Μέσα το καλό κι έξω το κακό. Μια παλιά συνήθεια είναι οι άνθρωποι να πιστεύουν στην καλή τύχη που φέρνει εκείνος που πρώτος θα μπει στο σπιτικό τους. Οι ρίζες αυτής της μανιχαϊστικής αντίληψης βρίσκονται στο Βυζάντιο και κυρίως στην ανάγκη των ανθρώπων να ελέγξουν τη μοίρα τους με εξωγενείς τρόπους.
Ας δούμε τι έκανε ποδαρικό στην Ελλάδα μας φέτος: οι αυξητικές τάσεις της ακρίβειας, οι γιορτές που αυξάνουν την ψυχική εξωστρέφεια και εκτονώνουν την οργή, οι αγρότες στους δρόμους, με ένα ξέφρενο κυνηγητό από την προπαγάνδα της κυβέρνησης για το «κακό» που κάνουν στην ελληνική οικονομία με τις «παραβατικές» τους πράξεις (άραγε η εξέγερση των αγροτών στο Κιλελέρ, κάποτε, ήταν κι αυτή μια παραβατική στάση;), ο διχασμός των Ελλήνων σε αντι-Καποδιστριακούς και Καποδιστριακούς, εννοώντας την ταινία του Σμαραγδή, κ.α.
Ξεκινώντας την ανάλυσή μου από την ταινία, κι εν μέσω διχασμών και προβληματισμών, αυτό που κρατάω περισσότερο, είναι η εικόνα των ρακένδυτων Ελλήνων που φιλούν το χέρι του Κυβερνήτη, του μπάρμπα Γιάννη, προσδοκώντας από εκείνον τα πάντα. Αυτό για μένα είναι ραγιαδισμός, και, παρότι έχει τεράστια σημασία εάν ο ηγέτης είναι έντιμος και αγαπά τον τόπο, ή κοτζαμπάσης, ο ραγιαδισμός είναι ίδιος, προσκυνάει και το καλό και το κακό, και αφήνει την εξουσία στα χέρια τους, με την ίδια ευκολία.
Οι αγρότες έχουν φτιάξει ένα αρραγές μέτωπο αντίδρασης και παλεύουν για αιτήματα που ξεπερνούν τη δική τους επιβίωση. Αιτήματα που έχουν να κάνουν με τη γενικότερη ανάπτυξη αυτού του τόπου και κυρίως με τις θεσμικές αγκυλώσεις που συνεχίζουν να υπάρχουν από τότε που ιδρύθηκε το νεοελληνικό κράτος, όπως ο ραγιαδισμός, το πελατειακό κράτος, το κράτος λάφυρο των κομμάτων και των ελίτ.
Γνωρίζετε φαντάζομαι ότι ένας βουλευτής (κι αν είναι υπουργός ακόμη περισσότερο) έχει στο γραφείο του εξειδικευμένα πόστα για κάθε ρουσφέτι: θέλεις να σου μεταθέσουν το παιδί σου σε στρατόπεδο δίπλα από το σπίτι σου (να μην κουράζεται το καημένο) θα πας σε εκείνο το πόσο, θες να εργαστείς στα διόδια (ναι καλά ακούσατε, για να εργαστείς στο κουβούκλιο των διοδίων χρειάζεται βουλευτικό μέσο) ή σε κάποια άλλη επιχείρηση (διασυνδεδεμένη με την εξουσία) σε εκείνο το πόστο, είσαι από τους πιο εκλεκτούς που μπορεί και να σε «βάλουν» στο δημόσιο, με συμβάσεις, μη φανταστείτε κάτι καλύτερο, τότε μπορεί να σε δει και ο ίδιος ο βουλευτής. Θες να σπρώξεις ένα ζήτημα που αφορά το δημόσιο, στο άλλο πόστο, κ.ο.κ. Δηλαδή όλος ο μηχανισμός της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας ενεργεί προς αυτές τις κατευθύνσεις κι όχι προς τη συλλογική ανάπτυξη αυτού του τόπου, για την οποία βεβαίως οι τοπικοί άρχοντες κόπτονται και κάνουν και επερωτήσεις στη βουλή (κάτι σαν το χέστηκε η φοράδα στ’ αλώνια).
