή: Οικονομικά αντίποινα
Οπως αναφέρει το δημοσίευμα του Politico, η Ε.Ε. διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο, το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιήσει για να αποτρέψει τον Τραμπ. Ο λόγος για τον Μηχανισμό κατά του Εξαναγκασμού· ενα «εμπορικό μπαζούκα» -όπως το χαρακτηρίζει το δημοσίευμα- που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ και επιτρέπει στην Ε.Ε. να προχωρήσει σε οικονομικά αντίποινα κατά χωρών που έχουν υιοθετήσει εχθρική εμπορική πολιτική.
Η Ε.Ε. απείλησε να χρησιμοποιήσει τον εν λόγω μηχανισμό μετά την επιβολή δασμών από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά η πρωτοβουλία «πάγωσε» τον Ιούλιο, όταν οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία.
Με τις ΗΠΑ, όμως, να συνεχίζουν να επιβάλλουν πολιτικές δασμών στην Ε.Ε., οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να επαναφέρουν στο τραπέζι το μέτρο.
Ωστόσο, η Ευρώπη θα πρέπει να πείσει τον Τραμπ ότι αυτή τη φορά μιλάει σοβάρα. Κι αυτό διότι σκληρές δηλώσεις στο παρελθόν δεν οδήγησαν σε κάποια δραστική πρωτοβουλία.
4η επιλογή: Στρατιωτική απάντηση
Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με στρατιωτική επέμβαση, οι Ευρωπαίοι δεν διαθέτουν πολλά όπλα στη φαρέτρα τους για να αποτρέψουν κάτι τέτοιο, παρατηρεί αρχικά το Politico.
«Δεν πρόκειται να υπάρξει προληπτική επίθεση κατά των Αμερικάνων πριν καταλάβουν τη Γροιλανδία. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με πράξη πολέμου», εκτιμά ο Τόμας Κρόσμπι, καθηγητής Στρατιωτικών Επιχειρήσεων στο Βασιλικό Κολλέγιο Αμυνας της Δανίας, ειδικευμένος σε θέματα που αφορούν στις ΗΠΑ.
«Αν όμως μιλάμε για κάποιου είδους στρατιωτική απάντηση, η κλίμακα αυτής θα εξαρτηθεί από το μέγεθος του χτυπήματος που θα έχει προηγηθεί. Αν δηλαδή οι Αμερικανοί προχωρήσουν σε χτύπημα μέσω μιας πολύ μικρής στρατιωτικής ομάδας, θα μπορούσε να δοθεί εντολή σύλληψης των μελών της εφόσον έχουν διαπράξει κάτι παράνομο».
Η κατάσταση, βεβαίως, θα είναι ολότελα διαφορετική σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν να επιτεθούν με σφοδρότητα.
Σε αυτή την περίπτωση -λαμβάνοντας υπόψη τη νομοθεσία της Δανίας για μια ενδεχόμενη εισβολή σε έδαφος της χώρας-, ο στρατός τυπικά οφείλει να αναλάβει δράση στο πεδίο μάχης χωρίς καν να αναμένει διαταγές.
Οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αποστείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία σε περίπτωση που η Δανία αιτηθεί κάτι τέτοιο, δήλωσε διπλωμάτης της Ε.Ε., επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι Βερολίνο και Παρίσι θα μπορούσαν να στείλουν στρατιωτικές δυνάμεις για να αποτρέψουν μια ενδεχόμενη εισβολή.
Αν και είναι απίθανο αυτές οι στρατιωτικές δυνάμεις να αντισταθούν αποτελεσματικά σε μια αμερικανική εισβολή, θα λειτουργούσαν ως αποτρεπτικός παράγοντας, συμπληρώνει το Politico.
«Θα μπορούσε να επιλεχθεί η στρατηγική του tripwire (σ.σ. μιας σχετικά μέτριας ανάπτυξης στρατευμάτων)», υποστηρίζει ο Κρόσμπι. Αυτή η στρατηγική ενδεχομένως να εξαναγκάσει τον αμερικανικό στρατό είτε να χρησιμοποιήσει βία είτε να υποχωρήσει, προσθέτει ο ίδιος πριν καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: «Αυτό το πλάνο μπορεί να έχει υψηλό τίμημα. Είναι εντελώς ανεξερεύνητο έδαφος και είναι πολύ πιθανό να χαθούν ανθρώπινες ζωές».
