Του Ηλία Σκυλλάκου
Χθες ο δήμαρχος Λαρισαίων Απόστολος Καλογιάννης ανακοίνωσε και επίσημα πως το Παζάρι της Λάρισας ματαιώνεται για φέτος. Ο λόγος είναι ότι η πανδημία του κορωνοϊού, αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την δημόσια υγεία, καθώς δεν μπορεί να διασφαλιστεί o μη συγχρωτισμός χιλιάδων ανθρώπων που προσελκύει κάθε χρόνο το Παζάρι.
«Φέτος τον Σεπτέμβρη το Παζάρι της Λάρισας, το μεγαλύτερο παζάρι της χώρας, με ιστορία αιώνων στην πόλη, δεν θα πραγματοποιηθεί. Τη λήψη της απόφασης επιβάλλει η λογική και το αίσθημα ευθύνης του Δήμου και όλων των δημόσιων αρχών για την προστασία της δημόσιας υγείας από την πανδημία. Ένα γεγονός επτά ημερών που προσελκύει δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες σε καθημερινή βάση και δημιουργεί συνθήκες μεγάλου συνωστισμού και συγχρωτισμού, χωρίς να είναι δυνατή η διασφάλιση της τήρησης ακόμα του βασικότερου μέτρου πρόληψης: της κοινωνικής απόστασης. Βάσει της εικόνας της εξέλιξης της πανδημίας σήμερα αλλά και τις επιστημονικές εκτιμήσεις για το επόμενο διάστημα, θα ήταν ανεύθυνη και επιπόλαια οποιαδήποτε άλλη απόφαση», αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση του δήμου Λαρισαίων, ο οποίος έκλεισε οριστικά την αυλαία της διοργάνωσης πριν ακόμη ανοίξει.
Η απόφαση αυτή δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία, μιας και σύμφωνα με το ρεπορτάζ των προηγούμενων ημερών, οι συζητήσεις και οι ζυμώσεις που έγιναν σε επίπεδο δημοτικής αρχής, αλλά και μεταξύ των επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων «άφηναν ανοιχτό» το ενδεχόμενο ακύρωσης της φετινής διοργάνωσης.
Ο κύβος ερρίφθη. Παζάρι στη Λάρισα Τέλος!
Η ματαίωση της φετινής διοργάνωσης, ανεξάρτητα από την αιτία, αποτελεί εκ των πραγμάτων ένα ιστορικό γεγονός. Ο λόγος είναι ότι η ιστορική εμποροπανήγυρη και ζωοπανήγυρη της Λάρισας είναι ένα σημαντικό γεγονός για πολλούς αιώνες. Αποτελεί κομμάτι της ίδιας της ιστορίας της πόλης, της κουλτούρας και της παράδοσης, έχει τις ρίζες του στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και διεξάγεται ακατάπαυστα μέχρι και σήμερα. Ο κορωνοιός λοιπόν έβαλε φέτος την δική του σφραγίδα, ακυρώνοντας ένα έθιμο που για αιώνες διατηρούνταν. Για να δούμε όμως πότε άλλοτε στην ιστορία το Παζάρι ακυρώθηκε για σημαντικό λόγο.
Η μεγάλη φωτιά του 1882
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία μια σημαντική εποχή που το Παζάρι δεν πραγματοποιήθηκε αφορά τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης Λάρισας μετά το 1881. Σύμφωνα με τα στοιχεία το έθιμο ακυρώθηκε όταν μια μεγάλη φωτιά του 1882 έπληξε την Λάρισα και συγκεκριμένα το ιστορικό κέντρο της. Αυτό είχε ως αποτελεσμα το παζάρι να ακυρωθεί για 6 ολοκληρα χρόνια, ενώ η επανεκκινηση του έγινε το 1888.
Τα ιστορικά στοιχεία αναφέρουν πως το 1882 μια μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε κατέστρεψε την μεγάλη περιοχή του κέντρου της Λάρισας η οποία ονομαζόταν Ξυλοπάζαρο και αντιστοιχούσε περίπου στο τετράγωνο των σημερινών οδών Βενιζέλου-Ηφαίστου-Μανωλάκη-Κύπρου-Φιλελλήνων.
Όπως αναφέρεται επίσης και στην μελέτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών με θέμα «Επεμβάσεις στο δημόσιο χώρο Ενεργοποίηση της περιοχής» από τους Ηλιόπουλο Εμμανουήλ και Κούρτη Μαρία, «η πυρκαγιά του 1882 καταστρέφει ολοσχερώς το εμπορικό κομμάτι της αγοράς επιτυγχάνοντας τον εκσυγχρονισμό της…» καθώς πράγματι η πυρκαγιά αυτή έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ταχύτερη εφαρμογή του νέου ρυμοτομικού σχεδίου».