Γνωρίζετε φαντάζομαι ότι ενώ ο γενικός πληθυσμός πληρώνει πολλούς φόρους, η οικονομική ελίτ απαλλάσσεται από αυτούς, καθώς το κεφάλαιο στην Ελλάδα, εκτός κάποιων φωτεινών περιπτώσεων σε μακρινές εποχές, δεν λειτουργεί πατριωτικά, δεν επανεπενδύει τα χρήματα στον τόπο, δεν λειτουργεί αλληλέγγυα.
Γνωρίζετε φαντάζομαι ότι η διαφθορά στην Ελλάδα καθορίζει την οικονομική λειτουργία του κράτους προς όφελος βεβαίως ολίγων ημετέρων, βλέπε κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες φαντάσματα που μασουλούν επιδοτήσεις, κ.ο.κ..
Πόσο έτοιμη είναι η ελληνική κοινωνία να εγκαταλείψει τον ραγιαδισμό της και να μεταθέτει την εξουσία της στους λίγους; Πόσο είναι έτοιμη να εγκαταλείψει τους διχασμούς και τις διαιρέσεις και να μονιάσει, να δημιουργήσει ένα συμπαγές μέτωπο που θα επιτρέψει τη μετάβαση στην οργάνωση ενός διαφορετικού κράτους, μακριά από τη χειραγώγηση των κομμάτων. Μάλλον καθόλου έτοιμη, παρ’ όλο που η θετική στάση υπέρ των αγροτών δείχνει κάποια σημάδια κατανόησης, αλλά όχι συμμετοχής στον κοινό αγώνα.
Διαχρονικά υποστηρίζω ότι ένα από τα σημαντικότερα -συμβολικά και κυριολεκτικά- διακυβεύματα της μετάβασης αυτής είναι να ξεδοντιάσουμε το πελατειακό σύστημα. Κανείς μα κανείς να μην απευθύνεται στα βουλευτικά ή κομματικά γραφεία για κανένα προσωπικό λόγο. Μη δίνεται την εξουσία σ’ αυτούς που έπειτα κατηγορείται ότι δεν υπερασπίζονται τα συλλογικά (άρα και τα ατομικά) σας συμφέροντα.
Χρειάζεται φέτος να αποφασίσουμε εάν θα μας κάνει ποδαρικό ο ραγιαδισμός ή η αγωνιστική συσπείρωση για να αλλάξουμε όλα τα παραπάνω. Ο Κολοκοτρώνης είπε στον Καποδίστρια όταν αφιχθεί στην Ελλάδα «ήρθες σε ένα πολύ όμορφο τόπο, αλλά πατάς πάνω σε σκατά». Αυτή είναι η Ελλάδα μας, ένας όμορφος τόπος που επιτρέπουμε να κοπρίζουν οι επιτήδειοι. Προσωπικά είμαι σχετικά απαισιόδοξος για τη πιθανότητα να μονιάσουμε και να δούμε τους πραγματικούς «εχθρούς», ωστόσο φύσει αισιόδοξος ελπίζω ο ραγιαδισμός να μπει σε όλο και λιγότερα σπίτια φέτος και να κάνει ποδαρικό η αλήθεια και η αντίσταση.
ΥΓ: όπως δεν αφήνω την ευθύνη στην εξουσία της κυβέρνησης, έτσι δεν της αποδίδω κι όλη την ευθύνη. Η ευθύνη είναι μια συλλογική έννοια που ξεκινά από την κουλτούρα, την παιδεία, την απόφαση να φτιάξουμε ένα λειτουργικό κράτος, με μηχανισμούς λειτουργίας που δεν θα ελέγχονται από τα κόμματα, αλλά από την ίδια την κοινωνία. Η αλλαγή χρειάζεται να ξεκινήσει από τον καθένα ξεχωριστά…
