Νέο καθεστώς στα πρόστιμα της εφορίας τίθεται σε ισχύ για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που υπέβαλαν ήδη (ή θα υποβάλλουν στο μέλλον) εκπρόθεσμες δηλώσεις στην εφορία.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διορθώνει μία στρέβλωση χρόνων στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας δραστικά τις περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλεται το διοικητικό πρόστιμο των 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε παράλειψη δήλωσης.
Η απαλλαγή θα καλύπτει φορολογούμενους οι οποίοι, όπως συχνά διαπιστώνεται σε διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, αμελούν να υποβάλουν δήλωση -ή σπεύδουν εκ των υστέρων, με καθυστέρηση, να την υποβάλλουν εκπρόθεσμα- εφόσον δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, ή το ποσό είναι πολύ μικρό.
Τέλος τα «βαριά» πρόστιμα για τυπική παράλειψη
Η βασική τομή η οποία επέρχεται (με το άρθρο 37 του νόμου) είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον αδιακρίτως πρόστιμο σε όσους παραλείπουν ή καθυστερούν να υποβάλλουν κάποια δήλωση.
Η διάταξη δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις. Ωστόσο εξορθολογίζει ή διαγράφει το πρόστιμο για τυπικές παραβάσεις, που δεν έχουν εισπρακτικό και δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Οι αλλαγές επέρχονται άμεσα μετά την δημοσίευση του σχετικού νόμου 5301, από 15 Μαΐου 2026. Ενώ, για όσους έχουν ήδη καταβάλει σχετικά ποσά, ο νόμος ορίζει ότι το δημόσιο θα τους τα επιστρέψει -και μάλιστα αναδρομικά από το 2024.
Ποιοι γλιτώνουν το πρόστιμο
Με το νέο καθεστώς, σύμφωνα με το άρθρο 37 του νόμου όπως ήδη πλέον ισχύει, πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται στο εξής για τις ακόλουθες βασικές κατηγορίες:
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, όταν εκδίδεται μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό, καθώς και όταν από την εκκαθάριση προκύπτει χρεωστικό ποσό φόρου για πληρωμή έως 100 ευρώ.
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις “πληροφοριακού χαρακτήρα”, η υποβολή των οποίων δεν δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής φόρου.
– εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών (με εξαίρεση ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
– εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις παρακράτησης φόρου (με εξαίρεση δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων) αν το προς απόδοση ποσό δεν υπερβαίνει το ίδιο όριο (100 ευρώ).
Επιπλέον, δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου, ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που ανάγονται σε έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος του γονέα, κατά το μέρος που αφορά εισόδημα ανήλικου τέκνου που προστίθεται στο δικό του.
Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο παραμένει αλλά, αν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ, αντί 250 ή 500 ευρώ που ίσχυε ανάλογα με την κατηγορία του επαγγελματία ή της επιχείρησης. Επιπλέον καταργείται το πρόστιμο 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Απαλλαγή ισχύει και για τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλουν οι φορολογούμενοι, με σκοπό να διορθώσουν λάθη στις αρχικές. Τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται σε περίπτωση υποβολής:
α) εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού ή νομικού προσώπου, αν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως 100 ευρώ,
β) εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης Φ.Π.Α. ή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η σχετική αρχική δήλωση έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Επιστροφές και αναδρομικά δύο ετών
Οι νέες ρυθμίσεις θα ισχύσουν αναδρομικά από 19.4.2024. Ωστόσο για όσους έχει ήδη βεβαιωθεί και πληρωθεί πρόστιμο, το ποσό δεν μένει στην εφορία αλλά θα τους επιστρέφεται. Για τον σκοπό αυτό αναμένονται σχετικές οδηγίες από την ΑΑΔΕ, για το πώς θα ακυρωθούν ή μειωθούν πρόστιμα τα οποία έχουν εκδοθεί σε αυτά τα τελευταία δύο χρόνια, ή και για το πώς θα συμψηφιστούν ή επιστραφούν στους υπόχρεους τα ποσά που κατέβαλαν.
Πρακτικά πάντως, αν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου δεν έχει ακόμη επιβληθεί ή εισπραχθεί πρόστιμο για τέτοιες παραβάσεις, η διαδικασία θα σταματά. Τα ποσά αυτά δεν θα αναζητούνται για είσπραξη. Ανάλογη διαδικασία προβλέπεται να ακολουθείται και όταν το πρόστιμο δεν διαγράφεται πλήρως αλλά μειώνεται (σε 100 αντί 250-500 ευρώ για δηλώσεις ΦΠΑ). Η πράξη επιβολής τροποποιείται, η οφειλή επανυπολογίζεται και τα μη οφειλόμενα ποσά επιστρέφονται ή συμψηφίζονται.