Ας δούμε όμως ορισμένα ιστορικά στοιχεία για την πορεία του Παζαριού της Λάρισας
Μπεζεστένι και το Παζάρι
Ο χώρος της αγοράς με το χώρο του παζαριού και των Carsi (μεγάλη υπαίθρια αγορά) τοποθετείται στο κέντρο του λόφου της ακρόπολης. Κατα την διάρκεια της Τουρκοκρατίας σκέπη του εθίμου είναι το Μπεζεστένι του Φρουρίου, το οποίο αποτελούσε την σημαντικότερη εμπορική αγορά της πόλης.
Το μπεζεστένι αποτέλεσε, έκτοτε, και για τρεις περίπου αιώνες, το ζωτικότερο τμήμα της αγοράς -αληθινό κέντρο της οικονομικής δραστηριότητας- και των πολυάριθμών επαγγελματικών συντεχνιών της, καθώς γύρω από αυτό οργανώθηκε το εμπορικό τμήμα της πόλης, με το τσαρσί και το παζάρι.
Ο Evliya Çelebi (1668) είναι ο πρώτος περιηγητής που κάνει λόγο για το κτίριο, τη στιβαρότητα της κατασκευής του και την ασφάλεια που προσέφερε στους εμπόρους και τα εμπορεύματα τους:
«…Στην καρδιά της πόλης μέσα στην αγορά και στο παζάρι, βρίσκεται ένα μπεζεστένι, ίδιο φρούριο, με πετρόχτιστο θόλο και τέσσερις σιδερένιες πόρτες, που λες κι είναι το καταφύγιο της πόλης και τ’ άπαρτο κάστρο της. Εκεί μέσα υπάρχουν πλούσιοι έμποροι, που πουλάνε πολύτιμα
πράματα. Υπάρχουνε, ακόμα, 21 εμπορικά μαγαζιά. Όλα τους είναι σκεπασμένα με κεραμίδια. Σαν κοντεύει να νυχτώσει κρούνε τα τύμπανα μέσα στην πόλη κι οι φύλακες, μαζί με τους αρματολούς, σφαλούνε όλες τούτες τις πόρτες κι αρχινάνε τη φύλαξή τους. Τα μαγαζιά βρίσκονται σε ένα
μέρος γύρω από το μπεζεστένι, κι είναι μια αγορά και παζάρι πιο σίγουρο και από κάστρο με πραμάτειες που αξίζουνε χιλιάδες φορές πιότερο από το θησαυρό της Αιγύπτου…».
…Στα τέλη του 18ου το ετήσιο παζάρι της πόλης στα βορειοδυτικά του Πηνειού αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό γεγονός. Το σκηνικό μεταφέρεται στις όχθες του Πηνειού, από την περιοχή που βρίσκεται κάτω από τον Άγιο Αχίλλειο και μέχρι εκεί που σήμερα εκτείνεται το γήπεδο Αλκαζάρ, όπου διεξάγονταν η μεγάλη ζωοπανήγυρη, η οποία αποτελούσε σημείο αναφοράς για την οικονομική δραστηριότητα της Κεντρικής Ελλάδας για τουλάχιστον 100 χρόνια. Ο καιρός έφερε την ανάγκη να αναπτυχθούν μαζί με την ζωοπανήγυρη παράλληλες εμπορικές δραστηριότητες γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα οι χωμάτινες όχθες του Πηνειού να γίνουν ο χώρος συνάντησης και οικονομικής συναλλαγής χιλιάδων πολιτών.
Στην ακμή του το Παζάρι της Λάρισας διαρκούσε 15 ημέρες, πάντα στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ το ενδιαφέρον μεταξύ άλλων κέρδιζαν οι μεγάλοι ιππικοί αγώνες που διεξάγονταν με ιππείς απ’ όλη τη Θεσσαλία, στα πρότυπα των αρχαίων ιππικών αγώνων, για τους οποίους η Λάρισα μπορεί να υπερηφανεύεται στους αιώνες (1) .
Έκτοτε μέχρι και σήμερα το Παζάρι της Λάρισας στεγάζεται στην Σκεπαστή Αγορά της Νέαπολης.
(1) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ | Η εξέλιξη του λόφου του Φρουρίου στη Λάρισα
Φοιτήτρια : Ανθή Μάτσακα | Επιβλέπων Καθηγητής : Νομικός Μιχαήλ | Ιούνιος 2012
Φωτογραφίες / Σπύρος Τσαντόπουλος
